Համասի պատանդների մարմինների վերադարձը և հրադադարի լարվածությունը Գազայում

Կարմիր Խաչը վերադարձնում է պատանդների մարմինները Գազայից

Իսրայելի զինված ուժերը հաստատել են, որ Կարմիր Խաչի միջազգային կոմիտեն Գազայից վերադարձրել է չորս իսրայելացի պատանդի մարմինները: Այս փոխանցումը, որը տեղի է ունեցել իսրայելական և պաղեստինյան կողմերի ներկայությամբ, դարձել է նշանակալի պահ Իսրայել-Համաս հրադադարի բանակցություններում, ինչպես հաղորդում են BBC News և Reuters:

Վերադարձված պատանդների անուններն են՝ Դանիել Պերեց, Յոսի Շարաբի, Բիպին Ջոշի և Գայ Իլուզ: Նրանք գերեվարվել էին Գազայում հոկտեմբերի 7-ի հարձակումից հետո: Մարմինների վերադարձը տեղի է ունեցել տևական բանակցություններից և միջազգային ճնշման աճից հետո՝ Համասից պահանջելով կատարել հրադադարի պայմանագրի պահանջները, որոնք ներառում էին բոլոր կենդանի և մահացած պատանդների վերադարձը:

Հրադադարի համաձայնագրի փորձարկում՝ ուշացումներ և դիվանագիտություն

Թեև կենդանի պատանդների ազատումը հույս է տվել շատ ընտանիքների, մահացածների մարմինների վերադարձի ուշացումը ստվեր է գցել խաղաղության գործընթացի վրա: Համաձայն հրադադարի պայմանագրի՝ Համասը պետք է մինչև երկուշաբթի կեսօր վերադարձներ բոլոր պատանդներին, սակայն վերադարձվել են միայն 28 մահացած պատանդներից չորսի մարմինները, իսկ 24 ընտանիքներ շարունակում են սպասել ցավոտ անորոշության մեջ:

Քաթարի, Թուրքիայի և ԱՄՆ-ի միջնորդությամբ, Կարմիր Խաչի հետ միասին, ստեղծվել է հատուկ խումբ՝ մնացած մարմինների հայտնաբերման և տեղափոխման համար: Սակայն դժվարությունները պահպանվում են, քանի որ որոշ բանակցողներ նշում են, որ Համասը չի կարող հեշտությամբ գտնել բոլոր մարմինները պատերազմի և ավերված ենթակառուցվածքի պայմաններում:

Պաղեստինցի լրագրող Ռուշդի Աբուալուֆը հայտնում է, որ Գազայում աճում են մտահոգությունները, որ մարմինների վերադարձի ուշացումը կարող է վտանգել հրադադարը: Պատանդների ընտանիքների էմոցիոնալ ծանր վիճակը ակնհայտ է: Թել Ավիվում ազատված պատանդ Օմրի Միրանի կինը շնորհակալություն է հայտնել միջազգային համայնքին, բայց հիշեցրել է, որ «Համասի մոտ դեռ պահվում են 24 պատանդ, որոնց ընտանիքները closure-ի են սպասում»:

Մարդասիրական ազդեցություն․ օգնության կրճատում և սահմանների փակումը

Ուշացման արձագանքելով՝ Իսրայելը հայտարարել է, որ կկրճատի Գազա մուտք գործող օգնության ծավալը և փակ կմնա Ռաֆահի սահմանային անցումը Եգիպտոսի հետ: ՄԱԿ-ի տվյալներով՝ Գազա օրական կթույլատրվեն ընդամենը 300 օգնության մեքենա, մինչդեռ նախկինում սպասվում էր 600-ը: Վառելիքի և գազի ներմուծումը կսահմանափակվի, բացառությամբ բացառիկ մարդասիրական կարիքների:

ՄԱԿ-ի մարդասիրական հարցերով ղեկավարը՝ Թոմ Ֆլեչերը, կարևորել է, որ երկու կողմերն էլ կատարեն հրադադարի պայմանագրի պահանջները: «Համաձայնագիրը պետք է ամբողջությամբ իրականացվի երկու կողմերի կողմից», ասել է նա BBC-ին: «Համասը պետք է վերադարձնի մարմինները, ինչպես խոստացել է, իսկ Իսրայելը պետք է բաց պահի անցումները, որպեսզի օգնությունը հասնի մարդկանց»:

