Արագ Ընթերցում
- Կանադան և Ֆիլիպինները ստորագրեցին պաշտպանության համաձայնագիր՝ թույլ տալով համատեղ զորավարժություններ և զորքերի այցելություններ։
- Համաձայնագիրը նպատակ ունի հակազդել Չինաստանի ակտիվությանը Հարավչինական ծովում։
- Կանադան միանում է Ֆիլիպինների դաշնակիցների աճող ցանցին՝ ԱՄՆ-ի, Ճապոնիայի, Ավստրալիայի և Նոր Զելանդիայի հետ։
- Կանադական արբանյակային տեխնոլոգիան օգնել է Ֆիլիպիններին հետևել չինական նավերին վիճարկվող ջրերում։
Պաշտպանության պատմական համաձայնագիր. Կանադան և Ֆիլիպինները միավորում են ուժերը տարածաշրջանային սպառնալիքների դեմ
Կանադան և Ֆիլիպինները կիրակի օրը Մանիլայում ստորագրեցին կարևոր պաշտպանության համաձայնագիր՝ նպատակ ունենալով ամրապնդել ռազմական համագործակցությունը և հակազդել Չինաստանի աճող ակտիվությանը Հարավչինական ծովում։ «Հյուրողական ուժերի կարգավիճակի համաձայնագիրը» (Status of Visiting Forces Agreement, SVFA), որի ստորագրմանն իրենց ստորագրություններն են դրել Ֆիլիպինների պաշտպանության նախարար Գիլբերտո Տեոդորոն և Կանադայի ազգային պաշտպանության նախարար Դեյվիդ ՄաքԳինտին, նշանավորում է երկու երկրների ջանքերի կարևոր փուլը՝ տարածաշրջանում Չինաստանի ուժեղացող դիրքավորմանը հակազդելու գործում։
Համաձայնագիրը թույլ է տալիս երկու երկրների զորքերին անցկացնել համատեղ մարտական պատրաստության ուսումնական վարժանքներ և լայնածավալ զորավարժություններ միմյանց տարածքներում։ Ֆիլիպինների իշխանությունների փոխանցմամբ՝ այս իրավական շրջանակը ոչ միայն ապահովում է օտարերկրյա զինվորների ժամանակավոր այցելությունների օրինականությունը, այլ նաև հիմք է ստեղծում առաջադեմ ուսուցման, կիբերանվտանգության, հետախուզական տվյալների փոխանակման և ծովային անվտանգության ոլորտներում խորացված համագործակցության համար։
Դաշինքների ամրապնդում. անվտանգային ցանցի ընդլայնում Ասիա-Խաղաղօվկիանոսում
Կանադայի ներգրավումը Ֆիլիպինների դաշնակիցների ցանցում արտացոլում է Արևմտյան և տարածաշրջանային երկրների ընդհանուր միտումը՝ ամրապնդելու ռազմական կապերը Ասիա-Խաղաղօվկիանոսում։ Վերջին տարիներին Ֆիլիպինները նմանատիպ համաձայնագրեր է կնքել ԱՄՆ-ի, Ավստրալիայի, Ճապոնիայի և Նոր Զելանդիայի հետ։ Ֆրանսիայի, Սինգապուրի, Միացյալ Թագավորության, և, հնարավոր է, Գերմանիայի և Հնդկաստանի հետ բանակցություններ են ընթանում, ինչը վկայում է Մանիլայի՝ ուժեղ անվտանգային համակարգ ստեղծելու հանձնառության մասին։
Կանադայի Ռազմական նավատորմը արդեն իսկ մասնակցել է համատեղ ծովային պարեկային գործողություններին՝ ԱՄՆ-ի, Ավստրալիայի, Ճապոնիայի և Ֆիլիպինների նավատորմերի հետ միասին, ընդգծելով Օտտավայի աճող ներկայությունը տարածաշրջանում։ Նոր համաձայնագիրը թույլ կտա կանադացի զինվորներին մասնակցել նաև ցամաքային զորավարժություններին, և, ըստ ՄաքԳինտիի, Կանադան հույս ունի մասնակցել Ֆիլիպինների ամենամյա «Բալիկատան» զորավարժություններին հաջորդ գարնանը։
Ռազմական ավանդական համագործակցությունից բացի, Կանադան և Ֆիլիպինները խորացրել են համագործակցությունը տեխնոլոգիական ոլորտում։ 2023 թվականին Ֆիլիպինները ստացավ մուտքի իրավունք Կանադայի «Մութ նավերի հայտնաբերման համակարգին», որը արբանյակային տեխնոլոգիա է՝ նախատեսված անօրինական նավերը հայտնաբերելու համար, նույնիսկ եթե դրանք անջատում են դիրքի հաղորդիչները։ Այս տեխնոլոգիան կարևոր դեր է խաղացել Չինաստանի պահպանողական և ձկնորսական նավերի հետևման գործում, ինչը մեծացնում է տարածաշրջանային ծովային անվտանգության թափանցիկությունը։
Հարավչինական ծովի լարվածություններ. վեճերի կառավարում և իրավունքի գերակայության պաշտպանություն
