Թրամփի և Զելենսկու «Թոմահավկ» բանակցությունները․ առասպելներ, դրդապատճառներ և խաղաղության ուղի

Թրամփ, Զելենսկի և «Թոմահավկ» հրթիռների հարցը․ ինչն է իրականում կարևոր

Քաղաքականության փոփոխվող դաշտում և շարունակվող պատերազմի պայմաններում ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը և Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին պատրաստվում են կարևոր հանդիպման Սպիտակ տանը։ Այս բանակցությունները սովորական դիվանագիտական հանդիպում չեն․ այս անգամ «Թոմահավկ» հրթիռները՝ ամերիկյան երկարաշղթա զինատեսակը, հայտնվել են բարդ լուրերի, ռազմավարական հաշվարկների և խաղաղության հույսերի կենտրոնում։

Ի՞նչն է այս հանդիպման շարժիչ ուժը։ Ուկրաինայի համար պատասխանն ակնհայտ է՝ գոյատևում և ինքնիշխանություն։ Զելենսկին, ով կանգնած է Ռուսաստանի շարունակական ագրեսիայի և Իրանի ու Հյուսիսային Կորեայի դաշնակիցների դեմ պայքարի դժվարությունների առաջ, Վաշինգտոն է գալիս հստակ խնդրանքով։ Ինչպես նա նշել է Fox News-ի հետ զրույցում․ «Մեզ անհրաժեշտ է իրական հակաօդային պաշտպանություն։ Երկրորդ՝ մեզ պետք են երկար հեռահարությամբ զինատեսակներ»։ «Թոմահավկ» հրթիռները, որոնք կարող են խոցել Ռուսաստանի խորքում գտնվող օբյեկտներ, Ուկրաինայի համար ոչ միայն զենք են, այլ նաև բանակցությունների լուրջ փաստարկ՝ ստիպելու Կրեմլին նստել բանակցային սեղանի շուրջ։

Ռուսական քարոզչություն և Նոբելյան մրցանակի շուրջ վեճը

Հանդիպմանն ընդառաջ ռուսական պետական լրատվամիջոցներն ու պաշտոնյաները ակտիվորեն տարածում են աղմկահարույց լուրեր, թե իբր Զելենսկին առաջարկել է առաջադրել Թրամփին Նոբելյան խաղաղության մրցանակի՝ «Թոմահավկ» հրթիռների դիմաց։ TASS-ը փոխանցել է, որ Ռուսաստանի նախագահի օգնական Յուրի Ուշակովը նման առաջարկը անվանել է «զարհուրելի»՝ քննադատելով «զենքի մատակարարման համար խաղաղության մրցանակ տալու» գաղափարը։ Արտաքին գործերի նախարարության խոսնակ Մարիա Զախարովան էլ ավելի հեռու գնաց՝ Զելենսկու մոտեցումը որակելով «մոլորության» նշան։

Սակայն Deutsche Welle-ի և Ռադիո Սվոբոդայի հաղորդմամբ, իրականությունն ավելի պարզ է։ Զելենսկին հիշատակել է Նոբելյան մրցանակը՝ միայն այն դեպքում, եթե Թրամփը կարողանա նպաստել հրադադարին։ «Եթե Թրամփը կարողանա ապահովել հրադադար՝ աշխարհի ու նախևառաջ ուկրաինացիների համար, ապա այո, մենք կներկայացնենք նրան Նոբելյան մրցանակի համար Ուկրաինայի անունից»,– նշել է Զելենսկին։ Այստեղ կարևոր է տարբերությունը․ մրցանակը խաղաղության համար է, ոչ թե զենքի։

Ռազմավարական հաշվարկներ և լարվածության վտանգ

Թրամփի համար հարցը բազմաշերտ է։ Air Force One-ում լրագրողներին ասել է․ «Հնարավոր է՝ չտանք, բայց կարող է տանք»՝ նկատի ունենալով «Թոմահավկ»-ների տրամադրումը։ Նա բացահայտորեն գնահատում է ռիսկերը․ «Ես ուզում եմ, որ պատերազմը ավարտվի։ Ես չեմ ուզում սրել իրավիճակը»։ Նրա թիմը հասկանում է, որ հրթիռները կարող են Ուկրաինային հնարավորություն տալ խոցել Ռուսաստանի խորքում գտնվող նպատակներ, ներառյալ Մոսկվան, ինչը Պուտինը որակել է «սրացման նոր որակական փուլ»։ Դմիտրի Մեդվեդևը սպառնացել է, որ նման քայլը «վտանգավոր կլինի բոլորի համար, առաջին հերթին՝ հենց Թրամփի»։

Ուկրաինան պնդում է, որ հարվածները լինելու են բացառապես ռազմական օբյեկտների դեմ։ Զելենսկին, պատասխանելով քաղաքացիական զոհերի մասին մտահոգություններին, ընդգծել է․ «Միայն ռազմական նպատակներ են։ Չնայած մեր ընտանիքների, զինվորների, քաղաքացիների ու երեխաների կորուստների ցավին… մենք երբեք չենք հարվածում նրանց քաղաքացիներին։ Սա Ուկրաինայի ու Ռուսաստանի տարբերությունն է»։

