Սուպեր փոթորիկ Ռագասան խարխլում է Ֆիլիպինների կյանքը

Ռագասա փոթորիկը՝ ազգի փորձության առաջ

Երկուշաբթի վաղ առավոտյան Ֆիլիպինները հայտնվեցին բնության ուժերի առջև՝ երբ սուպեր փոթորիկ Ռագասան հարվածեց հյուսիսային Կագայան նահանգին ու հարակից կղզիներին։ Քամու պոռթկումները հասան 230 կմ/ժ (143 մղոն/ժ)՝ առաջացնելով «կատաստրոֆիկ» վնասներ, ինչպես վկայում են BBC News-ն ու Bloomberg-ը։

Մի քանի շաբաթ շարունակ երկիրը պայքարում էր աննախադեպ մուսոնային ջրհեղեղների դեմ։ Սակայն Ռագասայի հարվածը նոր մակարդակի է բարձրացնում իրավիճակը՝ փորձության ենթարկելով աղետների արձագանքման արդեն իսկ ծանրաբեռնված համակարգը։ Փոթորիկի ուժգնությունը համընկնում է ոչ պակաս վտանգավոր ժամանակի հետ․ Ֆիլիպինները դեռևս հեղեղված ու հոգնած են, իսկ այժմ պետք է դիմակայեն շատ ավելի լուրջ սպառնալիքի։

Տարհանումներ և անմիջական հետևանքներ

Հազարավոր մարդիկ ստիպված են եղել լքել իրենց տները, հատկապես Բատանես և Բաբույան հեռավոր կղզիներում, որտեղ բնակիչները հիմնականում ապրում են աղքատության պայմաններում։ Տեղական իշխանությունները հայտնում են, որ փոթորիկը հարվածել է Պանուիտան կղզուն տեղական ժամանակով 15։00-ին՝ առաջացնելով ոչ միայն քամիներ, այլև կյանքին վտանգ սպառնացող ալեկոծումներ։ Ֆիլիպինների օդերևութաբանական ծառայությունը զգուշացրել է, որ ալիքները կարող են հասնել ավելի քան 3 մետր բարձրության՝ ծածկելով ամբողջական ափամերձ թաղամասեր։

Տուժած շրջաններում դպրոցները և պետական կառույցները փակ են։ Մանիլայում՝ սովորաբար մարդաշատ մայրաքաղաքում, փողոցները դատարկ են, քանի որ բոլորը սպասում են ամենավատին։ Պաշտոնյաները զգուշացնում են, որ աղետի իրական ծավալը կարող է պարզ դառնալ օրեր անց՝ երբ կապը առավել տուժած համայնքների հետ վերականգնվի։

Ռագասայի ուղին․ Ֆիլիպիններից մինչև Չինաստան

Ռագասան, որը Ֆիլիպիններում հայտնի է որպես Նանդո, չի պատրաստվում կանգ առնել։ Մասնագետները կանխատեսում են, որ այն կշարժվի արևմուտք՝ հատելով Հարավչինական ծովը դեպի հարավային Չինաստան։ Գուանդունի նահանգում իշխանությունները կոչ են արել բնակիչներին պատրաստվել «մեծածավալ աղետի»։ Շենժեն քաղաքում արդեն սկսվել են 400,000 մարդու տարհանման աշխատանքները։

Հոնկոնգում պաշտոնյաները զգուշացնում են եղանակային պայմանների կտրուկ վատթարացման մասին։ Կրթության վարչությունը քննարկում է դպրոցների փակման հարցը, իսկ Cathay Pacific և Hong Kong Airlines ավիաընկերությունները հայտարարել են մինչև 500 թռիչքի չեղարկման մասին մեկ օրվա ընթացքում։ Տարածաշրջանը սպասում է հարվածին՝ չնայած Ռագասայի ամբողջ ուժը դեռևս մոտենում է։

