Ռիան Մաննինգս․ վիշտը, հույսը և ինքնասպանության կանխարգելման պայքարը

Ռիան Մաննինգս․ Վշտի ճանապարհը դեպի պայքար

Հոգեկան առողջության համաշխարհային օրը՝ Ռիան Մաննինգսի Քարդիֆի տանը, տեղի ունեցավ հուզիչ զրույց, որը դուրս եկավ այդ խոհանոցի սահմաններից։ Արքայազն Ուիլյամի հետ նստած՝ Ռիանը պատմեց աներևակայելի ողբերգության մասին․ 2012-ին մեկ տարեկան որդի Ջորջի հանկարծակի մահը, իսկ հինգ օր անց՝ ամուսնու՝ Փոլի ինքնասպանությունը։ Դա պատմություն է, որից շատերը զրկվում են խոսելու ունակությունից, սակայն Ռիանի համար այն դարձավ գործողության ազդակ։

«Հետ եմ նայում ու դեռ չեմ հասկանում, թե ինչպես ենք գոյատևել»,– ասաց Ռիանը արքայազնին՝ անդրադառնալով այդ ճակատագրական շաբաթից անցած տարիներին։ Ցավը խորանում էր նաև հասարակության և անձնական լռությամբ՝ կապված ինքնասպանության թեմայի հետ։ «Ես զարմացած էի, երբ առաջին անգամ բախվեցի դրան։ Ինքնասպանությունն ինձ երբեք չէր դիպել։ Ոչ ոք չէր խոսում այդ մասին, ու դա ինձ շատ էր շփոթեցնում»,– անկեղծ ասաց նա։ (BBC)

Արքայազն Ուիլյամը, հուզմունքից դժվարությամբ զսպելով արցունքները, հարցնում էր ուշադիր ու զգուշորեն․ ինչպես է կարողացել մեծացնել իր երեխաներին՝ Հոլլիին և Այզաքին այդ ամենից հետո, և ինչ կասեր Փոլին, եթե հնարավորություն ունենար։ Ռիանի պատասխանը անկեղծ ու ցավոտ էր․ «Ինչու չես խոսել ինձ հետ։ Ես այդ հարցը ամեն օր ինձ տալիս եմ»։ Արքայազնը ստիպված էր մի պահ լռել՝ հուզմունքից։ Ռիանը փորձեց հանգստացնել․ «Դուք էլ եք կորուստ ունեցել»։

Ինքնասպանության լռությունն ու խարանն

Ինքնասպանությունը հաճախ թողնում է ընտանիքներին անպատասխան հարցերի ու մեղադրանքի մեջ։ Ռիանը նկարագրում է Փոլի վիճակը Ջորջի մահից հետո․ «Նա անընդհատ մեղադրում էր իրեն այդ օրերին… Ու ես կուզեի պարզապես նստեցնել ու ասել՝ «Ինչու չեկար ինձ մոտ»։ Նա բաց թողեց այդքան շատ ուրախություն, ու մենք լավ կլինեինք»։

Դա զգացողություն է, որը կիսում են բազմաթիվ ընտանիքներ, սակայն ինքնասպանության թեմայի խարանն ու լռությունը շարունակում են մնալ։ Արքայազն Ուիլյամը նշում է․ «Ցավոք, դեռ շատ խարան կա ինքնասպանության շուրջ։ Դուք զգացի՞ք դա»։ Ռիանը գլխով է անում․ «Դա լրատվամիջոցներում էր, ոչ ոք չէր խոսում կամ բացահայտ ասում, թե ինչ է եղել։ Դա ինձ շատ էր շփոթեցնում»։ (Sky News)

Այդ խոհանոցում խոսակցությունը դարձավ բաց խոսելու ուժի մասին։ «Կյանքը կարող է անսպասելի հարվածներ հասցնել, բայց խոսելով ու հույսով կարելի է շարունակել»,– ասում է Ռիանը։ Ուիլյամը համաձայնում է․ «Ինքնասպանությունը կանխելու լավագույն միջոցը խոսելն է։ Խոսել վաղ, խոսել սիրելիների ու վստահելի մարդկանց հետ»։

Վիշտը՝ որպես ժառանգություն․ 2Wish բարեգործական կազմակերպության ծնունդը

Ռիանի ցավը չմնաց անձնական․ այն դարձավ փոփոխության հիմք։ Նա հիմնեց 2Wish բարեգործական կազմակերպությունը, որը օգնում է հանկարծակի և անսպասելի մահվան հետևանքով տուժած ընտանիքներին՝ մինչև 25 տարեկան երեխաների և երիտասարդների դեպքում։ Նրա ջանքերը արժանացան «Mirror Pride of Britain» մրցանակին ու ճանաչման ողջ Միացյալ Թագավորությունում։

2Wish-ը տրամադրում է անհապաղ աջակցություն՝ ընտանիքներին, որոնք, ինչպես Ռիանը, հայտնվում են վշտի մեջ այնպիսի իրավիճակում, երբ աշխարհը հաճախ պարզապես աչք է փակում։ Կազմակերպությունն առաջարկում է խորհրդատվություն, գործնական օգնություն և համայնքային աջակցություն՝ օգնելով մարդկանց հաղթահարել վշտի բարդ հետևանքները։

