Քաղցի ճգնաժամ Գազայում. հումանիտար աղետը խորանում է

Գազայի հատվածը, որտեղ բնակվում են ավելի քան երկու միլիոն մարդ, այժմ հումանիտար աղետի կենտրոնն է՝ համաճարակի պատճառով, որը պաշտոնապես հաստատվեց 2025 թվականի օգոստոսի 22-ին: Ներկա պահին ավելի քան 514,000 մարդ՝ բնակչության գրեթե մեկ քառորդը, արդեն տուժած է: Ճգնաժամը, որը նկարագրվում է որպես «մարդկային ստեղծված», պայմանավորված է երկարատև իսրայելական քաղաքականություններով, ԱՄՆ-ի աջակցությամբ և շրջափակմամբ, ինչպես նշում են բազմաթիվ մարդասիրական կազմակերպություններ:

Մռայլ իրականություն. քաղցը տարածվում է

IPC-ն (Սննդի անվտանգության ինտեգրված գնահատման համակարգը), որը ներառում է 21 ՄԱԿ-ի գործակալություններ և ՀԿ-ներ, ընդգծեց Գազա քաղաքի և հարակից շրջանների ծանր վիճակը՝ նախազգուշացնելով, որ քաղցը կարող է տարածվել հարավ՝ Դեյր էլ-Բալահ և Խան Յունիս, մինչև սեպտեմբեր: Ըստ IPC-ի զեկույցի՝ տասնյակ հազարավոր երեխաներ գտնվում են սուր թերսնուցման վտանգի տակ, իսկ կանխատեսումները ցույց են տալիս, որ 2026 թվականի կեսերին առնվազն 132,000 երեխաներ կարող են մահանալ սովից: Զեկույցը շեշտում է, որ «այս քաղցը ամբողջությամբ մարդու կողմից ստեղծված է» և կոչ է անում անհապաղ միջամտություն:

ՄԱԿ-ի Գլխավոր քարտուղար Անտոնիու Գուտերեշը այս իրավիճակը բնութագրեց որպես «մարդկային ստեղծված աղետ» և կրկին կոչ արեց հրադադարի, որպեսզի մարդասիրական օգնությունը հասնի կարիքավորներին: «Երբ թվում է, թե այլևս բառեր չեն մնացել Գազայում տիրող դժոխքը նկարագրելու համար, նոր բառ է ավելացել՝ քաղց,» ասաց նա: ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների գերագույն հանձնակատար Վոլկեր Թյուրկը դատապարտեց քաղցը որպես հնարավոր պատերազմական հանցագործություն՝ նշելով սովը որպես պատերազմի մեթոդ:

Չնայած այս ահազանգող փաստերին, Իսրայելը կտրականապես հերքել է քաղցի հայտարարությունը: Վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուն զեկույցը անվանել է «ժամանակակից արյան զրպարտություն»՝ մեղադրելով IPC-ին «Համաս»-ի հետ կապված տվյալներ օգտագործելու մեջ: Իսրայելի արտաքին գործերի նախարարությունը հայտարարել է, որ Գազայում բավարար սննդամթերք կա և մեղադրել է «Համաս»-ին օգնության գողության մեջ: Սակայն այս պնդումները լայնորեն քննադատվել են միջազգային կազմակերպությունների, այդ թվում՝ Oxfam-ի կողմից, որը 2.5 միլիոն դոլարի օգնություն ունի պահեստներում, բայց չի կարողանում ներս մտցնել Իսրայելի սահմանափակումների պատճառով:

Մարդկային պատմություններ աղետի սրտում

Գազայի բնակիչների համար քաղցը պարզապես վիճակագրություն չէ. դա ամենօրյա պայքար է գոյատևման համար: Իսլամ Ում Ամարը՝ երեք երեխաների 32-ամյա մայր, իր ծանր փորձառությունը կիսեց El País պարբերականի հետ: «Հաց և հումուս՝ նախաճաշին և ընթրիքին, եթե հաջողություն ունենանք: Իմ երեխաները երբեք թարմ միրգ կամ քաղցրավենիք չեն փորձել,» ասաց նա:

Մեկ այլ բնակիչ՝ Դիմա ալ-Բաթշը, նկարագրում է, թե ինչպես է իր դեռահաս երեխաներին մատուցում բարակ ոսպով ապուր՝ պահեստում պահելով մի քանի պահածոյացված ապրանքներ, եթե հանկարծ ստիպված լինեն փախչել: «Իմ երեխաները աղաչում են ինձ համեղ բան գնել, բայց ես ոչինչ չեմ կարող անել,» ասաց նա:

Միջազգային արձագանքներ և մարտահրավերներ

Քաղցի հայտարարությունը միջազգային տարբեր արձագանքներ է առաջացրել: Եվրոպական երկրները, այդ թվում՝ Բրիտանիան և Ֆրանսիան, դատապարտել են Իսրայելի գործողությունները՝ Բրիտանիայի արտաքին գործերի նախարար Դեյվիդ Լամմիի հայտարարությամբ՝ անվանելով այն «բարոյական աղետ»: Սակայն ԱՄՆ-ը, Իսրայելի ամենամոտ դաշնակիցը, հիմնականում լռել է: ԱՄՆ-ի դեսպան Մայք Հաքաբին Նեթանյահուի քննադատություններին համահունչ հայտարարել է, որ «Համաս»-ը գողացել է օգնությունը:

ՄԱԿ-ի գործակալությունները և մարդասիրական կազմակերպությունները բազմիցս կոչ են արել ԱՄՆ-ին օգտագործել իր ազդեցությունը՝ Իսրայելին ճնշելու շրջափակումը վերացնելու և ազատ օգնություն տրամադրելու համար: Oxfam America-ի խաղաղության և անվտանգության տնօրեն Սքոթ Փոլը քննադատել է ԱՄՆ-ին՝ ճգնաժամը հնարավոր դարձնելու համար: «Միացյալ Նահանգները այս քաղցը հնարավոր է դարձրել՝ զենքի, ֆինանսավորման և քաղաքական աջակցության միջոցով,» ասաց նա:

Հեռանկարը

Գազայում հումանիտար ճգնաժամը սրվում է իսրայելական բանակի պատրաստությունների պատճառով՝ Գազա քաղաքի վրա լայնածավալ հարձակման համար: Նման գործողությունը կարող է հարյուր հազարավոր մարդկանց ստիպել տեղահանել, ավելի խորացնելով արդեն իսկ ծանր վիճակը: Օգնության գործակալությունները նախազգուշացնում են, որ առանց անհապաղ միջամտության քաղցը կխորանա, առաջացնելով ավելի կանխելի մահեր:

Գազայում ծավալվող ողբերգությունը հիշեցնում է հակամարտությունների և քաղաքական փակուղիների սարսափելի մարդկային գինը: Կյանքեր կախված են հավասարակշռությունից, և աշխարհը պետք է գործի՝ մինչ ուշ չէ: