Թեյլոր Սվիֆթի «Father Figure»-ը բացահայտում է երաժշտական իշխանությունն ու ժառանգությունը

Ինտերպոլացիա. ինչու «Father Figure»-ը պարզապես քավեր չէ

Թեյլոր Սվիֆթի նոր ալբոմը՝ «The Life of a Showgirl», լսողին տեղափոխում է այնպիսի աշխարհ, որտեղ երաժշտության անցյալն ու ներկան հանդիպում են։ Չորրորդ ստեղծագործությունը՝ «Father Figure»-ը, առանձնանում է ոչ միայն իր հուզիչ մեղեդով, այլ նաև նրանով, թե ինչպես է վերաիմաստավորում Ջորջ Մայքլի նույնանուն հիթը։ Մայքլը նշված է որպես հեղինակ, սակայն սա սովորական քավեր չէ։ Դա ինտերպոլացիա է՝ ժամանակակից փոփ երաժշտության մեջ ավելի ու ավելի կարևոր դարձած հասկացություն։ Բայց ի՞նչ է նշանակում ինտերպոլացիա, և ինչու հենց այդ տարբերակով է Սվիֆթը հարգանքի տուրք մատուցում։

Ժամանակակից երաժշտության մեջ «քավեր», «սեմփլ», «ռեմիքս» և «ինտերպոլացիա» եզրերը հաճախ շփոթվում են։ Քավերը՝ արդեն գոյություն ունեցող երգի նոր կատարումն է, ավանդույթ, որ սկսվել է ձայնագրության ինդուստրիայի սկզբից։ Սեմփլինգը՝ գործող ձայնագրությունից որևէ հատված՝ կիթառի ռիֆ, վոկալի տող, վերցնելն ու նոր ստեղծագործության մեջ ներդնելն է։ Ռեմիքսը՝ սկզբնական աուդիոն վերամշակելը, կառուցվածքի կամ տրամադրության փոփոխումն է։ Իսկ ինտերպոլացիան՝ ստեղծագործության մեջ ճանաչելի տարրի՝ մեղեդու, բառերի, ռիֆի նորից կատարումն է, առանց նախնական ձայնագրության օգտագործման։ Արդյունքում ստացվում է մի ստեղծագործություն, որը և՛ ծանոթ է, և՛ նոր (The Conversation)։

«Father Figure»-ում Սվիֆթը չի օգտագործում Մայքլի ձայնագրությունը, այլ կրկնում է նրա երգի խորագիրը՝ «I’ll be your father figure», և ընտրում է նմանատիպ մեղեդի։ Այս նուրբ հղումները հարգանքի տուրք են, բայց երգն ինքնուրույն ստեղծագործություն է։ Իրավական տեսանկյունից սա կարևոր է. ինտերպոլացիայի դեպքում թույլտվություն է պահանջվում միայն սկզբնական ստեղծագործության հեղինակներից, ոչ թե ձայնագրության տիրակալներից։ Սա դարձնում է ինտերպոլացիան ավելի գրավիչ, քանի որ խուսափում է սեմփլինգի համար անհրաժեշտ կրկնակի թույլտվությունից։

Բառերի ուժը. իշխանություն և անձնական պայքար

Բայց «Father Figure»-ը պարզապես ստեղծագործական հնարք չէ։ Երգի բառերը բացահայտում են պատմություն, որը և՛ անձնական է, և՛ համընդհանուր՝ մենթորության, ամբիցիայի ու հավատարմության գնի մասին։ Սվիֆթը գրում է այն մարդու տեսանկյունից, ով առաջինը պայմանագիր է կնքել նրա հետ՝ համարվում է Սքոթ Բորչետան՝ Big Machine Records-ի նախկին տնօրենը։ Նրա աչքերով Սվիֆթը ուսումնասիրում է տաղանդի խնամքի ու շահագործման բարդ հարաբերությունը։

Երգի առաջին տողերը պատկերում են իրավիճակը. «Երբ քեզ գտա, դու երիտասարդ էիր, մոլորված, ցուրտում / Jaguar-ով մոտեցա, քո աղքատությունն ոսկու վերածեցի»։ Մենթորը բարերար է, հաջողության դարպասապահը, բայց նրա մեծահոգությունը պայմանավորված է։ Կորուսը ընդգծում է իշխանությունը. «Ես կլինեմ քո հայրը / Խմում եմ գորշ ոգին / Կարող եմ սատանայի հետ գործարք անել, որովհետև ես ավելի ուժեղ եմ / Այս սերը զուտ շահույթ է»։ Սվիֆթը բացահայտորեն խոսում է հարաբերության կոմերցիոն բնույթի մասին (Elle)։

Երկրորդ տողերում լարվածությունն ավելանում է. «Նրանք ուզում են, որ դու բարձրանաս, բայց չեն ուզում, որ իշխես / Ես ցույց տվեցի բոլոր հնարքները / Միակ պահանջս՝ քո հավատարմությունն է / Իմ սիրելի պրոտեժե»։ Հավատարմությունը պահանջվում է, ոչ թե վաստակվում։ Բրիջն ու վերջին կորուսը պատկերում են, թե ինչ եղավ, երբ Սվիֆթը հեռացավ. «Պայքար ես ուզում, գտար / Ես շրջապատել եմ տեղը / Ջրերի մեջ կքնես, մինչև հասկանաս, որ խեղդվում ես»։ Երգի մեջ շեշտվում է իրական կյանքի պայքարը, երբ Սվիֆթի մաստեր ձայնագրությունները վաճառվեցին Սքութեր Բրաունին, որի մասին նա գրել էր հրապարակային նամակում 2019-ին։

