Մալթան պատմական քայլ է կատարում՝ ճանաչելու Պաղեստինը

Մալթան պատմական որոշում է ընդունել՝ պաշտոնապես ճանաչել Պաղեստինի պետությունը, ինչը ողջունվել է որպես նշանակալից քայլ՝ հանուն պաղեստինցիների ինքնորոշման։ Հայտարարությունը կատարվել է 2025 թվականի օգոստոսի 4-ին՝ առաջացնելով թե՛ գովասանք, թե՛ քննադատություն միջազգային հանրության կողմից։ Մալթայի արտգործնախարար Իան Բորգը նշել է, որ այս ճանաչումը վկայում է Մալթայի հավատարմությունը երկու պետությունների լուծմանը և Մերձավոր Արևելքում խաղաղության հաստատմանը։

Դիվանագիտական պատմական փոփոխություն

Մալթայի որոշումը՝ ճանաչելու Պաղեստինը, տեղի է ունենում Իսրայել-Պաղեստինյան հակամարտության սրված լարվածության և վերականգնված ուշադրության պայմաններում։ Պատմականորեն Մալթան պահպանել է չեզոք դիրքորոշում բազմաթիվ միջազգային վեճերում, սակայն այս քայլը հստակ դիրքորոշում է ցույց տալիս՝ հօգուտ պաղեստինյան անկախության կոչերի։ Malta Today-ի համաձայն՝ այս ճանաչումը նպատակ ունի ամրապնդելու Մալթայի դերը՝ խաղաղության և արդարության համար գլոբալ պայքարում։

«Սա պարզապես սիմվոլիկ քայլ չէ», – ընդգծել է նախարար Իան Բորգը։ «Դա հավասարության, արդարության և բոլոր ժողովուրդների ինքնորոշման իրավունքի հանդեպ մեր հավատի վերահաստատումն է»։ Այս որոշումը Մալթային դնում է այն ավելի քան 130 երկրների շարքում, որոնք արդեն ճանաչել են Պաղեստինը որպես ինքնիշխան պետություն։

Տարածաշրջանային և գլոբալ արձագանքներ

Մալթայի հայտարարությանը արձագանքները տարբեր էին։ Պաղեստինյան ինքնավարությունը ողջունեց որոշումը, իսկ նախագահ Մահմուդ Աբբասը այն անվանեց «քաջ և սկզբունքային դիրքորոշում»։ Հակառակը, Իսրայելի կառավարությունը հիասթափություն հայտնեց՝ պնդելով, որ նման միակողմանի քայլերը վնասում են երկու կողմերի միջև ուղիղ բանակցությունների ջանքերին։

Մերձավոր Արևելքում, այնպիսի երկրներ, ինչպիսիք են Եգիպտոսը և Թուրքիան, ողջունեցին Մալթայի որոշումը։ Al Jazeera-ի համաձայն՝ Եգիպտոսի արտգործնախարար Սամեհ Շուքրին նշել է. «Մալթայի կողմից Պաղեստինի ճանաչումը ճիշտ ուղղությամբ քայլ է և արտացոլում է միջազգային աճող համաձայնությունը արդար լուծման անհրաժեշտության վերաբերյալ»։ Մինչդեռ Եվրոպական Միության պաշտոնյաները զգուշավոր էին՝ կոչ անելով կողմերին վերադառնալ բանակցությունների սեղանին։

Ընդհանուր համատեքստ

Պաղեստինի ճանաչումը Մալթայի կողմից՝ համաշխարհային մակարդակում պաղեստինյան անկախության աջակցության աճող միտումի մաս է կազմում։ Վերջին տասնամյակում մի շարք եվրոպական երկրներ, այդ թվում՝ Շվեդիան և Իռլանդիան, կատարել են նման քայլեր։ Միավորված Ազգերի Կազմակերպության Գլխավոր ասամբլեան 2012 թվականին Պաղեստինին տրամադրեց ոչ անդամ դիտորդ պետության կարգավիճակ՝ ամրապնդելով նրա միջազգային դիրքը։

Այնուամենայնիվ, այս ճանաչումը տեղի է ունենում Գազայի շարունակվող լարվածության պայմաններում։ Ինչպես հաղորդում է The Guardian-ը, Գազայում հումանիտար իրավիճակը հասել է կրիտիկական մակարդակի՝ բռնությունների և տնտեսական շրջափակումների սրման պատճառով։ Մալթայի որոշումը կարող է դիտարկվել որպես բարոյական արձագանք այս ճգնաժամերին՝ ընդգծելով միջազգային միջամտության հրատապ անհրաժեշտությունը։

Ազդեցությունը Մալթայի արտաքին քաղաքականության վրա

Մալթայի կողմից Պաղեստինի ճանաչումը, հավանաբար, երկարաժամկետ ազդեցություն կունենա նրա արտաքին քաղաքականության վրա։ Որպես Եվրոպական Միության անդամ՝ Մալթայի քայլը կարող է ազդել այլ ԵՄ երկրների վրա՝ վերանայելու իրենց դիրքորոշումները պաղեստինյան անկախության վերաբերյալ։ Բացի այդ, այն Մալթային դնում է Մերձավոր Արևելքի գործերում ավելի ակտիվ խաղացողի դերում։

Ներքին մակարդակում որոշումը հանդիպել է խառը արձագանքների։ Մինչ շատ մալթացիներ հպարտություն են հայտնել իրենց երկրի արդարության և հավասարության հավատարմության համար, մյուսները անհանգստություն են հայտնել դիվանագիտական հնարավոր հետևանքների վերաբերյալ, հատկապես Իսրայելի և նրա դաշնակիցների հետ հարաբերություններում։

Փորձագետները կարծում են, որ Մալթայի որոշումը ընդգծում է նրա նվիրվածությունը բազմակողմանի դիվանագիտությանը և նրա պատրաստակամությունը՝ համարձակ դիրքորոշումներ ընդունելու վիճահարույց հարցերի վերաբերյալ։ Ինչպես նշում է Euronews-ը, այս քայլը կարող է վերականգնել երկխոսությունն ու ջանքերը՝ լուծելու Իսրայել-Պաղեստինյան հակամարտությունը։

Մալթայի կողմից Պաղեստինի ճանաչումը կարևոր պահ կդառնա ոչ միայն նրա արտաքին քաղաքականության, այլև պաղեստինյան անկախության համար գլոբալ շարժման համար։ Մնում է տեսնել, թե ինչպես այս որոշումը կազդի Մերձավոր Արևելքի և համաշխարհային դիվանագիտական լանդշաֆտի վրա։