Մալայզիայի վարչապետ Անվար Իբրահիմը արձագանքում է՝ Մոդին ԱՍԵԱՆ գագաթնաժողովին կմասնակցի առցանց

Մոդիի որոշումը․ Դիվալի թե դիվանագիտություն՞

Մալայզիայի վարչապետ Անվար Իբրահիմը հաստատեց, որ Հնդկաստանի վարչապետ Նարենդրա Մոդին չի մեկնելու Կուալա Լումպուր՝ մասնակցելու 47-րդ ԱՍԵԱՆ գագաթնաժողովին, այլ հանդես կգա առցանց ձևաչափով։ Պատճառը, ըստ Անվարի, Դիվալիի տոնակատարություններն են, որոնք համընկնում են գագաթնաժողովի օրերին՝ հոկտեմբերի վերջում։ «Նա ինձ տեղեկացրեց, որ գագաթնաժողովին կմասնակցի առցանց՝ Հնդկաստանում ընթացող Դիվալիի տոնակատարությունների պատճառով։ Ես հարգանքով եմ վերաբերվում նրա որոշմանը և մաղթում եմ երջանիկ Դիվալի իրեն և ամբողջ Հնդկաստանին», — նշել է Անվար Իբրահիմը (Hindustan Times)։

Բայց միջազգային հարաբերություններում առաջնորդների բացակայությունը հազվադեպ է աննկատ անցնում։ Մոդիի՝ առցանց մասնակցության ընտրությունը արագորեն քննարկումների առարկա դարձավ՝ արդյոք սա զուտ անձնական պատճառներով է, թե ավելի խորը դիվանագիտական հաշվարկների արդյունք։

Չկայացած հանդիպումներ․ Թրամփի գործոնը

Այս տարվա գագաթնաժողովը առանձնանում է նաև այն փաստով, որ Մալայզիան հրավիրել է ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփին և ԱՍԵԱՆ-ի գործընկեր երկրների ղեկավարներին։ Թրամփը նախատեսում է ժամանել Կուալա Լումպուր հոկտեմբերի 26-ին՝ երկօրյա այցով։ Մոդիի ու Թրամփի հնարավոր հանդիպումը, հատկապես ներկա աշխարհաքաղաքական պայմաններում, սպասվում էր մեծ հետաքրքրությամբ և որոշակի վեճերի ֆոնին։

Հնդկաստանի ընդդիմադիր Կոնգրեսի կուսակցության առաջնորդ Ջայրամ Ռամեշը «X»-ում ակնարկեց, որ Մոդիի բացակայության պատճառը կարող է լինել ոչ միայն Դիվալին, այլ նաև Թրամփի հետ ուղիղ շփումից խուսափելու ցանկությունը։ Ռամեշը հիշեցրեց, որ Մոդին նույն կերպ հրաժարվել էր մասնակցել նաև Եգիպտոսում անցկացվող Գազայի խաղաղության գագաթնաժողովին, ընդգծելով՝ սա արդեն օրինաչափություն է՝ զերծ մնալ հնարավոր բարդ դիվանագիտական իրավիճակներից։ «Թրամփին սոցիալական ցանցերում գովաբանելը մեկ բան է, բայց նրա հետ հրապարակային հանդիպումը՝ հատկապես այն բանից հետո, երբ նա 53 անգամ պնդել է, որ դադարեցրել է Op Sindoor-ը և 5 անգամ նշել, որ Հնդկաստանը խոստացել է դադարեցնել ռուսական նավթ գնելը, լրիվ այլ բան է։ Դա չափազանց ռիսկային է նրա համար», — գրել է Ռամեշը, ավելացնելով հումորային մեկնաբանություն՝ «Բաչկե ռե ռեհնա ռե բաբա, բաչկե ռեհնա ռե» (Hindustan Times)։

Անկախ նրանից, թե բացակայության պատճառը իսկապես Դիվալին է, թե դիվանագիտական զգուշավորությունը, ակնհայտ է՝ սպասված Մոդի-Թրամփ հանդիպումը Կուալա Լումպուրում չի կայանալու։

Երկկողմ հարաբերություններ․ հանձնառություն՝ հեռավորության պայմաններում

Չնայած անձամբ չհանդիպելու հնարավորության բացակայությանը, երկու երկրների ղեկավարներն ընդգծեցին Մալայզիայի և Հնդկաստանի հարաբերությունների ամրապնդման կարևորությունը։ Անվար Իբրահիմը նշեց, որ Մոդիի հետ «ջերմ զրույց» է ունեցել՝ կենտրոնանալով երկկողմ հարաբերությունների ռազմավարական և համապարփակ մակարդակի բարձրացման ուղղությամբ։ Առևտուրը, ներդրումները, տեխնոլոգիան, կրթությունը և տարածաշրջանային անվտանգությունը մնում են համագործակցության առանցքային ոլորտները։

«Հնդկաստանը կարևոր գործընկեր է Մալայզիայի համար՝ առևտրի և ներդրումների, ինչպես նաև տեխնոլոգիայի, կրթության և տարածաշրջանային անվտանգության ոլորտներում սերտ համագործակցության տեսանկյունից», — նշել է Անվարը։ Նա վերահաստատեց Մալայզիայի հանձնառությունը՝ խորացնելու թե՛ երկկողմ, թե՛ ԱՍԵԱՆ-Հնդկաստան համագործակցությունը՝ նպատակ ունենալով ապահովել «ավելի խաղաղ և բարեկեցիկ տարածաշրջան»։