Փոթորիկից այն կողմ․ համակարգային խոցելիություններ

Ռագասայի ժամանումը ընդգծեց Ֆիլիպինների ենթակառուցվածքային խնդիրները։ Փոթորիկից առաջ տասնյակ հազարավոր քաղաքացիներ բողոքի ցույցեր էին անցկացնում՝ դատապարտելով կառավարական կոռուպցիան և ջրհեղեղների դեմ արդյունավետ պայքարի բացակայությունը։ Այժմ նրանց մտահոգությունները հաստատվում են․ ջրերը բարձրանում են, հողաշարժերն ու փլուզումները սպառնում են, իսկ ենթակառուցվածքների և կառավարման թերությունները դառնում են գոյատևման հարց։

Հեռավոր կղզիների բնակիչները հատկապես խոցելի են․ այստեղ հաճախ չկան արտակարգ ծառայություններ, իսկ պարզ փայտյա տները չեն կարող դիմակայել նման ուժգնության քամիներին։ Շուրջ 20,000 բնակիչ ունեցող այս համայնքները կանգնած են վերականգնման լուրջ մարտահրավերի առաջ՝ աղքատության, մեկուսացման և նոր փոթորիկների վտանգի պայմաններում, որոնք հաճախակիանում են կլիմայական փոփոխությունների հետևանքով։

Տարածաշրջանային արձագանք․ ազդեցություն Ֆիլիպիններից դուրս

Չնայած Ռագասան ուղիղ չի հարվածի Թայվանին, նրա արտաքին շրջանները արդեն ողողում են երկրի արևելյան ափերը հորդառատ անձրևներով։ Հուալյենում տարհանվել է մոտ 300 բնակիչ, իսկ հարավային և արևելյան շրջաններում փակվել են բնության արահետները և դադարեցվել նավակային երթևեկությունը։

Քանի դեռ փոթորիկը շարժվում է հյուսիս-արևմուտք, ամբողջ Հարավչինական ծովի տարածաշրջանը բարձր պատրաստվածության վիճակում է։ Ասիայի օդերևութաբանական ծառայությունները սերտ համագործակցում են՝ կանխելու մարդկային կորուստները։ Սակայն, ինչպես շատ այլ փոթորիկների դեպքում, Ռագասայի իրական հետևանքները չափվելու են ոչ միայն նյութական վնասներով, այլև համայնքների դիմակայությամբ։

Առաջիկա օրերը․ վերականգնման մարտահրավերը

Առաջիկա օրերին առաջնայինը կմնա փրկարարական աշխատանքները, ժամանակավոր կացարանների տրամադրումը և կենսական ծառայությունների վերականգնումը։ Բայց երբ ջրերը իջնեն ու քամիները հանդարտվեն, կսկսվի վերականգնման բարդ գործընթացը։ Շատերի համար սա նորություն չէ՝ աղետ, տարհանում և դանդաղ, անհավասար վերականգնում։

Կառավարությունը, որը քննադատության է ենթարկվում աղետների կանխարգելման և կառավարման հարցում, ստիպված է լինելու ձեռնարկել լուրջ բարեփոխումներ։ Միջազգային օգնությունը կարևոր դեր կունենա, սակայն հարցը մնում է՝ արդյոք Ռագասայի դասերը կդառնան երկարատև փոփոխությունների հիմք, թե հաջորդ փոթորիկը Ֆիլիպիններին կգտնի նույնքան խոցելի։

Ռագասայի ավերիչ հարվածը հստակ ցույց է տալիս, թե ինչպես են բնական աղետներն ու մարդկային խոցելիությունը փոխկապակցված։ Կլիմայական փոփոխություններով պայմանավորված՝ ուժգնացող փոթորիկները պահանջում են դիմակայուն ենթակառուցվածքներ, թափանցիկ կառավարում և համայնքային պատրաստվածություն։ Ռագասայի պատմությունը միայն քամու և անձրևի մասին չէ, այլ այն ընտրությունների, որ անում է հասարակությունը հաջորդ փոթորիկից առաջ։