Իսրայելը ռմբահարում է Գազան․ զինադադարի փխրունությունը վտանգի տակ

Իսրայելի ռմբահարումներն ու զինադադարի խախտման մեղադրանքները

Գազայի հարավային հատվածը կիրակի առավոտյան կրկին հայտնվեց Իսրայելի օդային հարվածների թիրախում, երբ Միացյալ Նահանգների միջնորդությամբ ձեռք բերված փխրուն զինադադարը սկսեց վտանգվել: Իսրայելի բանակը հայտարարեց, որ իրականացնում է «ծավալուն և ինտենսիվ» հարվածներ, այդ թվում՝ Ռաֆահ քաղաքի վրա, պնդելով, որ իր զինվորները կրակի տակ են հայտնվել Համասի զինյալների կողմից:

«Ալ Ջազիրա»-ի տվյալներով, առնվազն 21 պաղեստինցի է զոհվել ամբողջ Գազայում՝ այդ թվում կենտրոնական Գազայի ազ-Զավայդա շրջանում և Նուսեյրաթ փախստականների ճամբարում: Բժշկական կենտրոնները դժվարանում են սպասարկել վիրավորներին, մինչ ընտանիքները ապաստան են գտնում ժամանակավոր կացարաններում՝ չիմանալով, արդյոք խաղաղությունը կվերադառնա:

Փոխադարձ մեղադրանքներ զինադադարի խախտման վերաբերյալ

ԱՄՆ-ի միջնորդությամբ կնքված զինադադարը նախատեսված էր պատերազմական գործողությունները կանգնեցնելու, գերիների փոխանակման և հումանիտար օգնության ավելացման համար: Սակայն դրա իրականացումը հայտնվեց վտանգի տակ, երբ երկու կողմերն էլ սկսեցին մեղադրել միմյանց:

Իսրայելի պաշտոնյաները պնդում են, որ Ռաֆահում Համասի կողմից արձակվել է հակատանկային հրթիռ և կրակ բացվել զինվորների ուղղությամբ՝ ինչը, ըստ նրանց, «կոպիտ խախտում» է: Վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուն հրատապ խորհրդակցություններ է անցկացրել և հրամայել «ուժեղ գործողություններ» «ահաբեկչական թիրախների» դեմ: Պաշտպանության նախարար Իսրայել Քաթցը հայտարարել է. «Համասը այսօր կսովորի, որ Իսրայելի բանակը վճռական է պաշտպանել իր զինվորներին»:

Համասի ղեկավարությունը, ինչպես ռազմական, այնպես էլ քաղաքական թևը, հերքում է Ռաֆահում որևէ միջադեպի առկայությունը. «Մենք տեղեկություն չունենք Ռաֆահում որևէ բախման մասին, քանի որ այդ շրջանը օկուպացիայի վերահսկողության տակ է», – նշում է Համասի զինված թևը: Համասի պաշտոնյա Իզզաթ Ալ-Ռիշքն Իսրայելին մեղադրել է «արհեստական պատճառներ» ստեղծելու մեջ՝ ռազմական գործողություններն արդարացնելու համար՝ պնդելով, որ խմբավորումը «ամբողջությամբ և ճշգրիտ կատարում է համաձայնությունը»:

Քաղաքացիական բնակչության շրջանում տիրում է վախ և անորոշություն: «Ալ Ջազիրա»-ի լրագրող Հանի Մահմուդը Գազայից հայտնում է. «Վախն ու խուճապը տիրում են: Մարդիկ՝ այդ թվում կանայք ու երեխաներ, հարցնում են՝ արդյոք պատերազմը նորից սկսվել է»: Շատերի համար այս հարցը կենսական նշանակություն ունի:

Հումանիտար օգնության դադարեցում․ բնակչության վիճակը վատանում է

Զինադադարի առանցքային պայմաններից էր Գազայի հումանիտար օգնության անխափան մատակարարումը, սակայն կիրակի օրը Իսրայելը հայտարարեց, որ դադարեցնում է օգնության տեղափոխումը «մինչև հետագա ծանուցում»:

Նուսեյրաթի նման ճամբարներում ընտանիքներն անմիջապես զգացին հետևանքները: Տեղահանված պաղեստինցիները հերթ են կանգնում ջրի համար, իսկ սննդի պաշարները սպառվում են: Լուսանկարներում երևում են օգնության կետից մատակարարումներ ստացող մարդիկ, որոնց դեմքին երևում է հոգնածությունը և անհանգստությունը:

