Ֆեդերալ ընտրական դիտորդները Կալիֆորնիայում եւ Նյու Ջերսիում․ Ընտրությունների ազնվության շուրջ լարվածություն

ԱՄՆ արդարադատության նախարարությունը ընտրական դիտորդներ է ուղարկում՝ Կալիֆորնիա և Նյու Ջերսի․ Ազնվության շուրջ վեճերի կենտրոնում

ԱՄՆ-ում նոյեմբերի 4-ի ընտրությունների նախաշեմին Կալիֆորնիայում և Նյու Ջերսիում քաղաքական փոթորիկ է հասունանում։ ԱՄՆ արդարադատության նախարարությունը (DOJ) հայտարարել է, որ ֆեդերալ ընտրական դիտորդներ կուղարկի Կալիֆորնիայի հինգ շրջան՝ Ֆրեզնո, Կերն, Լոս Անջելես, Օրինջ և Ռիվերսայդ, ինչպես նաև Նյու Ջերսիի Պասսաիկ շրջան։ Այս քայլը, որի նպատակն է «ապահովել թափանցիկություն, քվեաթերթիկների անվտանգություն և համապատասխանություն դաշնային օրենքներին», արվել է՝ երկու նահանգների Հանրապետական առաջնորդների պահանջով, ովքեր մտահոգություն են հայտնել քվեարկության անկանոնությունների և խարդախության վերաբերյալ։

Հայտարարությունը, արված հենց վաղ քվեարկության մեկնարկից օրեր առաջ, հուզմունք է առաջացրել քաղաքական դաշտում։ Կալիֆորնիայի նահանգապետ Գևին Նյուսոմը, դեմոկրատական առաջատար գործիչ, մեղադրում է դաշնային կառավարությանը «ծրագրավորված քայլ» իրականացնելու մեջ՝ կասկածի տակ դնելու դեմոկրատների հաղթանակը։ Նյուսոմը, ով քարոզում է Proposition 50-ի օգտին՝ կոնգրեսական շրջանների նոր սահմանագծման նախաձեռնության համար, զգուշացնում է, որ դիտորդների ուղարկումը մաս է կազմում ավելի լայն ջանքերի՝ ընտրության օրինականությունն հարցականի տակ դնելու դեպքում, եթե դեմոկրատները հաղթեն։

Հանրապետական առաջնորդները, իրենց հերթին, դիտորդների ներկայությունը ներկայացնում են որպես անհրաժեշտ ապահովիչ։ Նյու Ջերսիում GOP-ի իրավաբան Ջեյսոն Սենան անդրադարձել է Պասսաիկում քվեարկության «երկարատև և մռայլ պատմության» vote-by-mail խարդախությունների մասին, պահանջելով ֆեդերալ մշտադիտարկում։ Կալիֆորնիայի Հանրապետական կուսակցության նախագահ Քորին Ռանկին նույնպես զգուշացրել է «անկանոնությունների» մասին նշված շրջաններում՝ պնդելով, որ առանց դաշնային միջամտության, ընտրողների վստահությունն ու մասնակցությունը կարող են վտանգվել։

Ընտրությունների ազնվություն, թե քաղաքական թատերականություն՞

DOJ-ի պաշտոնական նպատակն ակնհայտ է՝ ապահովել ընտրությունների ամենաբարձր չափանիշները։ Արդարադատության նախարար Պամելա Բոնդին ընդգծել է՝ «Թափանցիկությունը ընտրատեղամասերում նշանակում է հավատ ընտրական գործընթացի նկատմամբ»։ Սակայն այս պաշտոնական ձևակերպումների խորքում կասկածներն աճում են։ Դեմոկրատ պաշտոնյաներն ու տեղական ընտրական ադմինիստրատորները զգուշացնում են, որ դաշնային միջամտությունը կարող է վերածվել քաղաքական գործիքի՝ ոչ թե չեզոք հսկողության։

Նյուսոմի քննադատությունը միայն կազմակերպչական չէ․ նա վախենում է, որ դիտորդների ուղարկումը նախադրյալ է ապագա կեղծիքի մեղադրանքների համար։ «Նրանք կպնդեն, որ եթե մենք հաղթենք, քանի որ պետք է հաղթենք, ապա իբր ընտրություններն եղել են խարդախ», — նշել է Նյուսոմը KQED-ին։ Նրա մտահոգություններն ընդգրկում են նաև այլ դաշնային մարմինների, ինչպես ICE-ի և Border Patrol-ի հնարավոր մասնակցությունը, ինչը կարող է վախեցնել և ճնշել ընտրողներին՝ հատկապես ներգաղթյալ համայնքներում։

DOJ-ը դեռ չի պարզաբանել, թե ինչու են ընտրվել հենց այս շրջանները և արդյոք այլ մարմիններ ներգրավված կլինեն։ Արդարադատության փոխնախարար Հարմիտ Դիլոնը, ով նախկինում եղել է Կալիֆորնիայի Հանրապետական կուսակցության փոխնախագահ, պնդում է, որ թափանցիկությունը և դիտարկումը կարևոր են հանրային վստահության համար։

Տեղական պաշտոնյաները ցուցաբերում են ավելի հավասարակշռված մոտեցում։ Լոս Անջելեսի ընտրական գրանցման պատասխանատու Դին Լոգանը և Օրինջի ընտրական գրանցող Բոբ Փեյջը նշում են, որ դիտորդների ներկայությունը՝ տեղական, նահանգային, դաշնային և նույնիսկ միջազգային, սովորական երևույթ է ԱՄՆ-ում։ Լոգանն ընդգծում է՝ «Կալիֆորնիան ունի շատ հստակ օրենքներ ու կանոնակարգեր, որոնք աջակցում են դիտարկմանը և արգելում միջամտությունը»։

Ֆեդերալ contra պետական վերահսկողություն․ Սահմանադրական լարվածություն

Հիմնական վեճը սահմանադրական է․ ով է վերահսկում ամերիկյան ընտրությունները՞։ Սահմանադրությամբ ընտրությունների կազմակերպումը հիմնականում վերապահված է նահանգներին, սակայն դաշնային հսկողությունը նորություն չէ՝ հատկապես այն շրջաններում, որտեղ եղել են ընտրական իրավունքների խախտումներ։ Նյու Ջերսիի գլխավոր դատախազ Մեթ Պլատկինը DOJ-ի քայլը անվանել է «ծայրահեղ անպատշաճ», ընդգծելով, որ քվեաթերթիկում չկա դաշնային պաշտոնի ընտրություն և նախարարությունը չունի օրինական հիմք միջամտության համար։

Դաշնային միջամտությունը հաջորդում է նմանատիպ լարվածություններին․ այս տարի նախագահ Թրամփը Լոս Անջելեսում ֆեդերալիզացրել է Ազգային գվարդիայի ստորաբաժանումները՝ Նյուսոմի առարկության դեպքում։ Նույնպես վեճի առարկա են դարձել Border Patrol-ի գործողությունները Բեյ Էրեայում, որոնք ի վերջո չեղարկվել են։ Այս դեպքերը ուժեղացրել են նահանգային պաշտոնյաների և բնակիչների անհանգստությունը՝ վախենալով դաշնային վերահսկողության աճից։

Իրավաբաններն ունեն տարակարծություններ։ «Center for Election Integrity & Research»-ի ղեկավար, DOJ-ի նախկին իրավաբան Դեյվիդ Բեքերը պնդում է, որ դաշնային միջամտությունը նահանգային ընտրություններին «շատ բարձր շեմ» ունի։ Թեև նա կարծում է, որ եթե դիտորդները պահպանեն կանոնները, դա ուղղակիորեն չի ազդի ընտրողների վրա, սակայն նրանց ներկայության խորհրդանշականությունն ու ժամանակը այլ հարց են։

Ընդլայնվող պայքար․ Ընտրական կեղծիքների գաղափարախոսները և դաշնային իշխանությունը

Դիտորդների ուղարկումը տեղի է ունենում այնպիսի ֆոնին, երբ ընտրությունների արդյունքները կասկածի տակ դնող գործիչները մեծ ազդեցություն են ձեռք բերել։ CNN և The New York Times տվյալներով, Թրամփի դաշնակիցները նշանակվել են կառավարության առանցքային պաշտոններում, այդ թվում՝ ընտրական ազնվության վերահսկող մարմիններում։ Տեղական ընտրական պաշտոնյաները անհանգստացած են, որ դաշնային հսկողության քաղաքականացումը կարող է խաթարել DOJ-ի ավանդական դերը՝ որպես ընտրական իրավունքների պաշտպանի։

