Ֆրանսիան կճանաչի Պաղեստինի պետությունը Գազայի ճգնաժամի սրման ֆոնին

Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը պատմական հայտարարություն է արել՝ հայտնելով, որ Ֆրանսիան պաշտոնապես կճանաչի Պաղեստինի պետությունը 2025 թվականի սեպտեմբերին ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի ժամանակ: Այս որոշումը, որը հայտարարվել է հուլիսի 24-ին X (նախկինում՝ Twitter) հարթակում, համարվում է համարձակ քայլ Գազայի սրման ճգնաժամի ֆոնին:

Մակրոնի խաղաղության տեսլականը

Մակրոնի հայտարարությունը արտահայտում է Ֆրանսիայի երկարատև նվիրվածությունը երկու պետությունների լուծմանը՝ որպես Մերձավոր Արևելքում խաղաղության ուղի: Իր գրառման մեջ Մակրոնը շեշտել է Գազայում հակամարտության ավարտի, հումանիտար մեծ օգնության և կայուն խաղաղության անհրաժեշտությունը։ «Հավատարիմ լինելով Մերձավոր Արևելքում արդար և երկարատև խաղաղությանը՝ ես որոշել եմ, որ Ֆրանսիան կճանաչի Պաղեստինի պետությունը», – գրել է Մակրոնը։ Նա նաև ընդգծել է ՀԱՄԱՍ-ի զինաթափման և Գազայի վերակառուցման կարևորությունը՝ ապահովելու տարածաշրջանի բոլոր կողմերի անվտանգությունը:

Հայտարարության հետ միասին Մակրոնը պաշտոնական նամակ է ուղարկել Պաղեստինի ինքնավարության նախագահ Մահմուդ Աբբասին՝ հաստատելով Ֆրանսիայի մտադրությունը։ Մակրոնը նշել է, որ ճանաչումը «միակ ճանապարհն է՝ բավարարելու ինչպես իսրայելցիների, այնպես էլ պաղեստինցիների օրինական ձգտումները»: Պաղեստինյան պաշտոնյաները, ներառյալ Հուսեյն ալ-Շեյխը, ողջունել են այս քայլը՝ այն որակելով որպես Ֆրանսիայի նվիրվածություն միջազգային իրավունքի և պաղեստինյան ինքնորոշման իրավունքին, ըստ BBC-ի:

Միջազգային արձագանքներ և հետևանքներ

Պաղեստինի ճանաչումը Ֆրանսիայի կողմից այն դարձնում է ամենամեծ արևմտյան երկիրը, որը նման քայլ է անում։ Այս որոշումը հետևում է փոքր եվրոպական երկրների, ինչպիսիք են Իռլանդիան, Նորվեգիան և Իսպանիան, օրինակին։ Ներկայումս ավելի քան 140 երկիր ճանաչում է Պաղեստինը, սակայն մի շարք արևմտյան երկրներ, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ը, Մեծ Բրիտանիան և Գերմանիան, դեռևս հրաժարվում են նման քայլից։ Մակրոնի որոշումը, հավանաբար, կստիպի այս երկրներին վերանայել իրենց դիրքորոշումը:

Սակայն այս որոշումը խիստ քննադատության է արժանացել Իսրայելի ղեկավարության կողմից։ Իսրայելի վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուն այն որակել է որպես «ահաբեկչության խրախուսում», որը կարող է ստեղծել «նոր իրանական դրոշակակիր», ըստ Al Jazeera-ի։ Իսրայելի պաշտպանության նախարար Իսրայել Կացը այս ճանաչումը բնութագրել է որպես «խայտառակություն և ահաբեկչության հանդեպ զիջում»։

Մակրոնի հայտարարությունը համընկնում է Գազայի ճգնաժամի վերաբերյալ եվրոպական և միջազգային զայրույթի աճի հետ։ 2023 թվականի հոկտեմբերից ի վեր հակամարտության հետևանքով, ըստ PBS-ի, ավելի քան 59,000 պաղեստինցի է զոհվել։ Մակրոնը, Մեծ Բրիտանիայի և Գերմանիայի առաջնորդների հետ միասին, պատրաստվում է արտակարգ քննարկումներ անցկացնել հումանիտար ճգնաժամի լուծման և հրադադարի խթանման շուրջ։

Պատմական համատեքստ և մարտահրավերներ

Պաղեստինի ճանաչումը վաղուց հակասական հարց է։ Պաղեստինի ինքնավարությունը, որը ստեղծվել է 1993 թվականի Օսլոյի համաձայնագրերից հետո, վերահսկում է միայն Արևմտյան ափի որոշ հատվածներ և չունի վերահսկողություն Գազայի նկատմամբ, որը 2007 թվականից գտնվում է ՀԱՄԱՍ-ի իշխանության տակ։ Իսրայելի շարունակական բնակավայրերի ընդլայնումը Արևմտյան ափում և Արևելյան Երուսաղեմի բռնակցումը շարունակում են մնալ խաղաղության հիմնական խոչընդոտները:

Չնայած այս մարտահրավերներին, Մակրոնը հույս է հայտնել, որ Ֆրանսիայի կողմից Պաղեստինի ճանաչումը կվերականգնի երկու պետությունների լուծման ուղղությամբ ջանքերը։ Նա նաև պլանավորում է հաջորդ շաբաթ համատեղ կոնֆերանս անցկացնել Սաուդյան Արաբիայի հետ՝ քննարկելու իսրայելապաղեստինյան հակամարտության խաղաղ լուծումը։

Ինչ է սպասվում հաջորդիվ

Մինչ աշխարհը սպասում է ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայում Մակրոնի պաշտոնական հայտարարությանը, Ֆրանսիայի կողմից Պաղեստինի ճանաչման հետևանքները դեռևս մնում են անորոշ։ Թեև դա կարող է ոգեշնչել այլ երկրներին հետևել նրա օրինակին, այն նաև վտանգում է Ֆրանսիայի հարաբերությունները Իսրայելի հետ։ Այս քայլը ընդգծում է Գազայի հումանիտար ճգնաժամի լուծման և խաղաղության ճանապարհի որոնման հրատապությունը։

Ֆրանսիայի որոշումը պատմական պահ է Մերձավոր Արևելքի խաղաղության պայքարում՝ ընդգծելով ինչպես հակամարտության բարդությունները, այնպես էլ միջազգային հանրության պատասխանատվությունը գործելու համար։