Հրադադարի փլուզումը և ռազմական նոր սրացումները
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը չորեքշաբթի օրը հայտարարել է, որ Իրանի հետ հրադադարի մասին համաձայնագիրն իր համար «ավարտված է»։ Թուրքիայի մայրաքաղաք Անկարայում ընթացող ՆԱՏՕ-ի գագաթնաժողովի շրջանակներում նախագահը հայտարարել է, որ Թեհրանի հետ բանակցությունները «ժամանակի կորուստ են»՝ նախազգուշացնելով, որ ամերիկյան ուժերը կշարունակեն հարվածներ հասցնել իրանական թիրախներին։
Հունիսի կեսերին ստորագրված փոխըմբռնման հուշագիրը (MoU) փաստացի չեղարկվել է այն բանից հետո, երբ Իրանը հարձակումներ է իրականացրել Հորմուզի նեղուցում գտնվող երեք առևտրային նավերի վրա։ Ի պատասխան՝ ԱՄՆ Կենտրոնական հրամանատարությունը (CENTCOM) հաստատել է, որ ամերիկյան ուժերը ավելի քան 80 հարված են հասցրել իրանական ենթակառուցվածքներին։ Տարածաշրջանում տիրող լարվածության ֆոնին նավթի համաշխարհային գները կտրուկ աճել են՝ Brent տեսակի նավթի մեկ բարելի դիմաց գինը գերազանցել է 80 դոլարը։
Աշխարհաքաղաքական ռիսկեր և Հորմուզի նեղուցի նշանակությունը
Հակամարտությունը մտել է վտանգավոր փուլ։ Իրանի Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսը (ԻՀՊԿ) սպառնացել է հարվածել Պարսից ծոցի այն երկրների նավթային և գազային ենթակառուցվածքներին, որոնք աջակցում են ԱՄՆ-ին։ Իրանական պետական Press TV-ն, վկայակոչելով ռեժիմի աղբյուրներին, հայտնել է, որ ցանկացած նոր հարձակման դեպքում Իրանը «անհապաղ» կփակի Հորմուզի նեղուցը, որով անցնում է համաշխարհային նավթի մատակարարման մոտ 20%-ը։
Քարնեգի հիմնադրամի ավագ գիտաշխատող Աարոն Դևիդ Միլլերը նշում է, որ Հորմուզի նեղուցը դարձել է Թեհրանի հիմնական լծակը։ Նրա խոսքով՝ Իրանը չի հրաժարվի այս ռազմավարական կետի նկատմամբ վերահսկողությունից, որը նա անվանել է «Իրանի նոր միջուկային զենքը»։ Տարաձայնությունները հիմնված են հուշագրի տարբեր մեկնաբանությունների վրա. Վաշինգտոնը պահանջում է ազատ նավագնացություն, իսկ Թեհրանը պնդում է, որ բոլոր նավերը պետք է համակարգեն իրենց տեղաշարժը իրանական ծովային իշխանությունների հետ։
Անվտանգային մարտահրավերներ
Իրավիճակը գնալով սրվում է նաև հռետորաբանության մակարդակով։ Նախագահ Թրամփը իրանական ղեկավարությանը որակել է որպես «սրիկաներ» և «խելագարներ»՝ չբացառելով իրանական նավահանգիստների ծովային շրջափակման վերականգնումը։ Ի պատասխան՝ Իրանի բանակի գլխավոր շտաբի պետ, գեներալ-մայոր Հաբիբոլլահ Սայյարին հայտարարել է, որ Իրանի ափերը «դժոխք» կդառնան ամերիկյան ուժերի համար, եթե նրանք փորձեն ցամաքային ներխուժում իրականացնել։
ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Մարկ Ռյուտեն աջակցել է ԱՄՆ-ի գործողություններին՝ դրանք անվանելով «բացարձակ անհրաժեշտություն»։ Միևնույն ժամանակ, Եվրամիության արտաքին քաղաքականության պատասխանատու Կայա Կալլասը նշել է, որ այս փոխադարձ հարվածները էլ ավելի են բարդացնում պատերազմի ավարտին ուղղված դիվանագիտական ջանքերը։ Իրաքում և Իրանում շարունակվող՝ Իրանի գերագույն առաջնորդ Ալի Խամենեիի հուղարկավորության արարողությունների ֆոնին, Թեհրանի ռեժիմը հավանաբար կպահպանի իր կոշտ դիրքորոշումը՝ ռազմական հակադրության ճանապարհով։