Ամենանշանավոր օրինակներից է Տինա Փիթերսը՝ Մեսա շրջանի նախկին քարտուղար, ով դատապարտվել է ընտրական մեքենաների մանիպուլյացիայի համար՝ Թրամփի կեղծիքի պնդումները աջակցելու նպատակով։ Փիթերսը, այժմ դատապարտված ինը տարվա ազատազրկման, անգամ բանտից շարունակում է հրապարակային ելույթներ ունենալ։ Նրա պատմությունը խորհրդանշում է այն տենդենցը, որ ընտրական կեղծիքների գաղափարախոսները ներգրավվում են պետական բարձր պաշտոններում՝ ձևափոխելով ընտրական անվտանգության ինստիտուտները։

Թրամփը առաջարկել է ընտրական օրենսդրության լայն փոփոխություններ՝ սահմանափակելով փոստային քվեարկությունը և խստացնելով ընտրողների նույնականացման պահանջները։ Դաշնային իշխանությանը ընտրությունների նկատմամբ աննախադեպ լիազորություն տրամադրելու մասին նախագահական հրամանագիրը դեռ դատարանում է, սակայն այն ցույց է տալիս համակարգի կենտրոնացման և փոփոխման ձգտումը։

Թափանցիկություն, վստահություն և ապագա

Ընտրողների համար ֆեդերալ դիտորդների ներկայությունը երկսայրի սուր է։ Մի կողմից՝ հսկողությունը նպատակ ունի ապահովել, որ յուրաքանչյուր իրավասու քաղաքացի կարողանա առանց խոչընդոտների ընտրել՝ համաձայն «Քվեարկության իրավունքների մասին» և «Օգնեք Ամերիկային քվեարկել» օրենքների։ DOJ-ը խրախուսում է ընտրախախտումների մասին հաղորդումները և խոստանում է արագ արձագանքել՝ պաշտպանելով ընտրական իրավունքները։

Մյուս կողմից, դիտորդության քաղաքականացումը՝ հատկապես կասկածով և անվստահությամբ լցված մթնոլորտում, կարող է խաթարել այն վստահությունը, որն այդ հսկողությունը պետք է ամրապնդի։ Քանի որ Կալիֆորնիայում սկսվում է վաղ քվեարկությունը, իսկ Պասսաիկում պատրաստվում են ընտրությունների օրվան, երկրի ուշադրության կենտրոնում ոչ միայն քվեաթերթիկներն են, այլև հենց դիտորդները։

Նոր սահմանագծման նախաձեռնությունները, նահանգապետի ընտրությունները և կոնգրեսական մանդատները, միլիոներ ներդրված են այս մրցապայքարում։ Հասարակական կազմակերպությունները, դոնորները, կուսակցական առաջնորդները և grassroots ակտիվիստները քննարկում են լավագույն մարտավարությունը, իսկ ընտրողների ճնշման և մանիպուլյացիայի վախերը շարունակվում են։

Ի վերջո, ֆեդերալ ընտրական դիտորդների ուղարկումը ընդգծում է թափանցիկության և ինքնավարության միջև խոցելի հավասարակշռությունը՝ ցույց տալով, թե որքան խորն են քաղաքական վստահությունն ու ժողովրդավարական լեգիտիմությունը կախված ինչպես արդյունավետ հսկողությունից, այնպես էլ տեղական ինքնակառավարման նկատմամբ հարգանքից։ Մոտենալով ընտրություններին, գլխավոր խնդիրն է ապահովել, որ դիտորդությունը պաշտպանել—not քաղաքականացնել—քվեարկելու իրավունքը։

Ֆեդերալ ընտրական դիտորդների պատմությունը Կալիֆորնիայում և Նյու Ջերսիում ոչ թե ընթացակարգային մանրամասնություն է, այլ՝ երկրի ժողովրդավարության հետագիծը սահմանող պայքարի արտացոլում։ Իրական փորձությունը ոչ միայն դիտորդների վարքագծում է, այլ՝ ինստիտուտների կարողության մեջ՝ դիմակայելու քաղաքական ճնշումներին և պահպանելու հանրային վստահությունը ընտրական գործընթացի նկատմամբ։