Իսպանիայի քաղաքական փոթորիկ․ բողոքներ, իշխանության պայքար և եվրոպական կործանիչի ապագա

Մադրիդի բողոքի ալիքը․ Վուելտա հեծանվավազքի խափանումը

Մադրիդի հայտնի պողոտաները կրկին հայտնվեցին ուշադրության կենտրոնում, սակայն այս անգամ՝ ոչ սպորտային հաղթանակի, այլ բուռն բողոքի ակցիայի պատճառով։ Պաղեստինին աջակցող ցուցարարները դուրս եկան փողոց, ինչի հետևանքով իսպանական Վուելտա հեծանվավազքի եզրափակիչ փուլը ստիպված եղավ դադարեցնել։ Սա պարզապես հերթական բողոքի ակցիա չէր, այլ բախում՝ սպորտի, քաղաքականության և գլոբալ հակամարտության միջև, որը հետևում էին միլիոնավոր մարդիկ։

Բողոքի ալիքը արագ վերածվեց քաղաքական ընդդիմության համար նոր հարթակի։ «Ժողովրդական կուսակցության» (ՊՊ) առաջնորդ Ալբերտո Նունյես Ֆեյխոն և նախկին վարչապետ Խոսե Մարիա Ազնարը համատեղ քննադատության ենթարկեցին վարչապետ Պեդրո Սանչեսի սոցիալիստական կառավարությանը։ Նրանց ուղերձը հստակ էր․ Սանչեսը «շահագործում է բռնությունը» և սրում միջազգային լարվածությունը՝ ներքին կոռուպցիոն սկանդալներն ու խնդիրները քողարկելու համար։

Ֆեյխոն, ելույթ ունենալով Մադրիդում անցկացվող FAES համաժողովի ավարտին, մեղադրեց Սանչեսին՝ հասարակական լարվածությունը քաղաքական նպատակներով օգտագործելու մեջ։ «Բռնությունը անպիտանիի վերջին միջոցն է», — նշեց նա՝ ակնարկելով, որ կառավարությունն արհեստականորեն սրում է իրավիճակը՝ ընտրությունների շահի համար։ Ազնարը, իր հերթին, Սանչեսին անվանեց «բռնության կամավոր պատանդ»՝ քննադատելով արտաքին քաղաքականությունն օգտագործելու ներքին խնդիրները քողարկելու նպատակով։ Երկուսն էլ իրենց հայտարարությունները կապեցին Վուելտայի ընթացքում տեղի ունեցած պաղեստինյան բողոքի ակցիաների հետ՝ ընդգծելով, որ Սանչեսի քայլերը միջազգային ասպարեզում իսպանիային մեկուսացնում են։

Ընդդիմության համախմբում և ներքին լարվածություններ

Ֆեյխոյի և Ազնարի միասնությունը եզակի էր՝ հաշվի առնելով «Ժողովրդական կուսակցության» ներսում վերջին օրերին ի հայտ եկած տարաձայնությունները Գազայի հարցում։ Ֆեյխոն վերջերս Իսրայելի գործողությունները անվանել էր «քաղաքացիական բնակչության սպանդ», մինչդեռ Ազնարը պաշտպանել էր Նեթանյահուի կառավարությունը։ Սակայն այս անգամ նրանք մի կողմ դրեցին տարաձայնությունները և կենտրոնացան Սանչեսի հասցեին քննադատության վրա՝ փորձելով հանդես գալ որպես համախմբված ուժ՝ երկրի քաղաքական իրավիճակի սրման պայմաններում։

Ֆեյխոն Սանչեսին նաև մեղադրեց՝ Իսպանիայում անցկացվող սպորտային միջոցառման բոյկոտի կոչ անելու համար՝ ընդգծելով, որ վարչապետը չի հեռացել Համասի գովաբանող հայտարարություններից։ Ազնարը շեշտեց, որ «ոչ ոք իրավունք չունի մարդկանց զգացմունքները շահարկել՝ պատասխանատվությունից խուսափելու համար»՝ ընդգծելով հումանիտար մտահոգությունների և քաղաքական շահարկումների միջև բարդ փոխազդեցությունը։

Միջոցառմանը մասնակցում էին ՊՊ-ի բարձրաստիճան ներկայացուցիչներ և նախկին նախարարներ՝ ցույց տալով, որ ընդդիմությունն այս պահին համախմբվել է։ Նրանց ուղերձը պարզ էր․ Սանչեսի ղեկավարության պայմաններում Իսպանիան «վարկաբեկված պետություն» է դարձել՝ կորցնելով իր ազդեցությունը եվրոպական և միջազգային հարթակներում։

