Համաշխարհային արձագանք՝ Իսրայելի Գազայի ամբողջական օկուպացիայի ծրագրի վերաբերյալ

Գազայում ընթացող հակամարտությունն աննախադեպ կետ է հասել, երբ Իսրայելը, ըստ հաղորդումների, քննարկում է տարածքի ամբողջական օկուպացիան՝ առաջացնելով միջազգային դատապարտում և մարդասիրական ճգնաժամի աննախադեպ վախեր: Վերջին զարգացումները այս իրավիճակը դարձրել են առավել ակնհայտ, երբ համաշխարհային առաջնորդները և կազմակերպությունները արտահայտում են իրենց մտահոգությունները:

Իսրայելի ամբողջական օկուպացիայի ծրագիրը

2025 թվականի օգոստոսի 6-ին հաղորդումներ հայտնվեցին, որ Իսրայելի վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուն անցկացրել է բարձր մակարդակի անվտանգության հանդիպում՝ քննարկելու Գազայի ամբողջական օկուպացիան: i24NEWS-ի համաձայն՝ սա ներառում է ռազմական ներխուժումներ այն տարածքներ, որտեղ նախկինում Իսրայելի պաշտպանության բանակը (IDF) չի գործել, չնայած այս քայլի հետ կապված վտանգներին:

Նեթանյահուի կառավարությունը հիմնավորում է այս քայլը՝ որպես անհրաժեշտ միջոց Համասի վնասազերծման և Իսրայելի սահմանների ապահովման համար: Սակայն քննադատները պնդում են, որ այս քայլը կխորացնի Գազայի հումանիտար ճգնաժամը, որտեղ 2 միլիոն բնակիչներ արդեն իսկ բախվում են սննդի, ջրի և բժշկական պարագաների խիստ պակասի:

Միջազգային արձագանքները և դատապարտումները

Միջազգային հանրությունը խիստ արձագանքել է Իսրայելի ծրագրերին: ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի հանդիպման ժամանակ Չինաստանի մշտական ներկայացուցիչ Գեն Շուանգը զգուշացրել է օկուպացիայի վտանգների մասին՝ անվանելով դա «վտանգավոր գործողություն», որը կարող է խորացնել Գազայի խաղաղ բնակչության տառապանքները: «Մենք կոչ ենք անում Իսրայելին անհապաղ դադարեցնել այս ծրագրերը և կոչ ենք անում կայուն հրադադարի», – ասել է Գենը, ըստ China Daily-ի:

Եվրոպական առաջնորդները ևս իրենց դժգոհությունն են հայտնել: Եվրոպական հանձնաժողովի փոխնախագահ Թերեզա Ռիբերան օկուպացիայի ծրագրերը անվանել է «անընդունելի սադրանք»՝ կոչ անելով միջազգային միջամտության: Նույն կերպ, Ալժիրի ՄԱԿ-ի դեսպան Ամար Բենջաման ընդգծել է Գազայի ծանր հումանիտար պայմանները՝ շեշտելով, որ միջազգային հումանիտար օրենքները պարտադրում են Իսրայելին ապահովել օգնության անխափան մուտքը:

Միևնույն ժամանակ, ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը ավելի զուսպ արձագանք է տվել: Թրամփը, մամուլի ասուլիսի ժամանակ, նշել է. «Դա հիմնականում Իսրայելի որոշումն է», անդրադառնալով օկուպացիայի ծրագրերին: Al Jazeera-ի համաձայն՝ ԱՄՆ-ն Գազային տրամադրել է 60 միլիոն դոլարի հումանիտար օգնություն, բայց քննադատները պնդում են, որ այս ջանքերը բավարար չեն ճգնաժամի մասշտաբը լուծելու համար:

Մարդասիրական աղետի զարգացումը

Մինչ օկուպացիայի քննարկումները շարունակվում են, Գազան շարունակում է տառապել այն, ինչ շատերը կոչում են մարդասիրական աղետ: Իսրայելի օդային հարվածները և շրջափակումները տարածքը հասցրել են սովի եզրին: Ըստ Al Jazeera-ի՝ միայն օգոստոսի 6-ին սպանվել է առնվազն 83 պաղեստինցի, այդ թվում՝ քաղաքացիական անձինք, ովքեր փնտրում էին սննդային օգնություն:

Ականատեսների վկայությունները նկարագրում են Գազայում կյանքի սարսափելի պայմանները: «Մենք տեսանք մահը բոլոր ձևերով», – ասել է Ամալ ալ-Մուղիրը, ով դժվարությամբ է փրկվել սննդի որոնման ժամանակ: Օգնության բաշխումը մնում է վտանգավոր, իսկ Իսրայելի ուժերը հաճախ թիրախավորում են քաղաքացիական անձանց: Մի դեպքում, սննդով բեռնված բեռնատարը շրջվել է, սպանելով 20 հոգի: Գազայի կառավարության լրատվական գրասենյակը մեղադրել է Իսրայելին՝ քաղաքացիական անձանց սովի մեջ պահելու համար:

Ընդհանուր հետևանքները

Գազայի ամբողջական օկուպացիան կարող է նշանակել հակամարտության էական սրացում՝ տարածաշրջանային կայունության վրա լայնածավալ ազդեցություններով: Վերլուծաբանները զգուշացնում են, որ նման քայլը կարող է սրել հարևան երկրների և զինված խմբավորումների արձագանքը, այդ թվում՝ Հեզբոլլահի կողմից:

Ինչպես նշել է Գեն Շուանգը՝ «Ռազմական միջոցները լուծում չեն»: Այս կարծիքը կիսում են շատերը, ովքեր հավատում են, որ միայն բանակցված կարգավորումը կարող է երկարատև խաղաղություն բերել տարածաշրջանին:

Աշխարհն անհանգստությամբ հետևում է, թե ինչպես է Գազան հայտնվում մարդասիրական անդունդի եզրին՝ հույս ունենալով լուծման, որը կդնի առաջնահերթություն խաղաղությանը և մարդկային կյանքի սրբությանը: