Մարկ Քարնին հանդիպում է Թրամփին․ Կանադայի առևտրային մարտահրավերը և արդյունաբերության մտահոգությունները

Մարկ Քարնիի բարդ հանդիպումը․ առևտուր, մաքսատուրքեր և անորոշություն

Հոկտեմբերյան ցուրտ երեկոյին Կանադայի վարչապետ Մարկ Քարնին վայրէջք կատարեց Վաշինգտոնում՝ լի հույսերով և ամբողջ երկրի արդյունաբերության հոգսերով։ Հաջորդ օրը նա պետք է հանդիպեր նախագահ Դոնալդ Թրամփին, աշխատանքային այց, որը դարձել էր երկու կառավարությունների, արդյունաբերական ոլորտների և հազարավոր աշխատողների ուշադրության կենտրոնում։

Կանադա-ԱՄՆ հարաբերությունները․ առևտրային գործընկերություն ճնշման տակ

Կանադայի և ԱՄՆ-ի հարաբերությունները միշտ էլ եղել են համագործակցության և մրցակցության միջև։ Այսօր դրանք նոր փորձության առաջ են կանգնած։ Երկու երկրներն էլ սկսել են խորհրդակցություններ՝ նախապատրաստվելու Կանադա-ԱՄՆ-Մեքսիկա համաձայնագրի առաջին համատեղ վերանայմանը, որը համարվում է աշխարհի երկրորդ խոշոր ազատ առևտրի գոտին։ Քարնիի գրասենյակի տվյալներով՝ այս գործընկերությունը կազմում է համաշխարհային տնտեսության մոտ մեկ երրորդը։ Սակայն մթնոլորտը լարված է։

Չնայած Կանադան ունի ԱՄՆ-ի առևտրային գործընկերների մեջ ամենացածր միջին մաքսատուրքերը, և նրա առևտրի 85%-ը ԱՄՆ-ի հետ ազատ է մաքսատուրքերից, վերջին ամիսների գործողությունները խարխլել են վստահությունը։ Հունիսին նախագահ Թրամփը սահմանեց 50% մաքսատուրք բոլոր ալյումինի ներմուծումների համար, ինչը մեծ հարված է եղել հյուսիսամերիկյան արդյունաբերական շղթաներին։ Կանադայի Ալյումինի ասոցիացիան դա որակեց «սխալ քայլ», զգուշացնելով, որ դա կթուլացնի պահանջարկը ամբողջ մայրցամաքում և կխաթարի պաշտպանության, շինարարության և ավտոմոբիլային ոլորտները։

Արդյունաբերության ձայները․ ալյումին, ավտոարտադրություն և սպասումների ճնշում

Կանադայի Ալյումինի ասոցիացիայի նախագահ Ժան Սիմարը բացահայտ հայտարարեց․ «Կանադական ալյումինի 50% մաքսատուքը կթուլացնի պահանջարկը ողջ մայրցամաքում՝ անկախ նրանից, թե մետաղը որտեղ է արտադրվում»։ Այս մաքսատուքը՝ 1,349.50 դոլար մեկ տոննայի համար, Կանադայի արտահանողների համար ԱՄՆ-ում վաճառքը գրեթե անհնար է դարձնում։ Ոլորտի դժգոհությունը աճում է, և շատերը մտածում են դեպի Եվրոպական միություն շուկաներ տեղափոխվելու մասին։

ԱՄՆ-ի Ալյումինի ասոցիացիան նույնպես անհանգստացած է։ Նախագահ Չարլզ Ջոնսոնը նշել է, որ մաքսատուրքերը «վտանգում են հենց այն արդյունաբերությունը, որին կառավարությունը փորձում է աջակցել»՝ կոչ անելով վերանայել այս որոշումը՝ արտադրողների և աշխատողների բարօրության համար։

Ավտոմոբիլային ոլորտն էլ է լարված սպասում։ Կանադական Ավտոմեքենաների արտադրողների ասոցիացիայի նախագահ Բրայան Քինգսթոնը հայտնել է․ «Չեմ կարծում, որ այս հանդիպման արդյունքում ամբողջովին կվերացվեն ավտոմոբիլային մաքսատուրքերը»։ Արտադրողների ծախսերը օրեցօր աճում են, և անորոշությունը խորանում է։ «Սա անընդունելի է և լուրջ վնաս է հասցնում հյուսիսամերիկյան ավտոմոբիլային ոլորտին», — ընդգծել է Քինգսթոնը՝ շեշտելով արագ համաձայնության անհրաժեշտությունը։

Նախագահ Թրամփը լրացուցիչ 25% մաքսատուրք հայտարարեց միջին և ծանր բեռնատարների ներմուծման համար՝ սկսած նոյեմբերի 1-ից։ Այս քայլը արվեց հենց այն պահին, երբ Սպիտակ տան մամուլի քարտուղարը ավարտում էր իր ճեպազրույցը՝ ընդգծելով, որ առևտրային պատերազմը դեռ շարունակվում է։