Միջազգային հետևանքներ․ Իսպանիայի դիրքը եվրոպական կործանիչի նախագծում

Ներքին քաղաքականության բուռն իրավիճակի կողքին Սանչեսը հայտնվել է նաև կարևոր միջազգային հակասությունների կենտրոնում։ Եվրոպայի €100 միլիարդանոց «Ապագա մարտական օդային համակարգ» (FCAS) նախագծում Իսպանիան փորձում է պաշտպանել իր շահերը՝ մրցակցելով ազդեցիկ գործընկերների հետ։ FCAS-ը, որը ներառում է Իսպանիան, Գերմանիան և Ֆրանսիան, դարձել է թե՛ տեխնոլոգիական հավակնության, թե՛ քաղաքական լարվածության խորհրդանիշ։

Ֆրանսիան, Dassault Aviation-ի գլխավորությամբ, ձգտում է նախագծում ավելի մեծ դեր ունենալ, ինչը մտահոգություն է առաջացրել Բեռլինում և Մադրիդում՝ պայմանագրի սկզբնական պայմանների փոփոխման վտանգի պատճառով։ Սանչեսը, հանդես գալով Գերմանիայի կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցի հետ, հստակ նշեց Իսպանիայի դիրքորոշումը․ «Իսպանիայի շահը այս նախագծում ամբողջական է, բայց՝ այն պայմաններով, որոնք նախապես համաձայնեցվել են երեք երկրների միջև»։

FCAS-ի պլանավորման փուլն ավարտին է մոտենում, իսկ առաջին կործանիչի նախատիպը շուտով պատրաստ կլինի։ Իսպանիայի գլխավոր մատակարարը՝ Indra-ն, պատասխանատու է սենսորների համար, որոնք ապահովում են ինքնաթիռների և անօդաչու սարքերի ցանցային կապը։ Մինչ Ֆրանսիան ու Գերմանիան պայքարում են առաջնորդության համար, Իսպանիան հիմնականում պահպանում է հանգստություն՝ պաշտպանելով իր շահերը՝ առանց հրապարակային հակասության։

Մասնագետները նշում են, որ, չնայած այլընտրանքներ կան (օրինակ՝ Միացյալ Թագավորության նախաձեռնությանը միանալը), Փարիզը և Բեռլինը, ամենայն հավանականությամբ, կմնան գործընկերներ՝ թեկուզ և լարված հարաբերություններով։ Այս բանակցությունների արդյունքը կձևավորի ոչ միայն Եվրոպայի պաշտպանական կարողությունները, այլ նաև Իսպանիայի հեղինակությունը որպես վստահելի միջազգային գործընկեր։

Իսպանիայի տեղը փոփոխվող Եվրոպայում

Անմիջական հակասություններից դուրս, ավելի խորը հարց է առաջանում․ ի՞նչ դիրք ունի Իսպանիան արագ փոփոխվող աշխարհաքաղաքական միջավայրում։ Ֆեյխոն և Ազնարը զգուշացնում են, որ Սանչեսի քաղաքականությունը կարող է Իսպանիային հասցնել «ամբողջական աննշանության» միջազգային հարթակներում։ Նրանք խոստանում են, որ եթե ընդդիմությունը գա իշխանության, Իսպանիան կվերականգնի իր վստահելիությունն ու ազդեցությունը Եվրոպայում և աշխարհում։

Միևնույն ժամանակ, Սանչեսի կառավարությունը կանգնած է երկու մարտահրավերի առաջ՝ ներքին բողոքի ալիքի կառավարում և միջազգային բարդ նախագծերում իր դերի հստակեցում։ Տեղական բողոքների ու գլոբալ հավակնությունների հատումը երբեք այսքան ակնառու չի եղել։ Անկախ նրանից՝ խոսքը Մադրիդի փողոցների մասին է, թե եվրոպական ռազմաարդյունաբերական խորհրդի նիստերի, Իսպանիայի քաղաքական պայքարները ընթանում են միաժամանակ մի քանի հարթակներում։

Վուելտայի բողոքի ակցիաներից հետո երկիրը շարունակում է մնալ պառակտված, իսկ քաղաքական առաջնորդները պայքարում են ազդեցության և իշխանության համար։ Արդյունքը կձևավորի ոչ միայն Իսպանիայի ներքին ապագան, այլ նաև նրա տեղը եվրոպական և միջազգային համակարգում։

Իսպանիայի քաղաքական խմորումների կենտրոնում փողոցային բողոքի ակցիաները, ընդդիմության համախմբված քննադատությունը և ռազմաարդյունաբերական միջազգային նախագծերը ցույց են տալիս երկիր, որը պայքարում է ինքնության ու ազդեցության համար։ Փաստերն ընդգծում են՝ կառավարությունն իր վրա է զգում ճնշումը, ընդդիմությունն փորձում է համախմբվել, իսկ երկիրը հայտնվել է եվրոպական հավակնությունների և ներքին մարտահրավերների խաչմերուկում։ Իսպանիայի հաջորդ էջը կախված կլինի այս հակասությունների հավասարակշռման և հեռատեսության կարողությունից։