Մոդին նույնպես իր գրառմամբ շնորհավորեց Անվարին Մալայզիայի ԱՍԵԱՆ նախագահության կապակցությամբ և ցանկություն հայտնեց մասնակցել ԱՍԵԱՆ-Հնդկաստան գագաթնաժողովին առցանց։ «Ասեմ, որ անհամբեր սպասում եմ ԱՍԵԱՆ-Հնդկաստան գագաթնաժողովին առցանց մասնակցելուն և մեր ռազմավարական գործընկերության խորացմանը», — գրել է Մոդին (Bloomberg)։

ԱՍԵԱՆ-Հնդկաստան հարաբերություններ․ կայուն զարգացում

ԱՍԵԱՆ-Հնդկաստան երկխոսությունը սկսվել է 1992-ին՝ որպես ոլորտային գործընկերություն, 1995-ին վերածվել լիարժեք երկխոսության, իսկ 2002-ին՝ գագաթնաժողովային մակարդակի։ 2012-ին հարաբերությունները բարձրացվել են ռազմավարական գործընկերության։ Այսօր ԱՍԵԱՆ-ի տասը անդամները՝ Ինդոնեզիա, Մալայզիա, Ֆիլիպիններ, Սինգապուր, Թայլանդ, Բրունեյ, Վիետնամ, Լաոս, Մյանմա և Կամբոջա, Հնդկաստանի հետ համագործակցում են առևտրի, ներդրումների, անվտանգության և պաշտպանության ոլորտներում։

Տարածաշրջանի կարևորությունը ակնհայտ է՝ կողմերն անընդհատ ջանքեր են գործադրում համագործակցության խորացման ուղղությամբ։ Հնդկաստանը և ԱՍԵԱՆ-ը բազմիցս ընդգծել են խաղաղ ու բարեկեցիկ Հնդկական-Խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանի ձևավորման կարևորությունը՝ անկախ առաջնորդների հանդիպման ձևաչափից։

Տարածաշրջանային դիվանագիտություն․ արտաքին տեսքն ու հնարավորությունները

Փորձառու դիտորդների համար Մոդիի առցանց մասնակցությունը հարցեր է առաջացնում՝ արդյոք բարձր մակարդակի դիվանագիտությունն այսօր փոխվել է։ Անձնական հանդիպումները հաճախ դառնում են կարևոր առաջընթացների, լուսանկարների և աշխարհաքաղաքական ազդակների հարթակ։ Առցանց մասնակցությունը, թեև գործնական է՝ հաշվի առնելով համաշխարհային առողջապահական խնդիրները և թվային կապի հնարավորությունները, երբեմն կարող է նվազեցնել անձնական շփման ազդեցությունը։

Հնդկաստանի ընդդիմադիրները ցավում են, որ Մոդին կորցնում է մյուս ղեկավարների հետ շփվելու և միջազգային հեղինակությունը բարձրացնելու հնարավորությունը։ Բայց մյուսները նշում են, որ այսօրվա տեխնոլոգիական աշխարհում հարաբերությունները կարելի է պահպանել և զարգացնել՝ առանց պարտադիր անձնական հանդիպումների։

Հեռանկարներ․ դիվանագիտություն հիբրիդ դարաշրջանում

ԱՍԵԱՆ գագաթնաժողովները կանցկացվեն հոկտեմբերի 26-28-ին, և Մալայզիան հյուրընկալելու է բազմաթիվ ղեկավարների և պատվիրակությունների։ Մոդիի որոշումը՝ մասնակցել առցանց, կարող է արտացոլել ժամանակի պահանջները՝ հաշվի առնելով թե՛ Դիվալիի նշանակությունը, թե՛ դիվանագիտական հարաբերությունների փոփոխվող բնույթը։

Մինչ Անվար Իբրահիմն ու Նարենդրա Մոդին փոխանակում են բարեմաղթանքներ և վերահաստատում տարածաշրջանային համագործակցության հանձնառությունը, գագաթնաժողովն ընթանում է՝ համատեղելով ավանդույթն ու տեխնոլոգիան, անձնական առաջնահերթություններն ու միջազգային քաղաքականության պահանջները։

Վերլուծություն․ Մոդիի որոշումը ԱՍԵԱՆ գագաթնաժողովին մասնակցել առցանց՝ Անվար Իբրահիմի հաստատմամբ, ընդգծում է մշակութային առաջնահերթությունների և ժամանակակից դիվանագիտական ռազմավարության հատվող կետերը։ Չնայած անձնական հանդիպումների բացակայությունը կարող է որոշակի ազդեցություն ունենալ համաշխարհային առաջնորդության արտաքին տեսքի վրա, երկկողմ ու տարածաշրջանային համագործակցության շարունակականությունը փաստում է, որ էական դիվանագիտությունը կարող է իրականացվել նաև ֆիզիկական ներկայությունից անկախ։