Թայլանդի նոր առաջնորդ Անուտին Չարնվիրակուլը․ քաղաքական վետերանի վերելքը խառնաշփոթի պայմաններում

Թայլանդի քաղաքական դաշտում կարևոր փոփոխություն տեղի ունեցավ 2025 թվականի սեպտեմբերի 5-ին, երբ Անուտին Չարնվիրակուլը ընտրվեց վարչապետ՝ հաղթելով խորհրդարանի վճռական քվեարկության արդյունքում։ Նրա ընտրությունը տեղի է ունենում տնտեսական մեծ մարտահրավերների և Կամբոջայի հետ սահմանային լարվածության պայմաններում։ Անուտինը, ով քաղաքական գործունեության երկար տարիների փորձ ունի, ունի ընդամենը չորս ամիս կառավարելու համար՝ համաձայն այն պայմանավորվածության, որ նա ձեռք է բերել խորհրդարանի խոշորագույն կուսակցության հետ։

Վճռական հաղթանակ քաղաքական խառնաշփոթի պայմաններում

Անուտինի վերելքը ուղեկցվեց ռազմավարական քայլերով և վճռական հաղթանակով Պեու Թայ կուսակցության ներկայացուցիչ Չայկասեմ Նիտիսիրիի նկատմամբ։ DD News-ի համաձայն՝ Անուտինը հավաքեց խորհրդարանի ձայների 63%-ը՝ վերջ դնելով շաբաթների քաղաքական փակուղուն։ Նրա հաղթանակը պայմանավորված էր առաջադիմական ընդդիմադիր Ժողովրդական կուսակցության հետ պայմանավորվածությամբ, որը խոստացել էր աջակցել նրա վարչապետությանը՝ սահմանադրական բարեփոխումներ և վաղաժամկետ ընտրություններ անցկացնելու փոխարեն։

Մինչ Անուտինի ընտրությունը նշանավորում է Պեու Թայ կուսակցության ազդեցության անկումը, դա նաև արտացոլում է նրա Բումջայթայ կուսակցության աճող ազդեցությունը՝ որպես կոալիցիոն քաղաքականության կարևոր դերակատար։ Ինչպես նշում է The Strait Times-ը, Անուտինի առաջնորդության ոճը բնորոշվում է գործնականությամբ և հարմարվողականությամբ, որոնք նրան թույլ են տվել հաղթահարել Թայլանդի հաճախ անկայուն քաղաքական դաշտը։

Տնտեսական մարտահրավերներ և կարճաժամկետ լուծումներ

Թայլանդի տնտեսությունը, որը Հարավարևելյան Ասիայի երկրորդ խոշորագույն տնտեսությունն է, կանգնած է լուրջ խնդիրների առջև, ներառյալ դանդաղ աճը, տնային պարտքերի բարձր մակարդակը և տուրիզմի ու ավտոմոբիլային արտադրության ոլորտներում ճնշումը։ Պետական պլանավորման գործակալության տվյալներով՝ տնտեսական աճը կանխատեսվում է նվազել մինչև ընդամենը 0.5%՝ 2025 թվականի երկրորդ կեսին։ Bloomberg-ի վերլուծաբանների կարծիքով՝ Անուտինի կառավարությունը, ամենայն հավանականությամբ, կիրականացնի կարճաժամկետ խթանող միջոցառումներ՝ ծախսերը ավելացնելու և տնտեսությունը կայունացնելու համար։

Իր պաշտոնավարման առաջին օրերին Անուտինը նշանակեց փորձառու տեխնոկրատների առանցքային պաշտոններում, այդ թվում՝ վետերան տնտեսագետ Էկնիտի Նիթիթանպրապասին՝ որպես ֆինանսների նախարար։ Այս նշանակումներն ընդգծում են տնտեսության կայունացմանն ուղղված նրա ուշադրությունը և հաջորդ կառավարության համար հիմքեր դնելու ձգտումը։ Սակայն, հաշվի առնելով նրա կառավարման կարճ ժամանակահատվածը, այս միջոցառումների արդյունավետությունը դեռևս հարցական է։

Սահմանային լարվածություն Կամբոջայի հետ

Անուտինի վարչապետությունը սկսվում է Կամբոջայի հետ սահմանային կարճատև, սակայն մահացու բախումներից ընդամենը մի քանի շաբաթ անց։ Բախումների հետևանքով, որոնք բերեցին 43 զոհերի և հազարավորների տեղահանման, ընդգծվեց երկու երկրների միջև հարաբերությունների փխրունությունը։ Կամբոջայի վարչապետ Հուն Մանեթը Անուտինին հղեց հազվադեպ շնորհավորական ուղերձ՝ հույս հայտնելով վստահության վերականգնման և համագործակցության ընդլայնման վերաբերյալ։

Սեպտեմբերի 7-ին Անուտինը իր ելույթում ընդգծեց խաղաղ լուծումների կարևորությունը՝ հայտարարելով. «Այս կառավարությունը կձեռնարկի խաղաղ միջոցառումներ՝ թայ-կամբոջական ներկայիս վեճը լուծելու համար՝ հավատարիմ մնալով թայերեն զոհերի նվազեցման հանձնառությանը»։ Նրա արտաքին քաղաքականությունը կուժեղացվի արտաքին գործերի նախարարի պաշտոնում փորձառու դիվանագետ Սիհասակ Ֆուանգկետկեոյի նշանակմամբ, ինչպես նշում է Reuters-ը։

Թաքսին Շինավաթրայի ստվերը քաղաքական դաշտում

Անուտինի վերելքի քաղաքական դրաման չի կարելի տարանջատել Շինավաթրա ընտանիքի ազդեցության անկումից։ Թայլանդի նախկին վարչապետ Թաքսին Շինավաթրան, ով տասնամյակներ շարունակ եղել է թայլանդական քաղաքականության առանցքային դեմք, բախվում է իրավական խնդիրների և իր Պեու Թայ կուսակցության աջակցության նվազմանը։ Bloomberg-ի հաղորդմամբ՝ Թաքսինը 2023 թվականին կարճ ժամանակով վերադարձավ Թայլանդ, սակայն կրկին մեկնել է Դուբայ՝ շարունակվող իրավական խնդիրների պատճառով։ Նրա դուստրը և քաղաքական հետևորդ Պաեթոնգթարն Շինավաթրան այս տարի հեռացվեց իր պաշտոնից, ինչը է՛լ ավելի թուլացրեց կուսակցության դիրքերը։

Չնայած այս անհաջողություններին, Պեու Թայ կուսակցությունը հայտարարեց, որ նպատակ ունի վերադառնալ իշխանության և իրականացնել իր ծրագրերը՝ նշելով. «Մենք կվերադառնանք՝ ավարտելու Թայլանդի ողջ ժողովրդի համար սկսած գործը»։ Անուտինի կառավարությունը ստիպված կլինի նավարկել այս բարդ քաղաքական դաշտում՝ միաժամանակ լուծելով հրատապ տնտեսական և սոցիալական խնդիրները։

Անուտին Չարնվիրակուլի վարչապետության սկիզբը նշանավորում է նրա կարողությունը՝ տնտեսական մարտահրավերները հաղթահարելու, սահմանային լարվածությունները մեղմելու և բևեռացված քաղաքական դաշտում հավասարակշռություն պահպանելու հարցում։