Մայքլ Շենոնի տարին․ նախագահական դարամանիայից մինչև չարի հետ առերեսում կինոյում

Մայքլ Շենոնի կրկնակի ուշադրությունը․ պատմական քննադատության տարի

Դերասանի կյանքում լինում են տարիներ, որոնք թվում են խաչմերուկ։ Մայքլ Շենոնի համար 2025-ը հենց այդպիսին է։ Նա հայտնվել է երկու նախագծի կենտրոնում, որոնք առաջին հայացքից միանգամայն տարբեր են՝ Netflix-ի մինիսերիալը՝ ԱՄՆ նախագահի սպանության մասին, և լիամետրաժ ֆիլմը՝ Նյուրնբերգյան դատավարությունների բարոյական երկիմաստության մասին։ Սակայն միասին դրանք Շենոնին ներկայացնում են ոչ միայն որպես տաղանդավոր դերասան, այլ նաև արվեստագետ, ով չի վախենում անհարմար ճշմարտություններից։

«Death by Lightning»․ առաջնորդում է կարեկցանքով քաղաքական խառնաշփոթում

Netflix-ի «Death by Lightning»-ում Շենոնը մարմնավորում է ԱՄՆ 20-րդ նախագահ Ջեյմս Գարֆիլդին։ Նրա նախագահությունը կարճատև էր՝ ավարտված Չարլզ Գիտոյի կրակոցներով։ Սերիալը, հիմնված Քենդիս Միլարդի «Destiny of the Republic» գրքի վրա, միավորում է Շենոնին և Մեթյու Մաքֆադյենին (Գիտոուի դեր)՝ դրամայում, որն autant շեշտադրում է կերպարների վրա, որքան պատմական իրադարձությունների։

Շենոնի մոտեցումը Գարֆիլդին չէր նպատակաուղղված իշխանության փառաբանմանը։ Նրա խոսքով՝ նախագահությունը «ծառայություն է, ոչ թե վերահսկողություն»։ Դերասանը խորությամբ ուսումնասիրել է պատմական աղբյուրները՝ կենսագրություններ, անձնական նամակներ, ելույթներ։ «Պատմական պատմություն խաղալիս զգում ես այն բոլոր մանրամասներով․ փորձում ես ընկալել, հասկանալ՝ ինչպիսին էր իրականում, զգայական ձևով», ասել է Շենոնը «Netflix Tudum»-ին։ «Կուզեի, որ հենց այդպես դասավանդվեր պատմությունը»։

Շենոնի կերպարի մեջ առանձնանում է Գարֆիլդի կարեկցանքը և հետաքրքրասիրությունը։ «Ամերիկան խառնաշփոթ էր, երբ նա դարձավ նախագահ», ասում է Շենոնը։ «Հավատում եմ, որ եթե ապրեր, կկարողանար հաղթահարել, որովհետև հասկանում էր՝ նախագահ լինելը հանրային ծառայություն է»։ Այս սերիալում, որտեղ հաճախ շեշտվում է քաղաքական բռնությունն ու կոռուպցիան, Շենոնի Գարֆիլդը կարեկցանքի մարմնացումն է՝ հակաթույն ցինիզմին և եսասիրությանը։

Նրա խաղընկերուհու՝ Բեթի Գիլփինի (Լուկրեցիա Գարֆիլդ) հետ համագործակցությունը ևս առանձնանում է։ Գիլփինի խորամուխությունն ու Լուկրեցիայի դերը որպես հավասար գործընկեր ներկայացնելու ջանքը տվել են սերիալի կենտրոնական հարաբերությանը անկեղծություն։ Շենոնը նշում է, որ Գարֆիլդը «երբեք որևէ բան չէր անում առանց կնոջ հետ խորհրդակցելու»։

Բայց «Death by Lightning»-ը, անգամ իր արժանապատիվ կերպարներով, չի խուսափում այն ժամանակաշրջանի քաոսից։ Քննադատները գնահատել են սերիալը՝ «գրավիչ», «զարմանալիորեն մարդկային» բնութագրելով, ինչպես նշում են «Collider»-ը և «AOL»-ը։ Գարֆիլդի կարճատև նախագահությունը դառնում է հայելի՝ խառնաշփոթի, կորցրած հնարավորությունների և մեր օրերի քաղաքական մթնոլորտի համար։

«Նյուրնբերգ»․ առերեսվելով մարդկության մռայլ էջերին

Եթե «Death by Lightning»-ը կարեկցանքի դաս է, ապա «Նյուրնբերգ»-ը առերեսում է չարի հետ։ Ջեյմս Վենդերբիլտի ֆիլմում Շենոնը մարմնավորում է ԱՄՆ Գերագույն դատարանի դատավոր Ռոբերտ Ջեքսոնին, ով մեղադրում էր նացիստական առաջնորդներին Նյուրնբերգյան դատավարություններում։ Դա դեր է, որ պահանջում է բարոյական հստակություն և հուզական դիմացկունություն։

