Բենոնը հայտարարում է՝ Թրամփը կարող է ձգտել աննախադեպ երրորդ ժամկետին՝ հակառակ Սահմանադրության արգելքին

Բենոնի համարձակ հայտարարությունը․ Թրամփը կարող է ձգտել երրորդ ժամկետին 2028-ին

Ամերիկյան քաղաքականության նոր շրջադարձում Սթիվ Բենոնը՝ Դոնալդ Թրամփի նախկին ավագ խորհրդականն ու ռազմավարական գործընկերը, հրապարակավ հայտարարեց, որ նախկին նախագահը կարող է ձգտել աննախադեպ երրորդ ժամկետին 2028 թվականին։ Այս պնդումը հնչում է այն դեպքում, երբ Սահմանադրության 22-րդ ուղղումը հստակ արգելում է նախագահի պաշտոնում երկու անգամից ավելի ծառայելը՝ կանոն, որն ուժի մեջ է մտել 1951 թվականից:

«The Economist»-ի հետ զրույցում Բենոնը հստակ արտահայտվեց․ «Նա երրորդ անգամ նախագահ է դառնալու։ Թրամփը նախագահ կլինի 2028-ին, և մարդիկ պարզապես պիտի համակերպվեն դրա հետ»։ Այս պնդումը, որին բնորոշ է համարձակություն և անսովորություն, իրավական և քաղաքական շրջանակներում նոր քննարկումներ է հարուցել՝ գործադիր իշխանության սահմանների և ամերիկյան սահմանադրական արժեքների ամրության շուրջ:

Սահմանադրական արգելքը․ ի՞նչ է ասում 22-րդ ուղղումը

22-րդ ուղղումը ընդունվել է Ֆրանկլին Ռուզվելտի չորս ժամկետից հետո։ Նրա ձևակերպումը միանշանակ է․ «Ոչ ոք չի կարող ընտրվել նախագահ երկու անգամից ավելի»։ Իրավաբանները՝ ըստ «TRT World»-ի և «Anadolu Agency»-ի, պնդում են, որ չկա սահմանադրական ճանապարհ երրորդ ժամկետի համար՝ անկախ քաղաքական ճնշումներից կամ հանրային աջակցությունից։

Բենոնը, սակայն, ակնարկում է, որ կան տարբեր ուղիներ այդ սահմանափակումը շրջանցելու համար։ Չնայած նա մանրամասներ չի հայտնում, նշում է, որ «տարբեր այլընտրանքներ» կան, և ծրագիրը ներկայացվելու է «համապատասխան ժամանակին»։ Թրամփի որոշ համախոհներ շրջանառության մեջ են դրել իրավական տեսություններ, սակայն որևէ հստակ իրավական մեխանիզմ չի ներկայացվել։

Աստվածային կամք, թե՞ քաղաքական հաշվարկ

Բենոնի խոսքերը ոչ միայն քաղաքական ռազմավարություն են, այլ նաև որոշակի միթոսաբանական շեշտադրումներ։ Նա Թրամփին բնութագրում է որպես «աստվածային կամքի գործիք», նշելով, որ «ամերիկյան ժողովրդի կամքն» է, որ նա շարունակաբար ղեկավարի երկիրը։ «2016-ին և 2024-ին մեր հնարավորություններն ավելի քիչ էին, քան 2028-ին։ Մենք պետք է ավարտենք սկսածը», — ընդգծում է Բենոնը։

Բենոնը ընդգծում է, որ Թրամփը «կատարյալ չէ» և «հատուկ դավանավոր չէ», բայց նրան ներկայացնում է որպես «աստվածային նախախնամության գործիք»։ Այս մոտեցումը մաս է կազմում «America Great Again» շարժման լայն նարատիվին, որտեղ Թրամփը դիտարկվում է ոչ միայն որպես քաղաքական առաջնորդ, այլև՝ համակարգի դեմ պայքարի խորհրդանիշ։

Իրավաբանների արձագանքը․ երրորդ ժամկետը անհնար է

Իրավական շրջանակներում մոտեցումը հստակ է։ Սահմանադրության 22-րդ ուղղման ձևակերպումը իրավաբանների կարծիքով որևէ հնարավորություն չի թողնում ազատ մեկնաբանության։ Թեև որոշները ենթադրում են, որ կարող է լինել այլ ճանապարհ՝ օրինակ՝ փոխնախագահի պաշտոնի միջոցով հաջորդաբար դառնալով նախագահ, մեծամասնությունն այս տարբերակները համարում է իրավականորեն վիճահարույց և գործնականում անիրագործելի։

«Եթե ամերիկյան ժողովուրդը, մեր մեխանիզմներով, կրկին Թրամփին պաշտոնում դնի, արդյոք tearing up է անում Սահմանադրությունը՞», — հարցնում է Բենոնը՝ բարձրացնելով հարցը ժողովրդավարական ընտրության և սահմանադրական իրավունքի միջև:

Քաղաքական մթնոլորտ․ ինչու է սա կարևոր հիմա

Թրամփն այժմ իր երկրորդ ժամկետում է, ինչն այս քննարկումներին լրացուցիչ լրջություն է հաղորդում։ Երրորդ ժամկետի գաղափարը ոչ միայն տեսական է, այլ իրականում քննարկվում է Թրամփի շրջապատի որոշ անդամների կողմից։ «Moneycontrol»-ի տվյալներով՝ մի քանի մտերիմներ լուրջ մտահոգված են այս հնարավորության իրականացման ճանապարհով, թեև Թրամփն անձամբ չի արտահայտվել այս հարցով։

Բենոնի հայտարարությունները հնչում են ամերիկյան քաղաքականության ծայրահեղ բևեռացման ֆոնին։ Թրամփի հնարավոր երրորդ ժամկետը, անկախ իր իրավական իրագործելիությունից, դարձել է ուշադրության կենտրոն՝ թե՛ կողմնակիցների, թե՛ ընդդիմադիրների համար։ Ոմանց համար սա խորհրդանշում է համակարգի դեմ պայքարը, մյուսների համար՝ սպառնալիք է սահմանադրական կայունությանը։

Միջազգային հետևանքներ և Թրամփի գլոբալ ժառանգությունը

Ներքին քաղաքականությունից բացի, Բենոնը բարձր է գնահատում Թրամփի դիվանագիտական մոտեցումը՝ մասնավորապես Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկու հետ բանակցությունները, որտեղ Թրամփը, ըստ Բենոնի, մշտապես գնացել է «զիջումների» և կարողացել է լուծել միջազգային բարդ հարցեր։ Այս տեսանկյունը ընդգծում է Թրամփի շարունակական առաջնորդության անհրաժեշտությունը՝ ներկայացնելով նրան որպես կայունության և ուժի խորհրդանիշ։

Հեռանկար․ ենթադրություններն ընդդեմ իրականության

Այս պահին Թրամփը հրապարակային կերպով չի արձագանքել Բենոնի պնդումներին կամ երրորդ ժամկետին ձգտելու հնարավորությանը։ Այս քննարկումները կրկին արծարծում են քաղաքական հավակնությունների և սահմանադրական արժեքների միջև սահմանագիծը։ Չնայած Բենոնի խոսքերը կարող են ավելի շատ լինել շարժման ակտիվացման նպատակով, դրանք ցույց են տալիս գործադիր իշխանության և ամերիկյան ժողովրդավարության ապագայի շուրջ շարունակվող դեբատները։

Բենոնի նշած «ծրագիրը» արդյոք իրականություն կդառնա՝ դեռևս անհայտ է։ Այս պահի դրությամբ խոսակցությունները հիշեցնում են ժողովրդական կամքի և սահմանադրական իրավունքի միջև մշտական լարվածությունը, որը շարունակելու է ձևավորել ամերիկյան քաղաքական դաշտը։

Բենոնի համարձակ պնդումը ցույց է տալիս քաղաքական հավակնությունների և սահմանադրական սահմանափակումների բախումը։ Չնայած նրա խոսքերը կարող են ոգևորել կողմնակիցներին, երրորդ ժամկետի համար իրավական ճանապարհի բացակայությունը վկայում է ամերիկյան սահմանադրական արժեքների ամրության մասին՝ նույնիսկ ուժեղ քաղաքական ճնշումների պայմաններում։