«Դատաստանի Ժամացույցը» սահմանվել է 85 վայրկյան կեսգիշերից. Գիտնականները նախազգուշացնում են գլոբալ սպառնալիքների սրացման մասին

Հրապարակող՝

Doomsday Clock face near midnight

ՉԻԿԱԳՈ (Ազատ TV) – «Ատոմային Գիտնականների Բյուլետենի» համաձայն՝ խորհրդանշական «Դատաստանի Ժամացույցը» երեքշաբթի՝ 2026 թվականի հունվարի 27-ին, սահմանվել է կեսգիշերից 85 վայրկյան առաջ՝ նշանավորելով մարդկությանը գլոբալ աղետին մոտ լինելու աննախադեպ մակարդակը։ Այս կտրուկ ճշգրտումը արտացոլում է միջուկային տարածման, կլիմայական ճգնաժամի, զարգացող կենսաբանական վտանգների և արհեստական ինտելեկտի նման խաթարող տեխնոլոգիաների անվերահսկելի տարածման սրվող սպառնալիքները՝ բոլորն էլ նպաստելով գլոբալ անվտանգության բարձրացված վիճակին։

1947 թվականին միջուկային դարաշրջանի սկզբում ժամացույցը ստեղծած «Ատոմային Գիտնականների Բյուլետենը» հայտարարություն է արել Չիկագոյի Համալսարանի Հարիսի Հանրային Քաղաքականության Դպրոցի Քելլեր Կենտրոնում գտնվող իր գրասենյակներից։ Ժամացույցի կեսգիշերը խորհրդանշում է այն պահը, երբ մարդկությունը սեփական ստեղծած տեխնոլոգիաների և գործողությունների միջոցով Երկիրը դարձնում է անբնակելի։ Նախորդ տարի ժամացույցը կանգնած էր կեսգիշերից 89 վայրկյան առաջ՝ 2023 և 2024 թվականներին 90 վայրկյանի սահմանումներից հետո։

Բյուլետենի նախագահ և գլխավոր գործադիր տնօրեն Ալեքսանդրա Բելլը շեշտել է գոյաբանական ռիսկերը լուծելու գործում բավարար առաջընթացի բացակայությունը։ Փետրվարի 4-ին «Նոր START» պայմանագրի՝ Միացյալ Նահանգների և Ռուսաստանի միջև միջուկային զենքի պահեստները սահմանափակող վերջին համաձայնագրի մոտալուտ ժամկետի ավարտը, ինչպես նաև միջուկային զենք ունեցող պետությունների մասնակցությամբ ռազմական հակամարտությունների աճը, լրացուցիչ մտահոգություններ են առաջացնում։ Բյուլետենը նաև մատնանշել է կենսաբանական գիտությունների մեջ առկա «լուրջ վտանգները», կլիմայական ճգնաժամի դեմ պայքարում առաջընթացի բացակայությունը և արհեստական ինտելեկտի անվերահսկելի տարածումը՝ որպես ապատեղեկատվության և կեղծ տեղեկատվության տարածման գլխավոր գործոն։ Մարիա Ռեսսան, 2021 թվականի Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, հայտարարել է. «Մենք ապրում ենք տեղեկատվական աղետի միջով»։ Բյուլետենը հավատում է, որ քանի որ մարդիկ են ստեղծել այս սպառնալիքները, նրանք կարող են նաև նվազեցնել դրանք՝ պահանջելով լուրջ աշխատանք և գլոբալ ներգրավվածություն հասարակության բոլոր մակարդակներում։

Ամենաթարմ