Այդ ազդեցությունն ակնհայտ է, ինչպես նշում է Jac Lewis Foundation-ի գլխավոր տնօրեն Էլիզաբեթ Թոմաս-Էվանսը․ «Հովիտներից մինչև քաղաքներ, ինքնասպանությունը հետք է թողել Ուելսի համայնքներում։ Այժմ կարիք ունեցողները կարող են պարզապես գալ ու օգնություն ստանալ»։ (BBC)

Թագավորական հիմնադրամի ինքնասպանության կանխարգելման ցանցը․ համախմբված մոտեցում

Ռիանի պատմությունն այժմ միահյուսվել է փոփոխության լայն շարժման հետ։ Արքայազն Ուիլյամի և արքայադուստր Քեյթի Թագավորական հիմնադրամը գործարկել է Ազգային ինքնասպանության կանխարգելման ցանցը՝ ավելի քան 1 միլիոն ֆունտ ստեռլինգի ֆինանսավորմամբ և 20-ից ավելի գործընկեր կազմակերպությունների աջակցությամբ, ներառյալ 2Wish-ը։ Ցանցը գլխավորում է պրոֆեսոր Անն Ջոնը՝ հանրային առողջապահության փորձագետ։ Նախաձեռնությունը նպատակ ունի փոխել ինքնասպանության ընկալումը և կանխարգելման մոտեցումները ամբողջ Միացյալ Թագավորությունում։

Ցանցի հիմքում երեք սկզբունք է․ պատճառների ուսումնասիրություն, հասանելի աջակցություն և համագործակցություն բարեգործական ու պետական կառույցների միջև։ Նախաձեռնությունը գիտակցում է, որ ինքնասպանության կանխարգելումը «բարդ խնդիր» է առանց մեկ լուծման, սակայն հավատում է, որ համախմբված, համայնքային մոտեցումը կարող է իրապես օգնել։

Գործընկերներից է James’ Place-ը, որը անվճար աջակցություն է տրամադրում ինքնասպանության վտանգի մեջ գտնվող տղամարդկանց Լիվերպուլում, Լոնդոնում և Նյուքասլում։ Գործադիր տնօրեն Էլեն Օ’Դոնոհյուն նշում է․ «Մենք ուզում ենք վերացնել այն արգելքները, որոնք տղամարդիկ ունեն ճգնաժամի պահին աջակցություն ստանալու հարցում»։

Արքայազն Ուիլյամը, անդրադառնալով հիմնադիր գործընկերների աշխատանքին, ընդգծում է․ «Նրանց ջանքերը հաստատում են Ազգային ինքնասպանության կանխարգելման ցանցի հրատապ առաքելությունը․ կառուցել համարձակ, համախմբված ազգային պատասխան՝ սրտաճմլիկ և կանխելի ողբերգությանը»։ (The Express)

Խարանը հաղթահարելու և առաջ շարժվելու ճանապարհը

Ռիանի ու Ուիլյամի զրույցի տեսանյութը խորապես հուզել է հազարավոր մարդկանց։ Դա ոչ միայն արքայական ընտանիքի հազվադեպ անկեղծություն է, այլև սովորական մարդկանց փոփոխություն ստեղծելու ուժի վկայություն։ Իր պատմությամբ Ռիանը օգնել է քանդել ինքնասպանության շուրջ եղած ամոթն ու լռությունը, և հույս տվել այն ընտանիքներին, որոնք կարող էին մնալ մենակ։

Նոր Ազգային ինքնասպանության կանխարգելման ցանցը ոչ միայն քաղաքականություն է․ դա լսելու, աջակցելու և գործելու խոստում է։ Հաջորդ երեք տարիներին Թագավորական հիմնադրամը և նրա գործընկերները ձգտելու են ապահովել, որ ինքնասպանության հետևանքով տուժած յուրաքանչյուր մարդ կարողանա ստանալ անհրաժեշտ օգնությունը, հենց որ դա անհրաժեշտ լինի։

Ճգնաժամի պահին աջակցություն տրամադրող ծառայությունները, օրինակ՝ Samaritans-ը (116 123), հասանելի են ցանկացած պահի։ Հոգեկան առողջության մասին խոսակցությունը զարգանում է, իսկ Ռիանի նման պատմությունները հիշեցնում են, որ վիշտը կարող է դառնալ հույսի ու հանրային գործի շարժիչ ուժ։

Ռիան Մաննինգսի ուղին ցույց է տալիս, որ նույնիսկ ամենամութ պահին՝ բաց խոսելու և աջակցելու պատրաստակամությունը կարող է անձնական ողբերգությունը վերածել հասարակական փոփոխության շարժման։ Նրա համագործակցությունը արքայազն Ուիլյամի հետ ընդգծում է բաց երկխոսության և համայնքային ուժեղ աջակցության հրատապությունը՝ ինքնասպանության կանխարգելման համար․ դա պահանջում է թե՛ զգացմունքային, թե՛ գործնական մոտեցում։