NASA-ն հաստատում է Երկրի «երկրորդ լուսինը». 2025 PN7 աստերոիդի զարմանալի ուղին

Ինչ է Երկրի «երկրորդ լուսինը». NASA-ի կվազի-լուսնի հայտնաբերումը

Արդեն ավելի քան վաթսուն տարի Երկրի կողքին աննկատ ուղեկցող մարմին է շարժվում տիեզերքի լայնատարածության մեջ։ 2025 թվականի օգոստոսին Հավայան համալսարանի աստղագետները՝ հեռադիտակային հերթական դիտարկման ընթացքում, հայտնաբերեցին փոքրիկ աստերոիդ, որը պաշտոնապես անվանվեց 2025 PN7։ Այս հայտնագործությունը, որը հետագայում հաստատվեց NASA-ի կողմից, հետաքրքրություն է առաջացրել ինչպես գիտական հանրության, այնպես էլ հասարակության շրջանում․ իսկապե՞ս Երկիրը երկրորդ լուսին ունի։

Պատասխանը պարզ է, երբ հասկանում ենք՝ ինչ է 2025 PN7-ը։ Ի տարբերություն մեր լուսնի, որը Երկրի գրավիտացիոն դաշտում է և պտտվում է շուրջը յուրաքանչյուր 27 օրը մեկ, 2025 PN7-ը չի պտտվում Երկրի շուրջ։ Փոխարենը, այս աստերոիդը պտտվում է Արեւի շուրջ, սակայն նրա ուղեծիրը շատ մոտ է Երկրի ուղեծին, ինչի պատճառով թվում է, թե այն ուղեկցում է մեզ։ Ինչպես նշում է գիտական գրող Ալֆրեդո Կարպինետին՝ «2025 PN7-ը կվազի-լուսին է, ոչ թե իրական լուսին»։ Պատկերացրեք այն, ինչպես մի ավտոմեքենա, որը ճանապարհի կողքի գծով միշտ ձեր կողքին է, բայց երբեք չի միանում։

Ինչպես հայտնաբերվեց 2025 PN7-ը

2025 PN7-ի նման փոքր մարմին գտնելը հեշտ գործ չէ։ Այն ընդամենը մոտ 19 մետր երկարություն ունի՝ լուսնի և շատ այլ աստերոիդների համեմատ փոքր է։ Նրա թույլ փայլը և փոքր չափսը թույլ չեն տվել նկատել այն տասնամյակներ շարունակ, մինչև աստղագետները վերջին դիտարկումների ժամանակ նկատեցին աստղերի միջեւ փոքրիկ կետ։ Հետագայում, ուսումնասիրելով հին տվյալները, գիտնականները պարզեցին, որ այս աստերոիդը կվազի-լուսնի ուղեծիր է մտել դեռևս 1957 թվականին։

Nasa-ի մոդելները ցույց են տալիս, որ 2025 PN7-ը կմնա Երկրի կողքին մինչև մոտավորապես 2083 թվականը։ Տիեզերական մասշտաբներով՝ սա կարճ այց է՝ ընդամենը 126 տարվա ուղեկցություն, որից հետո աստերոիդը կհեռանա տիեզերքի խորքերը։ Այդ ընթացքում այն կմոտենա մեզ մինչև 4 միլիոն կմ (մոտ 2.5 միլիոն մղոն), ինչը տասը անգամ ավելի հեռու է, քան լուսինը, իսկ առավելագույնը կհեռանա մինչև 17 միլիոն կմ (Metro, LADbible)։

Կվազի-լուսինն ու իրական լուսինը. ի՞նչ տարբերություն կա

«Կվազի-լուսին» տերմինը կարող է հնչել որպես գիտաֆանտաստիկա, սակայն դա իրական աստղագիտական դասակարգում է։ Կվազի-լուսինները այն մարմիններն են, որոնք թվում են, թե պտտվում են Երկրի շուրջ, բայց իրականում չեն «բռնվում» Երկրի գրավիտացիայով։ Նրանք պտտվում են Արեւի շուրջ՝ նման ուղեծրով, և կարող են մնալ մեր կողքին տասնամյակներ կամ նույնիսկ դարեր։ Իսկ «մինի-լուսինները» կարճաժամկետ ուղեկիցներ են՝ ժամանակավորապես պտտվում են Երկրի շուրջ, ապա հեռանում։