Հանդիպման օրակարգում են նաև հակաօդային պաշտպանությունն ու էներգետիկ անվտանգությունը։ Զելենսկու աշխատակազմի ղեկավար Անդրիյ Երմակը նշել է, որ այցի նպատակն է «ուժեղացնել Ուկրաինայի պաշտպանությունը, ապահովել էներգետիկ կայունությունը և ակտիվացնել պատժամիջոցային ճնշումը ագրեսորի դեմ»։ Ուկրաինական պատվիրակության կազմում են վարչապետ Յուլիա Սվիրիդենկոն և անվտանգության գլխավոր պաշտոնյա Ռուստեմ Ումերովը, ինչը ընդգծում է բանակցությունների կարևորությունը։

Խաղաղության ուղի, թե նոր պատերազմի փուլ

Զելենսկու այցը ուշագրավ է՝ տեղի է ունենում Թրամփի Մերձավոր Արևելքի այցից հետո, որտեղ վերջինս օգնեց Իսրայելին ու Համասին հասնել հրադադարի։ Զելենսկին այս ձեռքբերումը համարում է հույսի նշան, որ Ուկրաինայում էլ խաղաղություն հնարավոր է։ «Պատերազմի ավարտի պլանը հեշտ չի լինի, բայց դա է ճիշտ ուղին»,– ասել է նա։

Սակայն խոչընդոտները շարունակում են մնալ։ Պուտինը զգուշացնում է, որ «Թոմահավկ»-ների մատակարարումը կպահանջի ԱՄՆ-ի զինված ուժերի անմիջական մասնակցություն, ինչը կարող է էլ ավելի սրել Վաշինգտոնի ու Մոսկվայի հարաբերությունները։ Ռուսական կողմը սպառնում է պատասխան քայլերով, իսկ միջուկային սրացման վտանգը մնում է։ Թրամփն, իր հերթին, ընտրում է զգուշություն․ «Նրանք ուզում են, որ «Թոմահավկ»-ները գնան իրենց ուղղությամբ՞ Ես այդպես չեմ կարծում։ Դա նոր ագրեսիայի փուլ է»։

Այնուամենայնիվ, Ուկրաինայի ու ԱՄՆ-ի հետախուզական համագործակցությունը հույս է ներշնչում։ Զելենսկին վստահություն է հայտնել․ «Ինձ բավարարում է մեր երկու հետախուզական կառույցների աշխատանքը։ Նրանք շատ ամուր կապեր ունեն»։ Հրթիռների հարցը դեռ ուսումնասիրվում է տեխնիկական մակարդակով, և ոչինչ դեռ որոշված չէ։

Մինչ այդ, ուկրաինացի պատգամավորները նախկինում առաջարկել են առաջադրել Թրամփին Նոբելյան մրցանակի համար, սակայն որոշները հետ են վերցրել իրենց աջակցությունը՝ կասկածելով նրա խաղաղության ջանքերին։ Ուրիշներն էլ հույս ունեն, որ միջազգային ճանաչման հեռանկարը կարող է խթանել իրական առաջընթաց։

Վերնագրերից այն կողմ․ փաստեր, առասպելներ և իրական վտանգներ

Մեղմ կամ դիտավորյալ ապատեղեկատվությունը ձևավորում է հանրային ընկալումը։ Politico-ի վերնագիրը, որն իրար խառնեց Զելենսկու Նոբելյան մրցանակի և հրթիռների հարցերը, ավելի մեծ շփոթություն առաջացրեց։ Ռուսական լրատվամիջոցներն օգտագործեցին այս անորոշությունը՝ պատմությունը աղավաղելու համար։ Բայց անկախ լրատվամիջոցների և ուղղակի մեջբերումների միջոցով պարզ է դառնում, որ իրականությունը շատ ավելի բարդ է։ Սա ոչ թե պարզ գործարք է, ոչ էլ մանիպուլյացիա, այլ՝ մահացու պատերազմի մեջ գտնվող երկրի հուսահատ փորձ՝ ուժեղացնելու իր դիրքերը։

Սպասվող գագաթնաժողովը փորձություն է՝ ոչ միայն դիվանագիտության, այլ նաև ռազմավարական համբերության և բարոյական հստակության։ Արդյո՞ք ԱՄՆ-ը ռիսկի կդնի սրացումը՝ Ուկրաինային հնարավորություն տալու համար, թե՞ գերիշխի զգուշությունը։ Կկարողանա՞ Զելենսկին համոզել Թրամփին, որ բեկումնային զինատեսակները կարող են իրականում ստիպել Մոսկվային բանակցել, այլ ոչ թե հետագա սրացում առաջացնել։

Աշխարհը սպասում է։ Վտանգները մեծ են, իսկ արդյունքը՝ անորոշ։ Բայց մի բան հստակ է․ առասպելների, դրդապատճառների և զինտեխնիկայի խաչմերուկում կձևավորվի Ուկրաինայի խաղաղության ու ինքնիշխանության հաջորդ էջը։

Վերլուծություն․ Թրամփի և Զելենսկու հանդիպումը բացահայտում է դիվանագիտության, ռազմական օգնության և քարոզչության բարդ փոխկապակցվածությունը։ Չնայած ռուսական փորձերին՝ ներկայացնել Զելենսկու խաղաղության մրցանակի հայտարարությունն որպես գործարք, փաստերը վկայում են, որ Ուկրաինայի «Թոմահավկ»-ների խնդրանքը ռազմավարական քայլ է՝ բանակցությունների ստիպելու նպատակով, ոչ թե սրացման։ Երկու առաջնորդների առաջադրանքը՝ հաղթահարել ապատեղեկատվությունը և մրցակցող ճնշումները՝ խաղաղությունը առաջնային պահելով։

Նկարի աղբյուրը՝ livemint.com