Քաղաքական ճնշումներ և հասարակական սպասումներ

Հանդիպումից առաջ Քարնին հայտնվեց արդյունաբերության և քաղաքական պահանջների միջև։ Պահպանողական առաջնորդ Պիեռ Պուալիևրը հիշեցրեց Քարնիին իր խոստումը՝ «հաղթանակ բանակցել» մինչև հուլիսի 21-ը, սակայն այդ ժամկետն անցել է առանց արդյունքի։ Պուալիևրի խոսքերը կտրուկ էին․ «Վարչապետի արմունկները կորել են, քանի որ նա կրկին ու կրկին նահանջել է՝ առանց արդյունքի»։

Մյուսները պակաս կտրուկ, բայց նույնքան անհանգիստ էին։ «United Steelworkers» արհմիության ազգային տնօրեն Մարտի Ուորենը զգուշացրեց՝ «կիսատ քայլերը հաղթանակ ներկայացնելը սխալ կլինի»։ «Եթե Քարնին պարզապես մեկնում է այցի, և վերադառնում է առանց շոշափելի արդյունքի, դա սխալ կլինի նրա կողմից», — ասել է Ուորենը։ Սպասումները մեծ են ոչ միայն պողպատագործների, այլ նաև փայտամշակողների և ալյումինի ոլորտի մասնագետների շրջանում։

«Automotive Parts Manufacturers’ Association»-ի նախագահ Ֆլավիո Վոլպեն կարևորեց դեմ առ դեմ բանակցությունների անհրաժեշտությունը, բայց ընդգծեց, որ ԱՄՆ-ում կանադական շահերի հանդեպ հրատապություն չի զգացվում․ «Հուսով եմ՝ այս հանդիպումը կհիշեցնի նրանց, թե որքան սերտ է մեր համագործակցությունը»։

Մարկ Քարնիի մոտեցումը․ տեսլական «Թրամփյան» Ամերիկայի հետ գործելու համար

Վերջին հարցազրույցներում Քարնին ներկայացրել է իր տեսլականը՝ միախառնված պրագմատիզմով և կանադական շահերի պաշտպանությամբ։ Ինչպես նշում է The Economist-ը, Քարնին ձգտում է հարաբերությունները կառուցել «ընդհանուր առաջնահերթությունների» վրա՝ նոր տնտեսական և անվտանգության համատեքստում։ Սակայն արդյո՞ք այս տեսլականը կարող է վերածվել արդյունքի, երբ առերեսվում ես կոշտ մաքսատուրքերի և քաղաքական ճնշման։

CUSMA-ի համատեղ վերանայումը պետք է դառնա երկխոսության հիմք, սակայն արդյունաբերության ներկայացուցիչները կասկածամիտ են։ «The Canadian Press»-ը նշում է, որ ավտոմոբիլային ոլորտը «զսպում է իր սպասումները», և ակնկալում է ընդամենը դրական ազդակներ։ Հույսը, սակայն, չի վճարում ծախսերը, և արտադրողները օր օրի հաշվում են իրենց կորուստները։

Հեռանկարը․ բանակցությո՞ւն, թե՞ դիվերսիֆիկացիա

Չնայած Կանադան հավատարիմ է իր ամերիկյան հաճախորդներին, ալյումինի ոլորտը բացահայտ քննարկում է դեպի Եվրոպական միություն արտահանման հնարավորությունը, եթե մաքսատուրքերը չնվազեն։ Դիլեման հստակ է․ շարունակել բարդ բանակցությունները ուժեղ, բայց անկանխատեսելի հարևանի հետ, թե՞ դիվերսիֆիկացնել շուկաները։ Երկու ուղիներն էլ ռիսկեր ու հնարավորություններ ունեն, և Քարնիի առաջնորդությունը փորձության առաջ է։

Մինչ աշխատողները, արտադրողները և քաղաքական գործիչները սպասում են Վաշինգտոնից նորություններին, հարց է առաջանում․ արդյո՞ք այս հանդիպումը շրջադարձային կլինի, թե՞ պարզապես հերթական էջը երկարատև առևտրային պայքարում։

Մարկ Քարնիի մարտահրավերը Վաշինգտոնում խորհրդանշում է դիվանագիտության և տնտեսական գոյատևման բարդ հավասարակշռությունը։ Թեև նրա տեսլականը Կանադա-ԱՄՆ հարաբերությունների նորացման համար հստակ է, մշտական մաքսատուրքերի և արդյունաբերության ծանրաբեռնվածության պայմաններում առաջնորդումը կախված է ոչ միայն բանակցություններից, այլ նաև հարմարվելու և դիվերսիֆիկացնելու կարողությունից, երբ հին գործընկերությունները վտանգվում են։