Աստղագետները նախկինում հայտնաբերել են առնվազն ութ կվազի-լուսին, օրինակ՝ Կամոոալևան և 2023 FW13-ը։ 2025 PN7-ի յուրահատկությունն այն է, որ այն կարող է դառնալ ամենաերկար կյանք ունեցող կվազի-լուսինը։ Գիտնականները վստահ են՝ նման մարմինների ուսումնասիրությունը թույլ կտա հասկանալ, թե ինչպես են փոքր աստերոիդները փոխազդում մոլորակների գրավիտացիայի հետ՝ նպաստելով մեր արևային համակարգի վաղ շրջանի բացահայտմանը (Dagens)։

2025 PN7-ը վտանգ ներկայացնո՞ւմ է Երկրի համար

Աստերոիդների մասին նորություններ լսելիս բնական է անհանգստանալ։ Բայց մասնագետները վստահեցնում են՝ 2025 PN7-ը բացարձակապես վտանգ չի ներկայացնում։ Այն երբեք չի մոտենա այնքան, որ կարողանա մտնել մթնոլորտ կամ բախվել Երկրին։ Նրա ամենամոտ կետը միլիոնավոր կիլոմետրեր հեռու է, նույնիսկ լուսնի ուղեծրից դուրս։

Ալֆրեդո Կարպինետին նշում է․ «Դա փոքրիկ տիեզերական քար է, որ մենք կարծես վերցրել ենք մեր ճանապարհորդության ընթացքում»։ Չնայած սիրողական աստղադիտակով այն տեսնելը գրեթե անհնար է, կա մի յուրահատուկ հարմարավետություն՝ իմանալով, որ մեր տարեկան ուղեծրում մեզ միանում է ևս մեկ ուղեկից։

Ինչու են կարևոր կվազի-լուսինները

Կվազի-լուսինների հայտնաբերումը գիտության համար եզակի հնարավորություն է՝ ուսումնասիրելու մոլորակների և փոքր աստերոիդների գրավիտացիոն փոխազդեցությունը։ Յուրաքանչյուր հայտնաբերում լրացնում է մեր արևային համակարգի ձևավորման հանելուկը։ Նման մարմինների դիտարկմամբ գիտնականները ավելի լավ են հասկանում, թե ինչպես են մոլորակները ձևավորել իրենց հարևանների ուղիները՝ բացահայտելով տիեզերքի վաղ շրջանի քաոսային միջավայրը։

Կվազի-լուսինները նաև ցույց են տալիս, թե որքան աշխույժ և փոփոխվող է տիեզերքը։ Նրանց ներկայությունը ընդգծում է մեր տիեզերական միջավայրի անընդհատ փոփոխվող բնույթը։ Ալֆրեդո Կարպինետին նշում է․ «Միշտ հետաքրքիր է նոր կվազի-լուսին գտնելը։ Դա ցույց է տալիս, թե որքան բազմաշերտ է տիեզերքը»։

Ինչ կլինի 2083-ից հետո

Nasa-ի կանխատեսումներով՝ 2025 PN7-ը մոտավորապես 2083 թվականին կհեռանա մեր կողքից։ Տասնամյակներ շարունակ հանգիստ ուղեկցելուց հետո այն կշարունակի իր ճանապարհը՝ միանալով անթիվ այլ աստերոիդներին։ Նրա հեռանալը մարդկային ընկալմամբ աննկատ կլինի՝ ոչ մի տեսանելի փոփոխություն երկնքում։

Այնուամենայնիվ, 2025 PN7-ի պատմությունը վկայում է դիտարկման ուժի և գիտական հետաքրքրության մասին։ Յուրաքանչյուր նոր հայտնաբերում, անկախ նրա չափից կամ տևողությունից, ընդլայնում է մեր պատկերացումները տիեզերքի մասին։

Այսպիսով, Երկրի երկրորդ լուսինը իրականում չկա։ Մեր լուսինը մնում է միակ բնական ուղեկիցը։ Բայց առաջիկա տասնամյակներում մեզ կմիանա կվազի-լուսին՝ անլռելի վկա մեր Արեւի շուրջ պտույտներին։

2025 PN7-ի հայտնաբերումը և NASA-ի հաստատումը ընդգծում են տիեզերքի հարուստ ու դինամիկ բնույթը։ Այս ժամանակավոր ուղեկցի հայտնաբերումը գիտության համար նոր հնարավորություններ է ստեղծում՝ ուսումնասիրելու մոլորակների և աստերոիդների փոխազդեցությունը, և հուշում է, որ դեռ շատ բան կա բացահայտելու արևային համակարգի թաքնված օրինաչափություններից։