Այս համաձայնագրի հիմքում շարունակում են մնալ Հարավչինական ծովի լարվածությունները, որտեղ Չինաստանը գրեթե ամբողջությամբ իրեն է վերագրում ջրային տարածքը՝ անտեսելով 2016 թվականի միջազգային արբիտրաժային որոշումը, որը հիմնված է ՄԱԿ-ի «Ծովի իրավունքի մասին» կոնվենցիայի վրա։ Այդ որոշումը չեղարկել է Չինաստանի տարածքային պահանջները, սակայն Պեկինը շարունակում է օգտագործել հզոր ջրային թնդանոթներ և վտանգավոր շրջափակման մարտավարություն Ֆիլիպինների պահպանողական և ձկնորսական նավերի դեմ, ինչի արդյունքում եղել են փոքր բախումներ և ֆիլիպինցի աշխատակիցների վնասվածքներ։
Ֆիլիպինների պաշտպանության նախարար Տեոդորոն, ելույթ ունենալով Մալայզիայում տեղի ունեցած ԱՍԵԱՆ-ի պաշտպանության նախարարների հանդիպման ժամանակ, դատապարտեց Չինաստանի վերջին հայտարարությունը՝ Սկարբորո կղզում «բնության արգելավայր» ստեղծելու վերաբերյալ։ Նա դա անվանեց ռազմական ուժի ցուցադրություն և սպառնալիք՝ փոքր երկրների և նրանց քաղաքացիների իրավունքներին, որոնք կախված են այդ ջրերի բարգավաճումից։ Կանադան ևս իր մտահոգությունն է հայտնել, դատապարտելով Չինաստանի՝ բնապահպանական հիմնավորումներով վերահսկողություն հաստատելու փորձերը և քննադատելով ջրային թնդանոթների վտանգավոր կիրառումը ֆիլիպինցի նավերի դեմ։
Տարածաշրջանային այլ դերակատարներ՝ Վիետնամը, Մալայզիան, Բրունեյը և Թայվանը, ևս ներգրավված են նմանատիպ վեճերում Չինաստանի հետ, ինչը ընդգծում է Հարավչինական ծովի տարածքային պահանջների բարդ և երկարատև բնույթը։ Նախագահ Ֆերդինանդ Մարկոս Կրտսերը հույս է հայտնել, որ դաշինքների ընդլայնումը կնպաստի լարվածության նվազեցմանը և երկրի պաշտպանական կարողությունների ամրապնդմանը։
Ապագայի հեռանկարներ. տարածաշրջանային անվտանգություն և միջազգային իրավունքի պահպանում
Կանադայի և Ֆիլիպինների պաշտպանության համաձայնագիրը ոչ միայն երկկողմ փաստաթուղթ է, այլև ռազմավարական լանդշաֆտի փոփոխության նշան է Ասիա-Խաղաղօվկիանոսում։ Համատեղ զորավարժությունների, հետախուզական տվյալների փոխանակման և տեխնոլոգիական համագործակցության միջոցով երկու երկրները նպատակ ունեն պահպանել միջազգային իրավունքը և կայունությունը տարածաշրջանում, որտեղ ուժային հավասարակշռությունը մշտապես փոփոխվում է։
Կանադայի դեսպան Դեյվիդ Հարթմանը ընդգծել է իր երկրի պատրաստակամությունը՝ դիմակայելու Հարավչինական ծովում սադրիչ և անօրինական գործողություններին՝ շարունակական աջակցություն ցուցաբերելով Ֆիլիպիններին և մյուս դաշնակիցներին։ Համաձայնագիրը նաև առաջ է մղում Կանադայի Ասիա-Խաղաղօվկիանոսյան ռազմավարությունը, որի առանցքում տարածաշրջանում ակտիվ ներկայության և գործընկերների հետ խորացված համագործակցության գաղափարն է։
Ֆիլիպինների համար այս քայլը հնարավորություն է զինված ուժերի արդիականացման, միջազգային աջակցություն ստանալու և միջազգային իրավունքի շրջանակում իր իրավունքները պաշտպանելու համար։ Քանի որ երկիրը բանակցում է նմանատիպ համաձայնագրեր այլ երկրների հետ, Կանադայի հետ կնքված SVFA-ն օրինակ է հանդիսանում անվտանգային համագործակցության համար՝ ավելի բարդ ծովային միջավայրում։
Չնայած Չինաստանը դեռ պաշտոնական պատասխան չի տվել համաձայնագրի ստորագրմանը, նախկինում Ֆիլիպիններին «խանգարող» և «տարածաշրջանային կայունության խափանող» անվանելը վկայում է, որ լարվածությունը, ամենայն հավանականությամբ, կշարունակվի։ Նոր դաշինքի արդյունավետությունը կախված կլինի ոչ միայն ռազմական համագործակցության ծավալից, այլև երկու երկրների հաստատակամությունից՝ դիվանագիտական դժվարություններ հաղթահարելու և միջազգային նորմերը պահպանելու հարցում։
Կանադայի և Ֆիլիպինների պաշտպանության համաձայնագիրը կարևոր քայլ է Ասիա-Խաղաղօվկիանոսում ձևավորվող անվտանգային համակարգի համար։ Համատեղ պատրաստականության և իրավունքի գերակայության ամրապնդման միջոցով այն ընդգծում է համագործակցային զսպման կարևորությունը տարածաշրջանում, որտեղ ուժային հարաբերակցությունները մշտապես փոփոխվում են։ Նրա իրական փորձությունը կլինի այս դաշինքների դիմակայունության մեջ՝ շարունակվող աշխարհաքաղաքական լարվածության և խաղաղ լուծումների կայուն ձգտման պայմաններում։