ԱՄՆ-Արգենտինա 20 միլիարդ դոլար՝ Միլեյի ռիսկը, Թրամփի ներգործումը և Պատագոնիայի արհեստական բանականության ծրագրերը

Արգենտինայի 20 միլիարդ դոլարի փրկօղակը՝ քաղաքական ռիսկն անկայուն տնտեսությունում

Երբ Արգենտինայի նախագահ Խավիեր Միլեյը այս շաբաթ մուտք գործեց Սպիտակ տուն, իր հետ բերեց ոչ միայն ճգնաժամի մեջ գտնվող տնտեսություն, այլև մի ամբողջ ժողովրդի հույսեր՝ կանգնած հերթական դեֆոլտի շեմին։ Միաժամանակ՝ գլոբալ ներդրողները սպասում էին կայունության որևէ նշանի։ ԱՄՆ-ի կողմից տրամադրված 20 միլիարդ դոլարի աջակցությունն ու արժութային փոխանակման գիծը Արգենտինայի համար պարզապես ֆինանսական փրկօղակ չեն։ Դա քայլ է, որն ունի խորքային քաղաքական, ռազմավարական և տնտեսական հետևանքներ։

Միլեյի համար խաղադրույքը և՛ անձնական է, և՛ անմիջական։ Նրա կուսակցությունը, որն անցյալ ընտրություններում պարտվել էր Բուենոս Այրես նահանգում և հայտնվել մի շարք սկանդալների կենտրոնում (նաև՝ իր քրոջ հետ կապված), այժմ կանգնած է կարևոր միջանկյալ ընտրությունների առաջ՝ հոկտեմբերի 26-ին։ Կոնգրեսում նրա դիրքերն են վտանգի տակ, և դրանց հետ՝ տնտեսական բարեփոխումների իրականացումը։ Միլեյի կողմնակիցները բացահայտորեն անհանգստացած են․ եթե ընդդիմությունը ուժեղանա, Արգենտինայի փխրուն վերականգնումը կարող է փլուզվել՝ իր հետ տանելով նաև նախագահի քաղաքական ապագան։

Ներդրողները զգում էին այս լարվածությունը։ Միլեյի և Թրամփի հանդիպման ժամանակ Արգենտինայի S&P Merval հիմնական ինդեքսը նվազեց ավելի քան 3%-ով, իսկ ԱՄՆ-ում վաճառվող արգենտինական բաժնետոմսերը՝ մինչև 6%-ով։ Շուկայի արձագանքը ցույց տվեց, որ Վաշինգտոնի աջակցությունը սերտորեն կապված է Միլեյի քաղաքական հաջողության հետ։ Թրամփն էլ հստակ հայտարարեց․ «Եթե նա պարտվի, մենք Արգենտինայի հանդեպ մեծահոգի չենք լինի։ Եթե նա չհաղթի, մենք հեռանում ենք»։

Պեսոյի խնդիրն ու Ամերիկայի հաշվարկված ռիսկը

Արգենտինական պեսոյի խնդիրները նոր չեն։ Տարիներ շարունակ արժեզրկվող արժույթը դարձել է հասարակության անվստահության խորհրդանիշ։ Միլեյը խոստացել էր տնտեսության դոլարացում, սակայն խոստումը դեռ չի իրականացել։ Տնտեսության մեծ մասը փաստացի դոլարացված է․ շատերը նախընտրում են դոլար պահել տանը, քան վստահել բանկերին։ Պաշտոնավարման սկզբում Միլեյը արժեզրկեց պեսոն 50%-ով՝ առաջացնելով տնտեսական ցնցում, գների կտրուկ աճ և սպառման նվազում։ Թեև ինֆլյացիան որոշ ժամանակ անց նվազեց, կառուցվածքային խնդիրները պահպանվեցին։ Արգենտինան հաջորդ տարի պետք է վճարի շուրջ 20 միլիարդ դոլարի պարտք, և տնտեսագետները զգուշացնում են, որ պեսոյի «գերագնահատված» փոխարժեքը կարող է հանգեցնել նոր ֆինանսական ճգնաժամի։

ԱՄՆ-ի արժութային փոխանակման պայմանավորվածությունը, որը թույլ է տալիս Արգենտինային մինչև 20 միլիարդ դոլարի պեսո փոխանակել դոլարի, ապահովում է միայն կարճաժամկետ շունչ։ Գանձապետարանի քարտուղար Սքոթ Բեսենտը պնդում է, որ ռիսկը նվազագույն է՝ նշելով, որ պեսոն թերզարգացած արժույթ է, իսկ իրական վտանգն այն է, որ Արգենտինան կարող է դառնալ «վթարված պետություն»՝ Վենեսուելայի նման։ Սակայն պատմությունը հիշեցնում է՝ Արգենտինան արդեն ինն անգամ դեֆոլտ է հայտարարել։ Քննադատները, այդ թվում՝ սենատոր Էլիզաբեթ Ուորենը, մեղադրում են Թրամփին՝ հեջ-ֆոնդերի և միլիարդատերերի շահերը պաշտպանելու մեջ։ Նախորդ դեպքերից հայտնի է նաև Փոլ Սինգերի *Elliott Management*-ի պատմությունը, երբ ընկերությունը բռնագրավեց արգենտինական ռազմածովային նավ՝ պարտքի գծով պահանջներ առաջ բերելու նպատակով։

Council on Foreign Relations-ի փորձագետ Բրեդ Սեթսերը զգուշացնում է․ «Կասկածում եմ, որ սա կարող է պարզապես կարճաժամկետ լուծում լինել՝ առանց Արգենտինային երկարաժամկետ օգուտ տալու»։ Վճարման մանրամասները դեռ չեն հրապարակվել, և նվազող պահուստների պայմաններում դժվար է կանխատեսել՝ ինչպիսին կլինի պարտքի վերադարձի գինը։

Պատագոնիա․ արհեստական բանականություն, ջուր և նոր աշխարհաքաղաքական հանգույց

Մինչ ֆինանսական օգնության շուրջ քաղաքական աղմուկը գերիշխում է վերնագրերում, Պատագոնիայի տարածաշրջանում ձևավորվում է հնարավոր տնտեսական հեղափոխություն։ OpenAI-ն՝ ChatGPT-ի ստեղծողը, ստորագրել է մտադրության նամակ՝ Sur Energy-ի հետ համագործակցությամբ կառուցելու «Stargate» անվամբ խոշոր տվյալների կենտրոն՝ Միլեյի RIGI ներդրումային ծրագրի շրջանակում։ Նախագիծը, որը ներկայացվել է Արգենտինայի կառավարության կողմից, կարող է ապահովել մինչև 25 միլիարդ դոլարի ներդրում՝ օգտագործելով Պատագոնիայի հով կլիման, ջրային պաշարները և մերձակա հիդրոէներգիան (մասամբ՝ չինական ֆինանսավորմամբ)։

Պատագոնիան ոչ միայն զբոսաշրջային գոտի է, այլև գնալով ավելի ռազմավարական նշանակություն է ձեռք բերում։ Տվյալների կենտրոնները պահանջում են հսկայական քանակությամբ ջուր և էներգիա՝ սառեցման և սնուցման համար, և տարածաշրջանի աշխարհագրությունը դարձնում է այն իդեալական վայր։ Միաժամանակ ԱՄՆ-ը Ուշուայայում կառուցում է ռազմական բազա՝ Հարավային Ատլանտիկայում Չինաստանի ազդեցությունը զսպելու նպատակով։ Այսպիսով, տեխնոլոգիայի, էներգետիկայի և աշխարհաքաղաքականության հատումը Պատագոնիայում բացում է ԱՄՆ–Արգենտինա հարաբերությունների նոր փուլ։

Ներքին հետևանքներ․ սոյայի ֆերմերներն ու քաղաքական արձագանքները

ԱՄՆ-ում ոչ բոլորը դրական են գնահատում bailout-ը։ Ամերիկացի սոյայի ֆերմերները, որոնք արդեն տուժել են Չինաստանի պահանջարկի նվազումից, այժմ Արգենտինային տեսնում են որպես մրցակից։ Արգենտինայի կառավարությունը վերացրել է սոյայի արտահանման հարկերը, ինչի արդյունքում Չինաստանի գնորդները տեղափոխվում են դեպի հարավ՝ նվազեցնելով ամերիկյան արտահանման ծավալները։ Ինդիանայի ֆերմեր Մարկ Լեգանը նշում է․ «Սա պարզապես մեր սոյան դուրս է մղում շուկայից»։ Թեև ԱՄՆ կառավարությունը քննարկում է լրացուցիչ աջակցություն ֆերմերներին, հիմնական խնդիրները մնում են չլուծված։

Թրամփի համար սա քաղաքականորեն բարդ իրավիճակ է։ Քննադատները հարցնում են՝ արդյոք bailout-ը համապատասխանում է «America First» գաղափարախոսությանը, հատկապես կառավարության փակման և մասշտաբային կրճատումների ֆոնին։ Թրամփը պնդում է․ «Մենք կարող ենք օգնել մեր հարևաններին և միաժամանակ պահպանել America First-ի սկզբունքը», բայց շատերը դա դիտարկում են որպես քայլ՝ Wall Street-ի շահերը առաջնային դարձնելու ուղղությամբ։ Քանի որ Արգենտինայի ընտրությունները մոտ են, շատերը կարծում են, որ ֆինանսական աջակցությունը նպատակ ունի Միլեյի հաղթանակը ապահովելու։

Իսկ Միլեյը Սպիտակ տանը շնորհակալություն է հայտնում Թրամփին, պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոյին և գանձապետարանի քարտուղար Բեսենտին՝ աջակցության համար։ «Շնորհակալ եմ, որ պաշտպանում եք ազատ աշխարհը», — հայտարարում է նա՝ ներկայացնելով ԱՄՆ-ի օգնությունը որպես «փրկություն 21-րդ դարի սոցիալիզմից»։

Կախվածություն ընտրություններից․ պայմանավորված աջակցություն և անորոշ ապագա

Թրամփը բացահայտորեն կապում է ԱՄՆ-ի աջակցությունը Արգենտինայի ընտրությունների արդյունքներին։ Նա բազմիցս ընդգծել է, որ ապագա օգնությունը կախված է Միլեյի իշխանության պահպանմանց, և նախազգուշացրել՝ եթե Արգենտինայում հաղթեն ձախակողմյան ուժերը, Վաշինգտոնը կփոխի իր քաղաքականությունը։ «Եթե սոցիալիստները հաղթեն, ապա ԱՄՆ-ը այլ կերպ կվերաբերվի Արգենտինային», — ասել է Թրամփը։ Գանձապետարանի քարտուղար Բեսենտն էլ հավելել է, որ ընտրություններից հետո օգնության քաղաքականությունը կարող է վերանայվել։

Այսպիսի պայմանավորված աջակցությունը՝ ուղղակիորեն կապված քաղաքական արդյունքների հետ, լուրջ հարցեր է առաջացնում ԱՄՆ արտաքին քաղաքականության անկախության վերաբերյալ։ Արդյոք Վաշինգտոնը աջակցում է Միլեյին՝ Հարավային Ամերիկայում իր ազդեցությունը պահպանելու նպատակով, թե՞ bailout-ը իրականում միտված է Արգենտինայի տնտեսության կայունացմանը։

Առաջիկա շաբաթները վճռորոշ են։ ԱՄՆ-ի swap գործարքը ժամանակավորապես կայունացրել է պեսոն, սակայն եթե Միլեյի կուսակցությունը կորցնի դիրքերը, երկիրը կարող է կրկին հայտնվել ճգնաժամի մեջ։ Պատագոնիայի ռազմավարական ներդրումները խոստանում են երկարաժամկետ համագործակցություն, սակայն ամեն ինչ կախված է քաղաքական կայունությունից։

Այս բարձր խաղադրույքներով ժամանակաշրջանում երկու երկրներն էլ մտածում են՝ արդյոք այս փրկօղակը կամուրջ է դեպի պայծառ ապագա, թե Արգենտինայի հերթական ճգնաժամի սկիզբը։

Վերջում՝ ԱՄՆ–Արգենտինա գործարքը հաշվարկված ռիսկ է․ այն արտահայտում է ոչ միայն տնտեսական անհրաժեշտություն, այլև գլոբալ ազդեցության փոփոխվող տրամաբանություն։ Քաղաքական հաշվարկները, ռազմավարական ներդրումները և միջազգային լծակները փոխկապակցված են, և այս 20 միլիարդ դոլարի փրկօղակի իրական արժեքն ու հետևանքները կհստակենան միայն առաջիկա ամիսներին։ Արգենտինայի համար կայունության խոստումը դեռևս փխրուն է, իսկ ԱՄՆ-ի համար՝ ռիսկը՝ ոչ միայն ֆինանսական, այլև քաղաքական։

Նկարի աղբյուրը՝ abcnews.go.com