Թրամփ-Սի հանդիպումը Կորեայում․ առևտրային լարվածություն և հազվագյուտ մետաղներ

Թրամփը և Սին պատրաստվում են կարևոր հանդիպման Կորեայում՝ առևտրային լարվածության պայմաններում

Աշխարհի ուշադրությունը կենտրոնացած է Հարավային Կորեայում սպասվող գագաթնաժողովի վրա, որտեղ նախատեսվում է հանդիպում ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի և Չինաստանի նախագահ Սի Ծինպինի միջև։ Չնայած անցած շաբաթվա ընթացքում աճող առևտրային լարվածությանը և աննախադեպ սպառնալիքներին, բարձրաստիճան պաշտոնյաները հաստատում են, որ գագաթնաժողովը դեռ նախատեսված է, ինչը կարող է որոշիչ լինել ԱՄՆ-Չինաստան հարաբերությունների և համաշխարհային տնտեսության համար։

Առևտրային պատերազմի վտանգը՝ հազվագյուտ մետաղների արտահանման վերահսկողության ֆոնին

Հոկտեմբերի 9-ին Պեկինն անսպասելիորեն խստացրեց հազվագյուտ մետաղների արտահանման վերահսկողությունը՝ ազդարարելով, որ բոլոր արտասահմանյան ընկերությունները պարտավոր են ստանալ պետական թույլտվություն և ներկայացնել դրանց օգտագործման նպատակը։ Այս քայլին ի պատասխան, նախագահ Թրամփը սպառնաց նոյեմբերի 1-ից չինական ապրանքների վրա սահմանել 100 տոկոս մաքսատուրք և նույնիսկ ակնարկեց Սիի հետ նախատեսված գագաթնաժողովը չեղարկելու մասին։ Այս փոխադարձ քայլերը ցնցեցին ֆինանսական շուկաները՝ առաջացնելով վաճառքի աճ և վախեր նոր առևտրային պատերազմի վերաբերյալ, ըստ Al Jazeera-ի և Politico-ի։

Հազվագյուտ մետաղները դարձել են ռազմավարական գործոն։ Չինաստանը վերահսկում է այս ռեսուրսների գրեթե ամբողջ աշխարհում, որոնք կենսական նշանակություն ունեն նորագույն տեխնոլոգիաների և պաշտպանական արդյունաբերության համար։ ԱՄՆ ֆինանսների նախարար Սքոթ Բեսենթը Չինաստանի քայլը բնորոշեց որպես «բազուկայի նշում ազատ աշխարհի մատակարարման շղթաների և արդյունաբերական հիմքի վրա»։

Բանակցություններ և դիվանագիտություն՝ գլոբալ հետևանքներով

Չնայած լարվածությանը, Վաշինգտոնն ու Պեկինը վերսկսել են հաղորդակցությունը։ Բեսենթը, ինչպես փոխանցում է Politico-ն, ընդգծել է, որ «էական շփումներ» են իրականացվում։ ԱՄՆ-ը նախատեսում է այս շաբաթ ևս հանդիպումներ մասնագետների մակարդակով, իսկ հոկտեմբերի վերջում Հարավային Կորեայում APEC-ի շրջանակում սպասվում է Թրամփի և Սիի անձնական հանդիպումը։

Բեսենթի խոսքերը չափավոր լավատեսական էին։ Նա նշեց, որ 100 տոկոս մաքսատուրքը «պարտադիր չէ» և կարող է չկիրառվել, եթե բանակցությունները արդյունք տան։ Թրամփն իր հերթին Truth Social-ում հրապարակեց. «Չանհանգստացեք Չինաստանի համար, ամեն ինչ լավ կլինի։ Պարոն Սին պարզապես վատ պահ ունեցավ։ Նա չի ցանկանում տնտեսության անկում, ես էլ չեմ ուզում։ ԱՄՆ-ը ուզում է օգնել Չինաստանին, ոչ թե վնասել»։

Այս մեղմեցված հայտարարությունները հանգստացրին շուկաները, և ԱՄՆ-ի ֆոնդային ցուցանիշները արագ վերականգնվեցին։ Սակայն խորքում երկու կողմն էլ պատրաստվում են բարդ բանակցությունների։ Բեսենթը նշեց, որ ԱՄՆ-ը համագործակցում է Եվրոպայի, Հնդկաստանի և Ասիայի դաշնակիցների հետ՝ իր դիրքորոշման աջակցությունը ամրապնդելու համար։ «Չինաստանի պաշտոնյաների խումբը չի կարող մեզ ու մեր դաշնակիցներին թելադրել, թե ինչպես կառավարենք մեր մատակարարման համակարգը»,- ընդգծեց նա։

Կուլիսներում՝ հակաքայլեր և ազդեցության գործիքներ

Մինչ բանակցությունները շարունակվում են, ԱՄՆ-ն ունի լուրջ լծակներ։ Այս տարվա սկզբին Վաշինգտոնը կիրառեց 12 հակաքայլ՝ ուղղված Չինաստանի նկատմամբ՝ ներառյալ պլաստմասսա արտադրության բնական ռեսուրսները և ինքնաթիռի շարժիչների բաղադրիչները։ Բեսենթը ակնարկել է նաև, որ հնարավոր է կիրառվեն սահմանափակումներ չինական ծրագրային ապահովման, մետաղների և ֆինանսական ծառայությունների ոլորտում, ինչպես նաև ԱՄՆ-ում սովորող հարյուր հազարավոր չինացի ուսանողների վտարման մասին։

«Մենք ունենք բազմաթիվ ուղիղ, կտրուկ հակաքայլեր, որոնք կարող ենք կիրառել»,- նշել է Բեսենթը Politico-ի հետ զրույցում։ Այսպիսով, ԱՄՆ-ը պատրաստ է ուժեղ արձագանքի, եթե բանակցությունները ձախողվեն։

Միևնույն ժամանակ, Չինաստանը արդարացնում է իր նոր վերահսկողությունը՝ նշելով, որ դա անհրաժեշտ պատասխան է ԱՄՆ-ի «պրովոկացիոն և վնասակար» քայլերին, այդ թվում՝ չինական ընկերությունների սև ցուցակներում ընդգրկմանը և Չինաստանի հետ կապված նավերին նավահանգստային վճարների սահմանմանը։ Պեկինը Վաշինգտոնին մեղադրում է երկակի ստանդարտների մեջ՝ պնդելով, որ ԱՄՆ-ի միջոցառումներն են իրեն ստիպել նման քայլի դիմել։

Համաշխարհային ազդեցությունը՝ մատակարարման շղթաներ, դաշնակիցներ և տնտեսական կայունություն

Այս բանակցությունների արդյունքը զգալի ազդեցություն կունենա ոչ միայն ԱՄՆ-ի և Չինաստանի, այլև ամբողջ աշխարհի համար։ Հազվագյուտ մետաղների, չիպերի և այլ կարևոր տեխնոլոգիաների գլոբալ մատակարարման շղթաները կախված են այս զարգացումներից։ Եվրոպայի և Ասիայի դաշնակիցները ուշադիր հետևում են՝ հաշվի առնելով իրենց կախվածությունը չինական ռեսուրսներից և հնարավոր խափանումները։

Հիմնական հարցը հետևյալն է․ արդյո՞ք աշխարհի երկու խոշորագույն տնտեսությունները կարող են ընդհանուր լեզու գտնել, թե՞ ռազմավարական մրցակցությունն ու պաշտպանողական քայլերը կխորացնեն անդունդը։ Այս հարցի պատասխանը կարող է հստակ դառնալ Հարավային Կորեայում Թրամփի և Սիի դեմ առ դեմ հանդիպման ընթացքում։

Այս պահին երկու կողմի պաշտոնյաները պնդում են, որ հարաբերությունները «լավ» են, իսկ գագաթնաժողովը, ամենայն հավանականությամբ, կկայանա։ Բեսենթն ընդգծել է․ «Չնայած անցած շաբաթվա հայտարարություններին, հարաբերությունները լավ են։ Հաղորդակցության ուղիները բացվել են, կտեսնենք՝ ինչպես կզարգանա»։

Այս ամենի ֆոնին՝ սկսած մատակարարման շղթաների ճակատագրից մինչև ֆինանսական շուկաների կայունությունը, ամբողջ աշխարհը հետևում է Հարավային Կորեայում սպասվող յուրաքանչյուր քայլին և հայտարարությանը։

Վերլուծություն․ Թրամփի և Սիի հանդիպումը Հարավային Կորեայում կարող է վճռորոշ լինել ԱՄՆ-Չինաստան հարաբերությունների և համաշխարհային տնտեսության համար։ Չնայած հրապարակային մեղմ հայտարարություններին, երկու կողմն էլ գործնականում պատրաստվում են հնարավոր սրումներին։ Արդյունքը կախված է ոչ միայն առաջնորդների անձնական հարաբերություններից, այլև նրանց կարողությունից՝ կառավարելու ազգային շահերը, գլոբալ մատակարարման շղթաներն ու դաշնակիցների մտահոգությունները։ Հազվագյուտ մետաղները դարձել են լարվածության կիզակետ, իսկ գագաթնաժողովը վերածվել է դիվանագիտության և տնտեսական ուժային պայքարի փորձաքարի։

Նկարի աղբյուրը՝ aljazeera.com