Կիլաուեայի 31-րդ հրաբխային ժայթքումը գրավում է Հավայան կղզիները

Կիլաուեա հրաբուխը, որը համարվում է աշխարհի ամենաակտիվ հրաբուխներից մեկը, կրկին ժայթքեց ուրբաթ, օգոստոսի 22-ին, նշելով իր 31-րդ հրաբխային ակտիվությունը դեկտեմբերից ի վեր։ Իր հրաբխային աղբյուրներով և մշակութային նշանակությամբ հայտնի Կիլաուեան շարունակում է զարմացնել ինչպես բնակիչներին, այնպես էլ այցելուներին, իսկ գիտնականները հետևում են նրա գործունեությանը՝ հնարավոր ռիսկերը գնահատելու համար։

Կրակե շոուի օրը

Հավայան ժամանակով 14:04-ին Կիլաուեայի հյուսիսային անցքը սկսեց արտանետել 500 ոտնաչափ բարձրությամբ հրաբխային աղբյուրներ։ ԱՄՆ Երկրաբանական ծառայության Հավայան հրաբխային դիտարանն այս երևույթը նկարագրեց որպես հազվադեպ տեսարան։ Հրաբխային աղբյուրները, որոնք թեքվում էին 45 աստիճան անկյան տակ, արդեն գրավել են հարյուրավոր այցելուների և հազարավոր առցանց դիտողների ուշադրությունը։

Հավայան հրաբխային դիտարանի գիտնական Քեն Հոնը նշեց, որ մագման շարժվում է Երկրի խորքից վերին խցիկ, իսկ այնտեղից՝ դուրս՝ նեղ անցքերով։ Այս գործընթացը նման է շամպայնի շշի բացմանը, որը ստեղծում է Կիլաուեայի հայտնի հրաբխային աղբյուրները։ Ըստ Big Island Video News-ի, այս ժայթքումը 200 տարվա ընթացքում չորրորդն է, որը ցուցադրում է նման դրսևորումներ։

Տեղական ազդեցություն և մշակութային նշանակություն

Չնայած իր տպավորիչ դրսևորմանը, ժայթքումը դեռևս սահմանափակված է Կիլաուեայի գագաթի խառնարանի տարածքում և անմիջական վտանգ չի ներկայացնում շրջակա համայնքների համար։ Սակայն ազգային օդերևութաբանական ծառայությունը զգուշացրել է, որ հրաբխային գազերի արտանետումները և մոխրի ամպերը կարող են ազդել գագաթից հարավ և հարավ-արևմուտք գտնվող տարածքների վրա։

Հավայանների համար Կիլաուեան ունի հոգևոր մեծ նշանակություն՝ համարվելով Պելե հրաբխային աստվածուհու տունը։ Ազգային պարկի կամավոր լուսանկարիչ Ջենիս Վեյը կիսվել է իր տպավորություններով՝ նշելով, որ հրաբխային աղբյուրների ձայնը նման է ջրային հզոր ալիքների կամ ինքնաթիռի շարժիչի ձայնին։ «Ամեն ժայթքում ինձ թվում է, որ նստած եմ բնության ամենահիասքանչ շոուի առաջին շարքում», – ասել է նա ABC News-ին։

Հավայան հրաբուխների ազգային պարկ այցելողները հնարավորություն ունեն վայելել այս հրաշքը՝ հատուկ դիտման կետերից։ Պարկը նաև տեղադրել է երեք ուղիղ եթերային տեսախցիկներ, որոնք թույլ են տալիս ամբողջ աշխարհում դիտել այս եզակի երևույթը։

Գիտական դիտարկումներ և պատմական համատեքստ

Գիտնականները շարունակում են ուշադիր հետևել Կիլաուեայի ակտիվությանը՝ վերլուծելով սեյսմիկ տատանումները, գազերի արտանետումները և թեքության փոփոխությունները գագաթին։ ԱՄՆ Երկրաբանական ծառայությունը հաղորդել է, որ ժայթքումից առաջ գագաթի թեքության ցուցիչը հասել է 22 միկրոռադիան։ Ժամը 14:00-ին սեյսմիկ ակտիվությունը և թեքության փոփոխությունները հաստատեցին մագմայի հոսքը խառնարանի հատակ։

Պատմականորեն Կիլաուեան հետևում է պարբերական ժայթքումների օրինակին։ Ներկայիս 31-րդ դրվագը հիշեցնում է 1983 թվականի ժայթքումը, որի ընթացքում տեղի ունեցան 44 հրաբխային աղբյուրներ երեք տարվա ընթացքում։ Սակայն ներկայիս ժայթքումը տեղի է ունենում ավելի մատչելի տարածքում՝ գրավելով ավելի մեծ լսարան։

Կիլաուեայի ժայթքումները նաև արժեքավոր տվյալներ են տրամադրում վուլկանոլոգներին։ Մագմայի շարժը Երկրի խորքից դեպի վերին շերտեր բացահայտում է հրաբխային համակարգերի կառուցվածքը, իսկ գազերի արտանետումների վերլուծությունը օգնում է կանխատեսել ապագա ակտիվությունը։ Ըստ ABC News-ի, մագման արտանետվում է վայրկյանում 3.8 խորանարդ մետր արագությամբ, ինչը ընդգծում է ժայթքման հզորությունը։

Ապագայի տեսլական

Չնայած Կիլաուեայի ժայթքումները բնության հրաշքներ են, դրանք նաև հիշեցնում են մեր մոլորակի դինամիկ ուժերի մասին։ Տեղական իշխանությունները և գիտնականները խորհուրդ են տալիս լինել զգույշ՝ հետևելով անվտանգության ցուցումներին։ Ժայթքումը շարունակվում է, և այն եզակի հնարավորություն է տալիս վայելել բնության ամենահիասքանչ դրսևորումներից մեկը՝ միաժամանակ խորացնելով մեր գիտելիքները Երկրի ներքին գործընթացների մասին։

Կիլաուեայի հրաբխային շոուն վկայում է բնության հզորության մասին և ոգեշնչում է նրանց, ովքեր կարող են ականատես լինել դրան՝ թե՛ տեղում, թե՛ հեռվից։