Լարվածության աճ. Թաիլանդը օդային հարվածներ է հասցնում Կամբոջայի հետ սահմանային բախումներում

Թաիլանդի և Կամբոջայի միջև լարվածությունը սաստկացավ 2025 թվականի հուլիսի 24-ին, երբ Թաիլանդը օդային հարվածներ հասցրեց Կամբոջայի ռազմական թիրախներին վիճահարույց սահմանում: Բախումները, որոնք զարգանում էին մի քանի ամիսների ընթացքում, դարձել են երկու հարևան երկրների միջև վերջին տարիների ամենալուրջ հակամարտություններից մեկը: Երկու երկրներն էլ մեղադրում են միմյանց ագրեսիայի մեջ, իսկ միջազգային հանրությունը մտահոգված հետևում է իրադարձություններին:

Հակամարտության նախապատմությունը

Թաիլանդի և Կամբոջայի միջև լարվածության հիմքը դրված է հին տաճարների մոտակայքում գտնվող տարածքների շուրջ երկարատև տարածքային վեճի վրա, ներառյալ Թա Մուեն Թոմի և Թա Քրաբեյի տարածքները: Այդ տարածքները, որոնք ունեն մեծ մշակութային և պատմական նշանակություն, դարձել են պարբերական բախումների աղբյուր տասնամյակներ շարունակ: The Guardian-ի հաղորդմամբ՝ իրավիճակը սկսեց լարվել 2025 թվականի մայիսին, երբ Կամբոջայի զինվոր սպանվեց զինված բախման ժամանակ: Այս միջադեպը նորից բորբոքեց ազգայնական տրամադրությունները երկու կողմերում:

Վերջին շաբաթներին իրավիճակը զգալիորեն վատթարացել է: Այս շաբաթ տեղի ունեցած ականապատման պայթյունը, որի հետևանքով վիրավորվեցին հինգ թաիլանդցի զինվորներ, էլ ավելի լարեց իրավիճակը: Պատասխանատվության շրջանակներում երկու երկրներն էլ իջեցրին դիվանագիտական հարաբերությունների մակարդակը: Թաիլանդը վտարեց Կամբոջայի դեսպանին, իսկ Կամբոջան նույն կերպ վարվեց, վտարելով Թաիլանդի դեսպանին Պնոմպենից:

Օդային հարվածներ և ցամաքային բախումներ

Հուլիսի 24-ին Թաիլանդի զինված ուժերը տեղակայեցին վեց F-16 կործանիչներ, որոնցից առնվազն մեկը օդային հարվածներ հասցրեց Կամբոջայի դիրքերին: Թաիլանդի բանակի փոխխոսնակ գնդապետ Ռիչա Սուքսուվանոնը հաստատեց օդային հարվածների իրականացումը՝ նշելով, որ դրանք ուղղված էին միայն ռազմական թիրախներին: Սակայն Կամբոջայի պաշտոնյաները նկարագրեցին հարվածները որպես «զինված ներխուժում»: Կամբոջայի վարչապետ Հուն Մանետը մեղադրեց Թաիլանդին՝ նշելով, որ հարվածները ուղղված էին Թա Մուեն Թոմի և Թա Քրաբեյի տաճարների մոտակայքում գտնվող ռազմական դիրքերին:

Կամբոջայի պաշտպանության նախարարությունը դատապարտեց Թաիլանդի գործողությունները՝ դրանք անվանելով «անխոհեմ և դաժան ագրեսիա»: Միաժամանակ, Թաիլանդը մեղադրեց Կամբոջայի զորքերին՝ նշելով, որ նրանք նախապես կրակ բացեցին իր տարածքի վրա: Al Jazeera-ի հաղորդմամբ՝ Թաիլանդի զինված ուժերը պնդում էին, որ Կամբոջայի զորքերը անօդաչու սարք էին տեղակայել՝ նախքան կրակ բացելը:

Զոհեր և ազդեցություն քաղաքացիական բնակչության վրա

Բախումների հետևանքով կան զոհեր և վիրավորներ երկու կողմերում: Թաիլանդի պաշտոնյաները հայտնել են, որ Կամբոջայի հրետակոծության հետևանքով Թաիլանդի Սուրին նահանգում զոհվել են առնվազն երկու քաղաքացիական անձինք, իսկ մի քանի մարդ վիրավորվել է: Վիրավորների թվում էր հինգ տարեկան տղա, ինչը ընդգծում է բախումների կործանարար ազդեցությունը խաղաղ բնակչության վրա:

Բախումների սաստկացմամբ՝ հազարավոր քաղաքացիական անձինք տեղահանվել են: Թաիլանդի իշխանությունները տարհանել են մոտ 40,000 բնակիչ 86 գյուղերից, որոնք գտնվում են սահմանին մոտ: Սուրին նահանգի հիվանդանոցները սկսել են տարհանել հիվանդներին դեպի անվտանգ վայրեր՝ ընդգծելով իրավիճակի լրջությունը: Թաիլանդի դեսպանությունը Պնոմպենում կոչ է արել իր քաղաքացիներին անհապաղ լքել Կամբոջան՝ զգուշացնելով, որ հակամարտությունը կարող է երկարաձգվել:

Քաղաքական ազդեցությունը

Հակամարտությունը զգալի քաղաքական հետևանքներ ունի երկու երկրների համար: Թաիլանդի վարչապետ Փեթոնգթարն Շինավատրան, որը արդեն քննադատության էր արժանացել սահմանային վեճի կարգավորման հարցում, բախվում է աճող ճնշմանը: Reuters-ի հաղորդմամբ՝ նրա դիրքերը էլ ավելի են թուլացել՝ կապված Կամբոջայի նախկին առաջնորդ Հուն Սենի հետ հեռախոսազրույցի արտահոսքի հետ:

Կամբոջայում վարչապետ Հուն Մանետը փորձում է համախմբել ազգային աջակցությունը՝ ներկայացնելով հակամարտությունը որպես ինքնիշխանության և տարածքային ամբողջականության պաշտպանության միջոց:

Հեռանկարներ

Միջազգային հանրությունը մտահոգություն է հայտնում իրավիճակի սրման կապակցությամբ՝ կոչ անելով երկու կողմերին զսպվածություն ցուցաբերել: Սակայն, հաշվի առնելով երկու երկրների կոշտ դիրքորոշումները, խաղաղ լուծումը մոտ ապագայում քիչ հավանական է:

Թաիլանդի և Կամբոջայի սահմանին իրավիճակը մնում է լարված՝ հնարավոր ազդեցություն ունենալով տարածաշրջանային կայունության վրա: Աշխարհը ուշադիր հետևում է իրադարձություններին՝ հուսալով, որ բախումները կդադարեն: