Թրամփի 2,000 դոլարանոց մաքսային դիվիդենտը․ ի՞նչն է իրական, ի՞նչն է անորոշ

Թրամփը կրկին առաջարկում է ուղիղ վճարումներ․ մաքսային դիվիդենտը քննարկման առարկա է

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը կրկին շրջանառության մեջ է դրել ուղիղ վճարումների գաղափարը՝ այս անգամ խոստանալով 2,000 դոլար արժողությամբ «դիվիդենտ»՝ մաքսային եկամուտներից։ Վաշինգտոնում հայտարարելով իր նախաձեռնության մասին՝ Թրամփը շեշտեց, որ այս վճարումները նախատեսված են միջին և ցածր եկամուտ ունեցող ընտանիքների համար՝ փորձելով տարբերակել այս առաջարկը նախորդ՝ համավարակի ժամանակ տրամադրված ֆինանսական աջակցությունից։

«Մենք դիվիդենտ ենք տրամադրելու մեր միջին եկամուտ ունեցող և ցածր եկամուտ ունեցող մարդկանց՝ մոտ 2,000 դոլար»,– նշեց նախագահը՝ հիշեցնելով 2020-ի և 2021-ի սթիմուլային ծրագրերը, սակայն այս անգամ առաջարկելով նոր ֆինանսավորման աղբյուր՝ մաքսային վճարները։

Ինչպե՞ս կաշխատի մաքսային դիվիդենտի համակարգը

Ի տարբերություն նախկին սթիմուլային վճարումների, որոնք ֆինանսավորվում էին հարկային եկամուտներից և պահանջում էին Կոնգրեսի հավանությունը, Թրամփի նոր նախաձեռնությունը հիմնված է մաքսային վճարների վրա։ Կարծիք կա, որ ամերիկյան ներմուծողները վճարում են մաքսային հարկեր՝ տարբեր ապրանքների համար, և այդ գումարները կուտակվում են պետական բյուջեում։ Թրամփը վստահեցնում է, որ այդ միջոցները բավական են, որպեսզի մեծամասնությանն ուղարկվեն 2,000 դոլար արժողությամբ չեկեր, և միաժամանակ կնվազի պետական պարտքը։

Սակայն, ինչպե՞ս են որոշվելու շահառուները։ Սպիտակ տունը հայտնել է միայն, որ «բարձր եկամուտ ունեցող» անձինք չեն ընդգրկվի ծրագրում, բայց այլ մանրամասներ՝ եկամտային շեմի կամ դիմելու ընթացակարգի վերաբերյալ, դեռևս բացակայում են։ Սա բազմաթիվ հարցեր է առաջացնում․ ովքե՞ր են ստանալու այս դիվիդենտը, և ի՞նչ ձևաչափով։

Թվերի լեզվով․ արդյո՞ք մաքսային եկամուտները բավարար են

Առաջարկը թվում է գրավիչ, սակայն փորձագետները վերլուծում են թվային հաշվարկները։ «Պատասխանատու պետական բյուջեի կոմիտեն»՝ անկախ կազմակերպություն, հայտնում է, որ ծրագրի ընդհանուր արժեքը մոտ 600 միլիարդ դոլար է։ Ըստ ԱՄՆ ֆինանսների նախարարության տվյալների, սա երկու անգամ գերազանցում է տարեկան մաքսային եկամուտները։ Այսինքն, ծրագիրը կարող է պահանջել ավելի շատ գումար, քան այժմ գոյություն ունի մաքսային եկամուտներում։

Տնտեսագետները զգուշացնում են, որ մաքսային հարկերը, բացի պետական եկամուտ ապահովելուց, բարձրացնում են ապրանքների գները սպառողների և բիզնեսների համար։ Ներմուծողները հաճախ այդ լրացուցիչ ծախսերը փոխանցում են գնորդներին, ինչը կարող է տնտեսության վրա բացասական ազդեցություն ունենալ։ Հիմնական հարցն է՝ արդյո՞ք մաքսային եկամուտները իսկապես կարող են ապահովել նման մասշտաբային վճարումներ, թե՞ ծրագիրը կբերի նոր ֆինանսական խնդիրների։

Քաղաքական և իրավական խոչընդոտները

Բացի ֆինանսական հաշվարկներից, ծրագիրը բախվում է քաղաքական և իրավական լուրջ խոչընդոտների։ Նախորդ սթիմուլային վճարումները պահանջում էին Կոնգրեսի հաստատումը, ինչը այս անգամ ևս անխուսափելի է։ Ընդհանուր քաղաքական իրավիճակը չափազանց բարդ է, և օրենսդիրները բաժանված են բյուջետային և ծախսային քաղաքականության հարցում։ Այս պահին պարզ չէ՝ արդյո՞ք Թրամփի առաջարկը կունենա բավարար աջակցություն օրենսդիր մարմիններում։

Վիճահարույց է նաև ԱՄՆ Գերագույն դատարանի ընթացիկ քննությունը՝ կապված Թրամփի կողմից արտակարգ լիազորությունների կիրառմամբ մաքսային նոր վճարներ սահմանելու հետ։ Դատարանի որոշումը կարող է ազդել ոչ միայն մաքսային քաղաքականության, այլ նաև դիվիդենտային չեկերի ֆինանսավորման աղբյուրի վրա։ Մինչև իրավական հարցերի հստակեցումը, 2,000 դոլարանոց վճարումների ճակատագիրը մնում է անորոշ։

Հասարակության արձագանքն ու տնտեսական հետևանքները

Ամերիկյան ընտանիքների համար 2,000 դոլար արժողությամբ չեկի գաղափարը, հատկապես տնտեսական անորոշության պայմաններում, գրավիչ է։ Համավարակի տարիներին տրամադրված սթիմուլային վճարումները իրական օգնություն էին շատերի համար, և այժմ շատերը տեսնում են նոր ծրագիրը որպես հնարավոր աջակցություն։ Այնուամենայնիվ, կա նաև զգուշավորություն․ շատերը կասկածում են՝ արդյո՞ք կառավարությունը ի վիճակի է ապահովել այդ վճարումները, հաշվի առնելով ծախսերի և եկամուտների տարբերությունը։

Բիզնեսի ներկայացուցիչները և առևտրային կազմակերպությունները մտահոգություն են հայտնում բարձր մաքսային հարկերի երկարաժամկետ ազդեցության մասին՝ նշելով, որ դրանք կարող են վնասել ամերիկյան ընկերություններին ու սպառողներին։ Եթե մաքսային հարկերը հանգեցնեն գների աճի և տնտեսության դանդաղեցման, ապա մեկանգամյա վճարների օգուտը կարող է չեզոքացվել՝ այլ ոլորտներում ծախսերի բարձրացմամբ։

Ապագայի հեռանկարները․ կդառնա՞ մաքսային դիվիդենտը իրականություն

2025-ի ավարտին Թրամփի 2,000 դոլարանոց դիվիդենտային ծրագիրը կանգնած է կարևոր խաչմերուկում։ Մի կողմից, այն նորարարական մոտեցում է՝ ֆինանսական աջակցությունը մաքսային եկամուտներից։ Մյուս կողմից, ծրագիրը բախվում է լուրջ ֆինանսական, քաղաքական և իրավական խնդիրների, որոնք կարող են փոխել կամ արգելակել դրա իրականացումը։

Ուղղակի վճարումների խոստումը քաղաքականապես գրավիչ է, սակայն գործնական մանրամասները դեռևս բացակայում են։ Կհաստատի՞ Կոնգրեսը ծրագիրը, կբավարարի՞ մաքսային եկամուտները դրա ծախսերը, և ինչպե՞ս կազդի Գերագույն դատարանի որոշումը արտակարգ լիազորությունների վերաբերյալ։

Այս պահին ամերիկացիները ունեն ավելի շատ հարցեր, քան պատասխաններ։ Մոտակա ամիսները կցուցադրեն՝ արդյո՞ք Թրամփի մաքսային դիվիդենտի գաղափարը կդառնա իրական քաղաքականություն, թե՞ կմնա առաջարկ՝ առանց իրականացման։

Թրամփի 2,000 դոլարանոց մաքսային դիվիդենտի առաջարկը կրկին արձագանքում է ուղիղ ֆինանսական օգնության ակնկալիքին, սակայն դրա իրագործելիությունը տնտեսական, քաղաքական և իրավական խնդիրների ֆոնին հարցականի տակ է։ Առանց հստակ ֆինանսական աղբյուրի և օրինական հիմքի, ծրագիրն ավելի շատ հայտարարություն է, քան գործնական լուծում՝ ընդգծելով քաղաքական ցանկությունների ու իրականության բախումը։