Արագ Ընթերցում
- Դատավոր Սթիվեն Մերիդեյը մերժեց Դոնալդ Թրամփի 15 մլրդ դոլարանոց զրպարտության հայցը «Նյու Յորք Թայմսի» և Penguin Random House-ի դեմ։
- Մերիդեյը հայցը համարել է անթույլատրելի և Թրամփի փաստաբաններին տվել է 28 օր՝ նոր հայց ներկայացնելու համար։
- Դատավորն անդրադարձել է միայն ընթացակարգային հարցերին՝ առանց գնահատելու հայցի բովանդակությունը։
- Հայցում լրատվամիջոցները մեղադրվել են Թրամփի հեղինակությունն ու ընտրարշավը վնասելու մեջ։
- «Նյու Յորք Թայմսն» ու Penguin Random House-ը հայցը որակել են անհիմն և պատրաստ են պաշտպանել մամուլի ազատությունը։
Դաշնային դատավոր Սթիվեն Մերիդեյը մերժեց Թրամփի զրպարտության հայցը
Դաշնային դատավոր Սթիվեն Մերիդեյի վճիռը, որով մերժվեց Նախագահ Դոնալդ Թրամփի 15 մլրդ դոլարանոց զրպարտության հայցը «Նյու Յորք Թայմսի» և Penguin Random House-ի դեմ, հնչեց իրավական և քաղաքական շրջանակներում՝ ընդգծելով ոչ միայն իրավական, այլ նաև ձևաբանական խնդիրները հայցում։ Միջին Ֆլորիդայի շրջանային դատարանում կայացված որոշումը կտրուկ քննադատություն էր Թրամփի իրավաբանների կողմից ներկայացված հայցի ձևի նկատմամբ։
Ինչու Մերիդեյը հայցն անվանեց «անթույլատրելի»
Դատավոր Մերիդեյը իր չորս էջանոց որոշմամբ հայցը բնորոշեց «հստակ անթույլատրելի և անպատշաճ»՝ ընդգծելով, որ այն չի համապատասխանում դաշնային դատարանների պահանջներին։ Հայցը՝ 80 էջից ավելի, լի էր կրկնվող պնդումներով և Թրամփին ուղղված գովեստներով, որոնք, ըստ դատավորի, ոչ մի կերպ չէին առնչվում գործի էությանը։ Մերիդեյը նշեց, որ ստիպված է եղել «անցնել» Թրամփի բիզնես հաջողությունների, «Ապրենտիս» հաղորդման և 2024 թվականի «պատմական» հաղթանակի մասին երկարաշունչ բաժինների միջով։
«Հայցը հանրային կապերի բարձրախոս չէ կամ քաղաքական հավաքի հարթակ»,— գրել է Մերիդեյը՝ հիշեցնելով, որ դաշնային դատարաններում պետք է ներկայացվեն «հակիրճ, պարզ, ուղղակի փաստական պնդումներ»։
Զրպարտության մեղադրանքների բուն էությունը
Թրամփի փաստաբանները պնդում էին, որ «Նյու Յորք Թայմսը» դարձել է «կեղծիքի առաջատար և անխղճ տարածող», անդրադառնալով մի շարք հոդվածների, որոնք Թրամփին ներկայացրել էին բացասական լույսի ներքո։ Հայցում նշվել էին այնպիսի նյութեր, ինչպիսիք են նախկին աշխատակազմի ղեկավար Ջոն Քելլիի՝ Թրամփի դիկտատորական վարքագծի վերաբերյալ նախազգուշացումը, «Ապրենտիսի» նկարահանման պատմությունը, ինչպես նաև Թրամփի քաղաքական գործունեությանը հաջորդող վեճերը։
Հայցում որպես պատասխանողներ նշված էին նաև Peter Baker, Russ Buettner, Susanne Craig և Michael Schmidt-ը, ինչպես նաև Penguin Random House-ը՝ Craig-ի և Buettner-ի «Lucky Loser» գրքի հրատարակիչը։ Թրամփի փաստաբանները պնդում էին, որ պատասխանողները նպատակ ունեին վնասել Թրամփի «համաշխարհային համբավը» և խոչընդոտել նրա 2024 թվականի ընտրարշավը։
