Քաոս և ողբերգություն Գազայի քաղաքում տարհանման և ռմբակոծությունների պայմաններում

Զանգվածային տարհանումներ՝ աճող բռնությունների պայմաններում

Գազայի քաղաքում, որը վաղուց տառապանքի խորհրդանիշ է, այժմ տիրում է քաոս և հուսահատություն։ Սեպտեմբերի 13-ին Իսրայելի օդային հարվածները խլեցին 32 կյանք, այդ թվում՝ 12 երեխայի։ Մինչ ռումբերը շարունակում են ընկնել, Իսրայելի իշխանությունները խիստ զգուշացումներով կոչ են անում բնակիչներին տարհանվել հարավ։ Սակայն Գազայի 2 միլիոն բնակիչների համար այս հրահանգը հաճախ անհնար է թվում։

«Գազայի բոլոր բնակիչներին… ձեզ զգուշացրել են՝ դուրս եկեք այնտեղից»,- հայտարարեց Իսրայելի վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուն։ Նույնաբովանդակ կոչերով հանդես եկավ նաև Իսրայելի ռազմական խոսնակ Ավիխայ Ադրաեն։ Այս հրահանգները տրվում են Իսրայելի՝ Գազայի խոշորագույն քաղաքում ՀԱՄԱՍ-ի դիրքերը ոչնչացնելու նպատակով։ Սակայն իրականությունն այն է, որ հարավային ապաստարաններում տիրում է գերբնակեցվածություն, սով և տարրական ռեսուրսների պակաս։

Մարդասիրական ճգնաժամի խորացում

ՄԱԿ-ի տվյալներով՝ Գազայում իրավիճակը հասել է աղետալի մակարդակի։ Հարավային ապաստարաններում գերբնակեցվածությունը բազմաթիվ ընտանիքների զրկել է սննդից, ջրից և բժշկական օգնությունից։ ՄԱԿ-ը գնահատում է, որ օգոստոսի կեսերից մինչև սեպտեմբերի կեսերը Գազայի քաղաքից միայն 100,000 մարդ է կարողացել հեռանալ, ինչը զգալիորեն զիջում է Իսրայելի 250,000 ցուցանիշին։ Մնացած միլիոնավոր բնակիչների համար ընտրանքներն ավելի են նվազում։

Շեյխ Ռադվան թաղամասից ստացված պատկերները ցույց են տալիս ռմբակոծությունների հետևանքով ավերված շենքեր։ Տաս հոգուց բաղկացած ընտանիք զոհվեց, այդ թվում՝ մայրը և նրա երեք երեխաները։ Գազայի առողջապահության նախարարությունը հայտնում է, որ 2023 թվականի հոկտեմբերից սկսված հակամարտության հետևանքով զոհվել է ավելի քան 64,000 մարդ, այդ թվում՝ 20,000 երեխա։ Սակայն միջազգային գործակալությունները ենթադրում են, որ զոհերի իրական թիվն ավելի բարձր է՝ հաշվի առնելով տարածաշրջան մուտքի սահմանափակումները։

Դիվանագիտական և միջազգային արձագանքներ

Աշխարհում Իսրայելի գործողությունները բուռն քննարկումների առիթ են դարձել։ Սեպտեմբերի 13-ին ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեան ընդունեց Նյու Յորքի հռչակագիրը, որը կողմ է երկու պետությունների լուծմանը և դատապարտում է Իսրայելի կողմից պաղեստինյան տարածքների բնակեցման ընդլայնումը։ Հնդկաստանը, ինչպես նաև 141 այլ պետություններ, կողմ քվեարկեցին հռչակագրին՝ ցույց տալով խաղաղության հասնելու միջազգային ճնշման աճ։ Սակայն, օրինակ, ԱՄՆ-ը շարունակում է աջակցել Իսրայելին, ինչը բարդացնում է հրադադարի հաստատման ջանքերը։

ԱՄՆ-ի դիվանագետ Մարկո Ռուբիոն այս շաբաթ ժամանեց Իսրայել՝ վերահաստատելով աջակցության անսասանությունը՝ չնայած Իսրայելի մարտավարության նկատմամբ աճող քննադատությանը։ Ռուբիոյի այցը հաջորդում է Քաթարում ՀԱՄԱՍ-ի առաջնորդների դեմ Իսրայելի հակասական հարձակմանը, ինչը լարում է դիվանագիտական բանակցությունները։ Մինչդեռ Գազայում մնացած 48 իսրայելցի պատանդների ընտանիքները կոչ են անում կառավարությանը առաջնահերթություն տալ նրանց ազատմանը՝ ռազմական գործողությունները կասեցնելու փոխարեն։

Պատերազմի մարդկային գինը

Գազայի բնակիչների համար ընթացող հակամարտությունը մշտական տեղահանության և կորստի դաժան ցիկլ է։ 55-ամյա Ում Մոհամմադը կիսվում է իր ցավով. «Չնայած ռմբակոծություններին՝ ես դիմադրում էի հեռանալուն։ Բայց հիմա ես այլընտրանք չունեմ. պետք է գնամ դստերս մոտ»։ Նրա պատմությունը արտացոլում է բազմաթիվ այլ մարդկանց ճակատագիրը, ովքեր ստիպված են լքել իրենց տները՝ բռնության սպառնալիքի ներքո։

Գազայում իրավիճակը ցույց է տալիս երկարատև հակամարտության կործանարար հետևանքները։ Առանց լուծման տեսանելի հեռանկարի՝ տարածաշրջանը կանգնած է մարդասիրական աղետի եզրին, մինչ համաշխարհային հանրությունը պայքարում է արդյունավետ արձագանք տալու համար։

Գազայի քաղաքում տարհանման հրամաններն ու անդադար ռմբակոծությունները բացահայտում են ժամանակակից պատերազմի բարդությունները, որտեղ քաղաքացիական կյանքը կախված է աշխարհաքաղաքական նպատակներից։ Միջազգային հանրությունը պետք է վճռականորեն գործի՝ կանխելու հետագա կորուստները և լուծելու այս երկարատև հակամարտության արմատները։