Երաժշտական ոլորտի հայացք. շահագործում և ազատություն

«Father Figure»-ը միայն Սվիֆթի մասին չէ։ Այն նախազգուշացում է երիտասարդ երգիչներին, ովքեր ոլորտ են մտնում երազանքով ու վստահությամբ, հաճախ՝ նրանց ձեռքում, ովքեր երաժշտությունը համարում են «զուտ շահույթ»։ Երգը քննադատում է մենթորության էությունը՝ աշխարհում, որտեղ աջակցությունը հաճախ գին ունի, իսկ ստեղծագործական վերահսկողությունը դժվարությամբ է ձեռք բերվում։

Սվիֆթի կողմից ինտերպոլացիա ընտրելը ինքնին հայտարարություն է։ Վերագրավելով երգը՝ նա վերահաստատում է իր վերահսկողությունը ոչ միայն երաժշտության, այլ նաև իր պատմության նկատմամբ։ Ինտերպոլացիան ու իրավական հնարքը թույլ են տալիս հարգել նախորդներին, բայց չզիջել սեփական վերահսկողությունը։ Նման օրինակներ կան նաև այլ երգիչների մոտ՝ Արիանա Գրանդեի «7 Rings»-ը, Բեյոնսեի «Energy»-ը, որտեղ դասական ստեղծագործության տարրերն են ինտերպոլացվում՝ նոր հեղինակային իրավունքի պայմաններով (The Conversation)։

Երգի բառերը նաև նոր տեսանկյունից են գրված։ Սվիֆթը հայտնի է իր կարողությամբ ուրիշների աչքերով գրել՝ սիրեկանների, մրցակիցների, ոլորտի գործիչների։ Այստեղ նա վերցնում է ղեկավարի դերը՝ բացահայտելով «հայր կերպարի» վտանգը։ «Թող ինձ վրա, ես պաշտպանում եմ ընտանիքը» կրկներգը և՛ խոստում է, և՛ զգուշացում՝ հիշեցում, որ պաշտպանությունը հաճախ թաքնված գին ունի։

Մշակութային արժեք. ինտերպոլացիայի նոր ուժը

Պատմականորեն քավերը հաճախ ընկալվել են որպես երկրորդական՝ շուկայական, բայց ոչ ստեղծագործական։ Ինտերպոլացիան ավելի բարձր մշակութային արժեք ունի։ Այն երկխոսություն է, ոչ թե կրկնօրինակ։ Ինչպես նշում է երաժշտագետ Ռոյ Շուկերը, քավերները հաճախ չեն գնահատվում, նույնիսկ եթե դրանք ամբողջովին վերափոխում են նյութը։ Ինտերպոլացիան ընթերցողին հրավիրում է և՛ հինը, և՛ նորը ընկալել՝ գնահատելով վերափոխման արվեստը (Cosmopolitan)։

Սվիֆթի նման ստեղծագործական ազատությամբ հայտնի երգչի համար ինտերպոլացիա ընտրելը խոր իմաստ ունի։ Դա իր պատմությունը վերահասատելու, ոլորտի իշխանության կառուցվածքը մարտահրավեր նետելու միջոց է։ Երգի վերջնական տողերը՝ «Դու հիշեցնում ես ինձ երիտասարդ ժամանակ / Ես տեսա ներուժ», ընդգծում են ժառանգության դառը-քաղցր ճանաչումը։ Մենթորը իրեն տեսնում է իր աշակերտի մեջ, բայց ամբիցիայի ու դավաճանության ցիկլը շարունակվում է։

«Father Figure»-ը արդեն քննարկումների առարկա է դարձել երկրպագուների և քննադատների շրջանում։ Ոմանք կարծում են, որ այն կարող է լինել մրցակցի մասին, բայց ամենահավանական վարկածը վերաբերում է հենց Սվիֆթի պայքարին՝ սեփական ձայնագրությունների վերահսկողության, ոլորտի այն մարդկանց հետ հարաբերությունների, ովքեր հավակնում էին նրան պաշտպանել, և վերջապես՝ իր հաղթանակին՝ մաստեր ձայնագրությունները վերադարձնելու հարցում։ Երգը և՛ անձնական հաշվեհարդար է, և՛ համընդհանուր մեկնաբանություն՝ հաջողության գնի մասին մի ոլորտում, որտեղ երազանքներն ու գործարքները միշտ կողք կողքի են։

«Father Figure»-ը ցույց է տալիս, որ ժամանակակից երգիչները կարող են օգտագործել երաժշտական պատմությունն ու իրավական նրբությունները՝ պատմություններ ներկայացնելու համար, որոնք անցնում են իրենց կարիերաներից։ Ինտերպոլացիան ընտրելով՝ Սվիֆթը ոչ միայն հարգում է Ջորջ Մայքլի ժառանգությունը, այլև վերափոխում է իր սեփականը՝ մարտահրավեր նետելով ոլորտի իշխանությանը և ոգեշնչելով նոր սերնդին՝ պայքարելու ստեղծագործական ազատության համար։