Ֆիլմը հիմնված է Ջեք Էլ-Հայի «The Nazi and the Psychiatrist» գրքի վրա՝ ուսումնասիրելով Հերման Գյորինգի (Ռասել Քրոուի դերակատարում) հմայքը և նրանց հոգեբանական փորձությունները, ովքեր առերեսվում էին նրան։ Շենոնը խաղում է Քրոուի հետ, որի մագնիսական խաղը ջնջում է չարի և ընտանիքի մարդու սահմանները։ «Մենք շատ հեշտությամբ ենթարկվում ենք այդ հմայքին․ դա մեր կործանումն է, կարծես թե», ասել է Շենոնը «The Guardian»-ին։ «Նախընտրում ենք զվարճանալ, քան հոգ տանել մեզ»։

Ֆիլմի ամենատպավորիչ պահերից մեկն այն է, երբ դատարանում ցուցադրվում է համակենտրոնացման ճամբարների վավերագրական կադրերը։ Շենոնը նկարագրում է, որ իրեն «շատ անհարմար» էր զգում նկարահանման ժամանակ․ «Չէի ուզում, որ տեսախցիկը ինձ ուղղված լիներ, դա ինչ-որ չափով սրբապիղծ էր թվում, բայց հասկանում եմ՝ ինչու է դա ֆիլմում»։ Ռեժիսորը պահանջել էր, որ դերասանները նախապես չտեսնեն կադրերը՝ ապահովելով իրական, անկեղծ արձագանքներ։ «Նախքան ցուցադրությունը լռություն պահեցինք, հետո միացրեցինք ֆիլմը։ Դերասանների դեմքին իրական հույզեր եք տեսնում»։

Շենոնի համար «Նյուրնբերգ»-ի արդիականությունը ակնհայտ է։ «Ամերիկան հիմա մղձավանջ է», ասում է նա։ «Երկիրը հոգեբուժական խնդիրներ ունի․ մեծության մոլուցք ու ինքնատհաճություն՝ միասին։ Ամեն օր ավելի մռայլ է դառնում»։ Ֆիլմի ֆաշիզմի ժամանակակից արձագանքները՝ «նա մեզ դարձրեց գերմանացի» տողը, անտեսել հնարավոր չէ։ Շենոնը ուղղակի է․ «Վտանգը ֆիլմից դուրս է․ վտանգը ամենուր է»։

Արվեստ, համագործակցություն և պատմության բեռը

Երկու նախագծում էլ Շենոնի աշխատանքը առանձնանում է վարպետությամբ և համագործակցության ոգով։ «Death by Lightning»-ում նա նկարագրում է նկարահանման հրապարակը՝ որպես հին ընկերների հանդիպում։ Դերասանական թիմի վստահությունը թույլ էր տալիս փորձարկել, սխալվել ու հաջողել։

Նույնը՝ «Նյուրնբերգ»-ում․ բարդ հավասարակշռություն՝ զվարճանքի և բարոյական պատասխանատվության միջև։ Շենոնը ընդգծում է, որ նման թեմայով ֆիլմը պետք է «պարտադիր դիտման» լինի, բայց նաև գիտակցում է՝ «լուրջ թեմայի մասին ֆիլմը, որն նաև զվարճանք է», ինքնին պարադոքս է։

Այս դերերը միավորում է Շենոնի մերժումը՝ հեշտ լուծումներ առաջարկելու։ Նա հերոսական կամ չար կերպարների չի ստեղծում․ առավել հետաքրքրում է հոգեբանությունը՝ այն ուժերը, որոնք մարդկանց տանում են մեծության կամ կործանման, հավակնության և մոլուցքի, կարեկցանքի ու անտարբերության սահմանին։

Պատմության արձագանքը ժամանակակից իրականությունում

«Death by Lightning»-ը և «Նյուրնբերգ»-ը հանդիսատեսին ստիպում են մտածել՝ ինչպես է պատմությունը կրկնվում։ Քաղաքական բռնությունը, կոռուպցիան, դեմագոգների հմայքը անցյալի մնացորդներ չեն։ Շենոնի այս տարվա խաղը հանդիսատեսին առաջարկում է փնտրել մարդկային պատմությունները՝ վերնագրերից ու դասագրքերից այն կողմ, հարցաքննել այն համակարգերը, որոնք ծնում են քաոս և դաժանություն։

Քննադատները գնահատում են Շենոնի աշխատանքը՝ «գրավիչ», «հիանալի», «աննախադեպ դերասանական կազմով» որակելով։ Բայց ամենակարևորը՝ դա կոչ է՝ առերեսվելու ժամանակակից խառնաշփոթին և խենթությանը։ Այն անհարմարությունը, որ Շենոնը արտահայտում է թե էկրանին, թե դրանից դուրս, հիշեցնում է՝ պատմության մռայլ էջերին նայելը երբեք հեշտ չէ, բայց միշտ անհրաժեշտ։

Մայքլ Շենոնի 2025-ի աշխատանքը պարզապես անցյալի մասին չէ․ դա հանդիսատեսին մարտահրավեր է՝ առերեսվել այն անհարմար ճշմարտություններին, որոնք ձևավորում են մեր ներկան։ Մերժելով պարզեցումները և չխուսափելով բարդություններից՝ Շենոնի դերասանական խաղը բացահայտում է կարեկցանքի և վտանգի փխրուն սահմանը և հիշեցնում, որ պատմության դասերը ուժ ունեն միայն այն դեպքում, երբ պատրաստ ենք լսել դրանք։