Միևնույն ժամանակ, մոտ 45 պաղեստինցի զոհվածի մարմիններ, որոնք պատերազմի ընթացքում տեղափոխվել էին Իսրայել, վերադարձվել են Գազա: Մարմինների նույնականացումը դժվարացած է՝ Գազայում ԴՆԹ լաբորատորիայի բացակայության պատճառով, ինչը խորացնում է ընտանիքների վիշտը:

Քաղաքական արձագանքներ․ Թրամփի և իսրայելական ղեկավարների ելույթները

ԱՄՆ Նախագահ Դոնալդ Թրամփը, հանդես գալով մամուլի ասուլիսում Արգենտինայի նախագահի հետ, կրկին ընդգծել է, որ Համասը պետք է զինաթափվի. «Նրանք զինաթափվելու են, որովհետև խոստացել են: Եթե չզինաթափվեն, մենք կզինաթափենք նրանց», հայտարարել է Թրամփը՝ հղում անելով Համասի պաշտոնյաների հետ քննարկումներին և նշելով բանակցությունների «Երկրորդ փուլը»: Նրա հայտարարությունները, որոնք հեռարձակվել են NBC News-ով, ընդգծում են միջազգային դերակատարների անհամբերությունը:

Իսրայելի վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուն, ելույթ ունենալով Կնեսետում, ազատված պատանդների վերադարձը համարել է «խորը ուրախության օր», սակայն նշել է, որ սգացող ընտանիքների համար closure-ը դեռ անհասանելի է: Պատանդների և Անհայտ կորածների ընտանիքների ֆորումը կոչ է արել միջազգային ճնշումը շարունակել, որպեսզի բոլոր մարմինները վերադարձվեն՝ համաձայն հրադադարի պայմանագրի:

Անձնական պատմություններ․ վիշտ, թեթևացում և closure-ի որոնում

Չորս մարմինների վերադարձը հանգեցրել է խառն զգացմունքների: Յոսի Շարաբիի կինը՝ Նիրա Շարաբին, ասել է, որ այժմ ընտանիքը կարող է հուղարկավորել նրան սիրելի Կիբուց Բեերիի հողում. «Այժմ մենք կարող ենք ավարտել երկու տարվա տևած մղձավանջը»: Էլի Շարաբին, որը նույնպես գերեվարված էր 491 օր, պահը նկարագրել է որպես «թեթևացում, երջանկություն և վիշտ՝ միաժամանակ»:

Ազատված պատանդների ընտանիքների համար վերամիավորումը bittersweet է: Նիմրոդ Քոհենի մայրը՝ Վիկի Քոհենը, լրագրողներին ասել է. «Երկու տարվա հետո ես վերջապես կարող եմ շնչել»: Իսկ նրանք, ում հարազատները դեռ Գազայում են, շարունակում են սպասել՝ անորոշության և տառապանքի մեջ:

Ապագայի անորոշություն․ խաղաղության փխրունությունը և չլուծված հարցերը

Միջազգային լրագրողները դեռևս չեն կարող մուտք գործել Գազա՝ անվտանգության պատճառներով, և հիմնականում օգտվում են տեղական աղբյուրներից ու պաշտոնական հայտարարություններից: Հրադադարը, թեև պահպանվում է, գտնվում է խաչմերուկում. Համասը արդյո՞ք լիարժեք կկատարի պարտավորությունները և կվերադարձնի բոլոր մարմինները: Իսրայելը կարո՞ղ է համատեղել անվտանգությունը մարդասիրական կարիքների հետ:

Այս չլուծված հարցերը շարունակում են կախված մնալ տարածաշրջանի վրա, քանի որ երկու կողմերն էլ կանգնած են իրենց խոստումները կատարելու ճնշման ներքո: Հաջորդ փուլում միջնորդների վստահության և թափանցիկության կարողությունը վճռորոշ կլինի՝ երկարատև խաղաղության հասնելու համար:

Պատանդների մարմինների վերադարձը Գազայից ոչ միայն մարդասիրական անհրաժեշտություն է, այլև դիվանագիտական փորձություն ընթացիկ հրադադարի համար: Ընտանիքները closure-ի են սպասում, օգնության կազմակերպությունները զգուշացնում են խորացող ճգնաժամի մասին, և Համասի ու Իսրայելի հաջորդ քայլերը որոշիչ կլինեն ոչ միայն մնացած պատանդների, այլև տարածաշրջանի խաղաղության ապագայի համար:

Նկարի աղբյուրը՝ bbc.com