ԿՍՏԱ-ն Բրիտանական Կոլումբիայում. Ջայլամների ոչնչացման աղմկահարույց գործի մանրամասները

Ջայլամների ոչնչացման դեպքը Բրիտանական Կոլումբիայում․ հանրային առողջապահության և պետական իշխանության բախում

Բրիտանական Կոլումբիայի Էջվուդ գյուղում, գիշերվա լռության մեջ, կրակոցների ձայները ավարտեցին այն մեկամյա լարվածությունը, որ տիրում էր «Յունիվերսալ Ջայլամ Ֆարմս»-ում։ Ավելի քան 300 ջայլամ ոչնչացվեցին Կանադայի Սննդի Տեսչական Գործակալության (ԿՍՏԱ) վերահսկողությամբ՝ մասնագիտացված հրաձիգների կողմից, ինչն ավարտեց իրավական, քաղաքական և հուզական պայքարը, որին հետևում էին ոչ միայն տեղացիները, այլև միջազգային հանրությունը։

ԿՍՏԱ-ն հայտարարեց․ «Խորհրդակցելով ջայլամների հիվանդությունների կառավարման փորձագետների հետ, գործակալությունը եզրակացրեց, որ ամենահամապատասխան և մարդասիրական տարբերակը պրոֆեսիոնալ հրաձիգների օգտագործումն էր՝ ֆերմայում վերահսկվող պայմաններում»։ Բոլոր գործողությունները իրականացվել են ԿՍՏԱ-ի անասնաբույժների վերահսկողությամբ։

Ինչու՞ կատարվեց ջայլամների ոչնչացումը

Դեպքի արմատները հասնում են 2024-ի վերջ, երբ ֆերմայում երկու ջայլամ մոտ հայտնաբերվեց թռչնագրիպի՝ H5N1 վիրուսի դրական պատասխան, ինչը մահացու է թռչնաբուծության համար։ Վարակը արդեն սպանել էր 69 թռչուն, և ԿՍՏԱ-ն, հենվելով իր «կտրուկ ոչնչացման» քաղաքականության վրա, պահանջեց ամբողջ ֆերմայի ջայլամների ոչնչացումը՝ նպատակ ունենալով պաշտպանել Կանադայի 6,8 միլիարդ դոլարի թռչնաբուծական ոլորտը և 1,75 միլիարդ դոլարի արտահանման շուկան, ինչպես նաև հանրային և կենդանիների առողջությունը։ (National Post)

Ֆերմայի տերերը՝ Կարեն Էսպերսենը և նրա դուստր Քեյթի Պասիթնին, պայքարում էին որոշման դեմ՝ նշելով, որ ջայլամները առողջ էին, և հնարավոր էին այլ լուծումներ՝ մեկուսացում կամ հետազոտություն։ Սակայն դատական բոլոր ատյանները հաստատեցին ԿՍՏԱ-ի որոշումը, իսկ Կանադայի Գերագույն դատարանը նոյեմբերի 6-ին վերջնականապես մերժեց բողոքը։

Իրավական պայքար և համայնքի պառակտում

Տարվա ընթացքում ֆերման դարձավ տարբեր շահերի խաչմերուկ։ Ամերիկացի միլիարդատեր Ջոն Կացիմատիդիսը, հայտնի բժիշկ Մեհմեթ Օզը և ԱՄՆ առողջապահության նախարար Ռոբերտ Ֆ․ Քենեդին բոլորը հանդես եկան ջայլամների պաշտպանությամբ։ Քենեդին առաջարկեց համատեղ հետազոտություն, Օզը՝ ջայլամների ընդունում իր Ֆլորիդայի ագարակում, սակայն Կանադայի իշխանությունները մնացին անհողդողդ։

Կանադական դատարանները բազմիցս ընդգծեցին, որ ԿՍՏԱ-ն գործել է «բարեխիղճ և իրավաչափ»։ Գերագույն դատարանի որոշմամբ ֆերմայի տերերը կորցրեցին բոլոր իրավական հնարավորությունները։ (BBC)

Ֆերմայի շուրջ մթնոլորտը լարված էր․ աջակիցները հավաքվում էին, վանկարկում «Կանգ առեք» և «Սպանողներ»։ Տեղական բիզնեսները բողոքեցին, իսկ Քաղաքացիական ոստիկանությունը (RCMP) ստիպված էր կարգուկանոն ապահովել և փակել մուտքը դեպի ֆերմա։

Միջազգային ուշադրություն․ քաղաքականություն և հանրային առողջություն

Ջայլամների պատմությունը միջազգային հնչեղություն ստացավ․ Քենեդին, Կացիմատիդիսը և Օզը, սովորաբար ամերիկյան քաղաքականության մեջ, միացան նաև կանադացի հակակորոնավիրուսային ակտիվիստներին, մասնավորապես Թամարա Լիչին, ջայլամների պաշտպանության համար։ Նրանց համար այս դեպքը դարձավ պետական իշխանության գերազանցման խորհրդանիշ։

Կանադացի պաշտոնյաները հիմնականում լռեցին․ վարչապետ Մարկ Քարնին որևէ հայտարարություն չարեց, իսկ արդարադատության նախարար Շոն Ֆրեյզերը ողջունեց Գերագույն դատարանի որոշումը՝ ընդգծելով հանրային առողջության պաշտպանության կարևորությունը։

Հանրային քննարկումները դուրս եկան կենդանիների բարեկեցությունից․ մի մասը սա համարեց անհրաժեշտ քայլ՝ վտանգավոր վիրուսի տարածումը կանխելու համար, մյուսները՝ անխուսափելի կորուստ։ Սիմոն Ֆրեյզեր համալսարանի պրոֆեսոր Ջերեմի Սնայդերը նշեց, որ այս դեպքը «հրավիրեց» նրանց, ովքեր պայքարում են պետական գերազանցման դեմ, ներառյալ պատվաստանյութերի դեմ հանդես եկողներն։

Դեպքից հետո․ լուռ դաշտեր և չպատասխանված հարցեր

Ուրբաթ առավոտյան ֆերմայի պահեստային տարածքը դատարկ էր․ կապույտ և սև ծածկոցներով պատված գետնին, իսկ ֆերմայի մուտքը փակված էր ոստիկանության մեքենաներով։ Ֆերման, որ ժամանակին լի էր աջակիցներով, այժմ մնում էր միայն գեներատորների ձայնը, որոնք սնուցում էին ԿՍՏԱ-ի և ոստիկանության սարքավորումները։ (The Star)

ԿՍՏԱ-ն սկսեց ոչնչացված ջայլամների պատշաճ վերացման գործընթացը՝ շրջակա միջավայրի աղտոտումը և հիվանդության տարածումը կանխելու համար։ Գործակալությունը կրկին ընդգծեց․ «Մեր արձագանքը նպատակ ունի պաշտպանել հանրային և կենդանիների առողջությունը, ինչպես նաև նվազեցնել ազդեցությունը թռչնաբուծական ոլորտի և Կանադայի տնտեսության վրա։ Սա աջակցում է ընտանիքներին և ֆերմերներին, որոնց ապրուստը կախված է արտահանման շուկայի պահպանությունից»։

Ֆերմայի տերերի և աջակիցների համար սա անձնական կորուստ էր։ Սոցիալական ցանցերում Քեյթի Պասիթնին արցունքներով հայտարարեց․ «Հրամար ձեզ Կանադա։ Աշխարհը հետևում է»։

Ապագայի հարցերը․ ի՞նչ հետևանքներ կունենա այս դեպքը

Այս դեպքը բացահայտեց բարդ հակասություններ՝ դաշնային իշխանության և տեղական ինքնավարության, հանրային առողջության և անհատական իրավունքների միջև, ինչպես նաև գիտության և զգացմունքների բախումը։ Ջայլամների ոչնչացումը պարզապես գյուղատնտեսական որոշում չէր․ այն դարձավ մեծ քննարկումների հայելին՝ թե ինչպես է պետությունը գործում ճգնաժամի ժամանակ, և ինչպես են համայնքները արձագանքում։

Էջվուդում, երբ ամեն ինչ հանդարտվեց, հարցեր մնացին․ արդյո՞ք հնարավոր էր ջայլամներին պահպանել՝ մեկուսացում կամ հետազոտություն իրականացնելով։ ԿՍՏԱ-ի արձագանքը համաչափ էր՞ վտանգին։ Եվ ի՞նչ ազդեցություն կունենա այս դեպքը կենդանիների առողջության և հիվանդությունների կանխարգելման ապագա քաղաքականության վրա։

Բրիտանական Կոլումբիայի ջայլամների ոչնչացումը վառ օրինակ է, թե ինչ դժվարությունների առաջ են կանգնում պետությունները, երբ գիտությունը, օրենքը և զգացմունքը բախվում են։ ԿՍՏԱ-ն գործեց հաստատված կարգով՝ հանրային և կենդանիների առողջությունը պաշտպանելու համար, սակայն հասարակական դժգոհությունն ու միջազգային ուշադրությունը վկայում են, որ իշխանության, թափանցիկության և մարդասիրության հարցերը շարունակում են մնալ կարևոր՝ ճգնաժամային կառավարման մեջ։