Դատավոր Մերիդեյը, սակայն, հստակ նշեց՝ անկախ մեղադրանքներից, հայցի ձևը լրջորեն թերի է։ «Անգամ եթե հայցում նշված ամեն պնդում ճիշտ է, այնուամենայնիվ, հայցը անթույլատրելի է՝ որպես ապացույցների կուտակման, կողմնակալ պնդումների կամ երկարաշունչ իրավական հիմնավորումների հարթակ»,— ասված է որոշման մեջ։
Ինչ է սպասվում․ հայցը կարող է վերադառնալ դատարան
Թեև Մերիդեյը մերժեց ներկայիս հայցը, նա չփակեց ճանապարհը դրա վերանայման համար։ Թրամփի փաստաբանները ստացել են 28 օր՝ նոր հայց ներկայացնելու համար, սակայն այս անգամ՝ «մասնագիտական և արժանապատիվ» ձևով։ Դատավորի որոշումը չէր անդրադառնում զրպարտության մեղադրանքների բովանդակությանը, այլ միայն ընթացակարգային խնդիրներին։ Սա նշանակում է, որ դատավարությունը կարող է շարունակվել, եթե իրավաբանական թիմը կարողանա բավարարել դատարանի պահանջները։
Իրավաբանները նշում են, որ նման կտրուկ արձագանքը հազվադեպ է, հատկապես հայտնի գործիչների և խոշոր լրատվամիջոցների միջև դատական վեճերում։ Մերիդեյի որոշումը հստակ ուղերձ է՝ անկախ քաղաքական դիրքից, դատարանը պահանջում է խիստ կարգապահություն։ «Հայցը հրապարակային վիրավորանքների հարթակ չէ»,— ընդգծել է Մերիդեյը։
«Նյու Յորք Թայմսի» և Penguin Random House-ի արձագանքը
«Նյու Յորք Թայմսը» վստահ է իր դիրքորոշմանը․ «Հայցը չունի իրավական հիմք և նպատակ ունի ճնշել անկախ լրագրությունը»,— նշել է թերթի ներկայացուցիչը՝ հավելելով, որ պատրաստ են շարունակել փաստերի որոնումը։ Penguin Random House-ի ներկայացուցիչն էլ դատապարտել է հայցը՝ պնդելով, որ հրատարակիչը շարունակելու է պաշտպանել խոսքի ազատության արժեքները։
Այս գործը Թրամփի առաջին դատական վեճը չէ խոշոր լրատվամիջոցների դեմ։ 2025 թվականի հուլիսին նա հայց էր ներկայացրել «The Wall Street Journal»-ի դեմ՝ ևս մեկ զեկույցի վերաբերյալ։ Երկու գործերն էլ ընդգծում են Թրամփի պայքարը լրատվական դիսկուրսի դեմ, որը, ըստ նրա, վնասում է իր հեղինակությանը։
Իրավական և քաղաքական նշանակությունը
Սթիվեն Մերիդեյը, որին նշանակել է նախագահ Ջորջ Հ. Վ. Բուշը, հայտնի է իրավական նորմերի նկատմամբ խիստ մոտեցմամբ։ Նրա որոշումը կարևորում է այն սահմանը, որը բաժանում է հեղինակության պաշտպանությունն ու խոսքի ազատությունը՝ հատկապես լրագրողների և հրատարակիչների համար։ Գործը նաև հարցեր է բարձրացնում՝ արդյոք կարելի է օգտագործել դատարանը՝ որպես գործիք լրատվամիջոցների դեմ պայքարում։
28-օրյա ժամկետը մոտենում է, և այժմ բոլորի ուշադրությունը կենտրոնացած է՝ արդյոք Թրամփի իրավաբանները կներկայացնեն նոր հայց, որը կհամապատասխանի Մերիդեյի բարձր պահանջներին։ Այս պահին մերժումը հիշեցում է՝ դատարանում խոսքը պետք է ենթարկվի օրենքին։
Դատավոր Սթիվեն Մերիդեյի վճիռը հստակ ցույց է տալիս, թե որտեղ է անցնում սահմանը իրավաբանական պայքարի և քաղաքական ներկայացման միջև։ Կարգապահության պահանջը միանշանակ է՝ անգամ ամենահեղինակավոր գործիչները պարտավոր են հետևել օրենքի կանոններին, ինչը երկարաժամկետ առումով ծառայում է արդարադատության և հանրային շահի պաշտպանությանը։