Մարկ Քարնիի առաջին ամիսները. քաղաքական շրջադարձեր, համաշխարհային դիվանագիտություն և հակասական կարծիքներ

Մարկ Քարնիի ածխածնի հարկի չեղարկումը՝ քաղաքական շրջադարձի խորհրդանշական պահ

2025 թվականի մարտի 31-ին Կանադայի ածխածնի գինը, որը երկար տարիներ համարվել էր կլիմայական քաղաքականության հիմք, պաշտոնապես հանվեց շրջանառությունից։ Մարկ Քարնին, վարչապետի պաշտոնը ստանձնելուց ընդամենը մի քանի ժամ անց, հրապարակայնորեն ստորագրեց դրա «մահվան վկայականը»՝ ուղիղ եթերում։ Այդ պահն աչքի ընկավ իր խորհրդանշականությամբ. տարիներ շարունակ հարկը պաշտպանած նախարարներն անխոս հետևում էին պատմության ավարտին։ Ածխածնի գինը՝ «հարկ» անվանմամբ ընդդիմախոսների կողմից, հաջորդեց էլեկտրական մեքենաների պարտադրանքին, իսկ նավթագազային արտանետումների սահմանափակումը նույնպես մոտ էր չեղարկմանը։

Քարնին իր որոշումը հիմնավորեց պարզապես՝ ածխածնի հարկը դարձել էր չափազանց «բաժանարար»։ Սակայն պատճառները շատ ավելի խորն էին՝ քաղաքական ռեսուրսի փոփոխություն, տնտեսական ճգնաժամ, հասարակական կարծիքի փոփոխություն։ Ածխածնի գինը ծնվեց կլիմայական ջերմեռանդության պահի՝ Փարիզյան համաձայնագրի ընդունումից հետո, որպես Կանադայի կլիմայական լրջության խորհրդանիշ։ Սակայն, ինչպես նշում է The Globe and Mail-ը, դրա գործնական կիրառումը լի էր դժվարություններով։ Գյուղական համայնքները զգում էին ճնշում, քաղաքաբնակները՝ մեծապես անտարբեր, իսկ գնաճը դարձավ այն հրդեհի արագացուցիչը, որը վերջնականապես այրեց այդ քաղաքականությունը։

Սա կարևոր դաս է՝ ժամանակը կարևոր է, իսկ պահերը փոխվում են։ Համաճարակը թողեց ոչ միայն առողջապահական ճգնաժամ, այլ նաև գնաճ և կառավարության հանդեպ անվստահություն։ Ածխածնի գնի ամենամյա ավելացումը դառնում էր ընդդիմության հավաքական պայքարի առիթ։ Պիեռ Պոլիևրը կարողացավ այդ հարկը ներկայացնել որպես աճող գների և տնտեսական դժվարությունների հիմնական մեղավոր՝ չնայած փաստերին, որ դրա ազդեցությունն իրականում համեստ էր։ Պառլամենտի բյուջետային պաշտոնյան գտել էր, որ մարդկանց մեծ մասը փոխհատուցվում էր ռեբեյթներով, սակայն պատկերն արդեն ձևավորվել էր. հարկը օտարված էր հասարակությունից, և Քարնին որոշեց հրաժարվել դրանից։

Օտարերկրյա միջամտության դեմ պայքարը՝ ՌԿՄՊ-ի մարտահրավերները և Քարնիի արձագանքը

Քարնին արագ քայլեր ձեռնարկեց կլիմայական քաղաքականությունում, բայց մեկ այլ հրատապ հարց հայտնվեց նրա սեղանին՝ օտարերկրյա միջամտությունը Կանադայի ժողովրդավարությանը։ ՌԿՄՊ-ի (Կանադայի թագավորական ոստիկանություն) ներկայացրած զեկույցներում, ինչպես փոխանցում է Canadian Press-ը, նշվում էր, որ ռեսուրսների պակասը խոչընդոտում է օտար սպառնալիքներին հակազդելու կարողությունը։ 2025-ի հունվարին օտարերկրյա միջամտության հարցով հետաքննությունը չհայտնաբերեց դավաճաններ Պառլամենտում, բայց ներկայացրեց տասնյակ առաջարկություններ՝ պաշտպանությունն ուժեղացնելու, թափանցիկությունն ու ընտրական անվտանգությունը բարձրացնելու համար։

Քարնիի կառավարությունը հայտարարեց ՌԿՄՊ-ի համար 1000 նոր աշխատակիցների համալրման մասին, ինչը ողջունվեց որպես անհրաժեշտ քայլ՝ ոչ միայն օտար միջամտության, այլ նաև կազմակերպված հանցավորության և կիբեր սպառնալիքների դեմ պայքարում։ Սակայն մարտահրավերը շարունակում է մնալ մեծ։ Թշնամական պետությունները թիրախավորում են Կանադայի հաստատությունները, լրատվամիջոցները, հասարակական գործիչներին և սփյուռքի համայնքները՝ նպատակ ունենալով խարխլել վստահությունը ժողովրդավարության հանդեպ։ Ջասթին Թրյուդոյի օրոք ընդունված օրենսդրությունը նոր իրավական գործիքներ տվեց ոստիկանությանը և ստեղծեց օտար ազդեցության ռեգիստրի հնարավորություն, բայց դեռևս կան բացեր՝ մասնավորապես ռեգիստրի հանձնակատարի նշանակումը և տեղեկատվության փոխանակման բարելավումը։

ՌԿՄՊ-ի զգուշացումները ընդգծում են ժամանակակից անվտանգության սպառնալիքների բարդությունը։ Քանի որ աշխարհը դառնում է ավելի փոխկապակցված և հակասական, Քարնին պետք է կարողանա ոչ միայն դիվանագիտական կապեր զարգացնել, այլև պաշտպանել Կանադան ներքին և արտաքին վտանգներից։

Քարնիի միջազգային այցերը՝ քննադատություններ և պաշտպանություն

Քարնիի առաջին ամիսների գլխավոր առանձնահատկություններից մեկն է նրա ակտիվ միջազգային այցերը։ Վերջին վեց ամսում նա կատարել է տասներեք արտասահմանյան ուղևորություն՝ Լոնդոնից և Փարիզից մինչև Մեխիկո, Կիև, Բեռլին և Վաշինգտոն։ Պիեռ Պոլիևրը սուր քննադատության է ենթարկում նրան՝ ասելով, թե «Քարնին շրջում է աշխարհով, մինչ կանադացիները տուժում են»։ Նրա հրապարակումները սոցիալական ցանցերում նկարագրում են երկիրը ճգնաժամի մեջ՝ հանցավորություն, գնաճ, տուրքեր, բնակարանային խնդիրներ, իսկ վարչապետը բացակայում է խորհրդարանական աշխատանքներից։

Քարնիի պաշտպանները, սակայն, դա գնահատում են որպես ռազմավարական քայլ։ Կառլթոնի համալսարանի միջազգային հարաբերությունների պրոֆեսոր Ֆեն Հեմփսոնը նշում է, որ Քարնին ճիշտ է վարվում՝ վերակառուցելով Կանադայի առևտրային հարաբերությունները, հատկապես երբ ԱՄՆ-ը դառնում է ավելի անկանխատեսելի գործընկեր։ Քարնիի այցերը քաղաքական զբոսաշրջություն չեն, այլ նպատակային քայլեր՝ արտահանման և ներմուծման աղբյուրների դիվերսիֆիկացման, ներդրումների ներգրավման և դաշնակիցների հետ հարաբերությունների ամրապնդման համար։ Նրա ներկայությունը միջազգային գագաթնաժողովներում՝ G7, ASEAN, APEC, G20, հստակ ուղերձ է, որ Կանադան բաց է համագործակցության համար։

Ներքին կյանքում, սակայն, հարցեր են առաջանում հավասարակշռության մասին։ Քարնիի մասնակցությունը խորհրդարանական հարցուպատասխաններին անկանոն է՝ ընդամենը երեք անգամ նոր նստաշրջանից հետո, ինը անգամ՝ գարնանային նստաշրջանում։ Ընդդիմությունը պնդում է, որ կանադացիները արժանի են առաջնորդի, ով ներկայություն ունի և հաշվետու է, հատկապես երբ երկիրը բախվում է տնտեսական և անվտանգության խնդիրների։

Ընդհանուր պատկերը՝ հասարակության բաժանում, փոփոխվող առաջնահերթություններ

Այս թեմաները միավորվում են փոփոխության տրամադրության մեջ։ Ածխածնի հարկի պատմությունը բացահայտեց խոր բաժանումներ՝ գյուղական և քաղաքային, տնտեսական հրատապություն և բնապահպանական նպատակներ։ ՌԿՄՊ-ի ռեսուրսային խնդիրը նշանավորում է նոր դարաշրջան՝ անվտանգության սպառնալիքներով։ Իսկ Քարնիի միջազգային ակտիվությունը պարունակում է թե՛ հնարավորություններ, թե՛ ռիսկեր՝ նոր առևտրային պայմանագրերի խոստում, բայց նաև դժվարություն՝ համոզելու հասարակությանը, որ միջազգային համագործակցությունը բերում է իրական արդյունքներ։

Քաղաքականությունը, ինչպես նշում է Էնդրյու Լիչը, երբեք անշարժ չէ։ Կլիմայական քայլերը պահանջում են մարդկանցից այսօր զոհել ինչ-որ բան՝ վաղվա համար, ինչը դժվար է, երբ առկա են տնտեսական անհանգստություններ։ Ածխածնի հարկի դասերը, ինչպես նաև մշակութային պատերազմների վերելքը, ցույց են տալիս, որ ապագա քաղաքականությունը պետք է լինի ոչ միայն արդյունավետ, այլև զգայուն՝ հասարակության իրականության նկատմամբ։

Ինչ վերաբերում է Քարնիին, նրա առաջին ամիսները հակասությունների ուսումնասիրություն են։ Գործնական և ճկուն, նա արագորեն ձևափոխում է քաղաքականությունը, բայց բախվում է սուր քննարկումների՝ արդյոք իր առաջնահերթությունները համապատասխանում են հասարակության պահանջներին։ Ընդդիմությունն ակտիվ է, մարտահրավերները՝ բազմաթիվ, իսկ արդյունքը դեռևս անորոշ։

Մարկ Քարնիի վարչապետության մեկնարկը ընդգծում է ժամանակակից ղեկավարության բարդությունը՝ համադրելով լայնածավալ բարեփոխումներ, դիվանագիտական ակտիվություն և հասարակության բաժանված պահանջները։ Նրա քայլերը կարող են դառնալ երկարատև փոփոխության հիմք միայն այն դեպքում, եթե քաղաքականությունը ձևավորվի ոչ միայն արդյունավետությամբ, այլև հանրային կոնսենսուսի վրա՝ տնտեսական անհանգստությունների և գլոբալ բարդությունների պայմաններում։