Համասը Իսրայելին մեղադրում է օգնության արգելափակման, գերիների ազատման ձգձգման և զինադադարի այլ պայմանների խախտման մեջ՝ զգուշացնելով, որ Իսրայելի քայլերը կարող են վտանգել համաձայնագիրը: Խմբավորումը նաև կոչ է անում Վաշինգտոնին ճնշել Իսրայելին՝ «դադարեցնել խմբերի աջակցությունը և նրանց ապահով միջավայր տրամադրելը»:

Գերի մնացած մարմինների վերադարձ․ բանակցությունները փակուղում

Ռազմական սրման ֆոնին Իսրայելին վերադարձվեցին երկու գերի՝ Ռոնեն Էնգելի և Սոնթայա Օակխարասրիի մարմինները, որոնց փոխանցումը իրականացվեց Կարմիր խաչի միջոցով: Ըստ Իսրայելի տվյալների, զինադադարի ընթացքում վերադարձվել է 12 մարմին, ևս 16-ը մնում են Գազայում: Համասը պնդում է, որ պատրաստ է վերադարձնել մնացած մարմինները, սակայն շարունակվող մարտերը և ավերածությունները խոչընդոտում են որոնողական աշխատանքները:

Զինադադարի համաձայնագիրը, որը մշակվել է ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի միջնորդությամբ, նախատեսում էր Համասի զինաթափում և Գազայի կառավարման համար միջազգային մարմնի ձևավորում: Սակայն, վստահության անկմամբ և բռնության աճով, բանակցությունների հեռանկարը մշուշոտ է:

Քաղաքական ճնշումներ և պատերազմի վերսկսման վտանգ

Իսրայելի քաղաքական դաշտում արձագանքները կտրուկ էին: Աջակողմյան նախարար Իթամար Բեն-Գվիրը պահանջել է Գազայում «ամբողջական ռազմական գործողությունների վերսկսում», իսկ ֆինանսների նախարար Բեզալել Սմոտրիչը հրապարակել է պարզապես՝ «Պատերազմ»: Այս հռետորաբանությունը ցույց է տալիս տրամադրության փոփոխությունը, երբ Ռաֆահի բախումների մասին լուրերը ուժեղացրել են հակազդեցությունը:

Ընդդիմադիր գործիչ Բենի Գանցը կոչ է արել զգուշություն պահպանել, սակայն նշել է, որ բոլոր տարբերակները պետք է բաց պահվեն, ներառյալ ռազմական քայլերը: «Ալ Ջազիրա»-ի վերլուծաբան Յոսի Մեքելբերգը զգուշացրել է, որ զինադադարը «շատ փխրուն է և ցանկացած պահի կարող է տապալվել»:

Միջազգային արձագանքներ և հետագա զարգացումները

Զինադադարը միջնորդած Միացյալ Նահանգները հայտարարել է Համասի կողմից «միջադեպի հավաստի տեղեկությունների» մասին, ինչը Համասը որակել է որպես «Իսրայելի քարոզչության մաս»: Մինչ այդ, միջազգային կազմակերպությունները շարունակում են ահազանգել Գազայի հումանիտար ճգնաժամի մասին, նշելով, որ որոշ շրջաններում սով է հայտարարված:

Մինչ բռնությունը նորից բռնկվում է, զինադադարի ճակատագիրը մնում է անորոշ: Երկու կողմերն էլ պնդում են, որ կատարում են համաձայնագիրը, սակայն փոխադարձ մեղադրանքներն ու բնակչության տառապանքը խորանում են: Հաջորդ օրերը ցույց կտան՝ արդյոք դիվանագիտությունը կկարողանա պահպանել խաղաղությունը, թե տարածաշրջանը կրկին կմտնի պատերազմի փուլ:

Գազայում բռնության նոր ալիքը ընդգծում է զինադադարի խոցելիությունը, երբ Իսրայելի և Համասի ղեկավարները հայտնվել են մեղադրանքների և պատժի փակուղում: Հումանիտար օգնության դադարեցումը և խաղաղ բնակիչների տառապանքը սպառնում են ոչ միայն անմիջական խաղաղության հեռանկարին, այլև տարածաշրջանային կայունությանը: Միջազգային հանրությունը հետևում է, գիտակցելով, որ ձախողման իրական գինը վճարում են նրանք, ովքեր ամենաքիչն են կարողանում դիմակայել: