ԱՄՆ-Իրան միջուկային բանակցությունները Ժնևում՝ լարվածության ֆոնին

Հրապարակող՝

US and Iranian flags with Geneva skyline

ԱՄՆ և Իրանի բանագնացները պատրաստվում են հանդիպել Ժնևում 2026 թվականի փետրվարի 26-ին՝ միջուկային բանակցությունների հերթական կարևոր փուլի համար։ Այս բանակցությունները, որոնց միջնորդում է Օմանը, տեղի են ունենում տարածաշրջանային լարվածության և Պարսից ծոցում ԱՄՆ ռազմական ներկայության զգալի աճի ֆոնին։ ԱՄՆ հատուկ բանագնացներ Սթիվ Ուիթքոֆը և Ջարեդ Քուշները կհանդիպեն Իրանի արտգործնախարար Աբբաս Արաղչիի հետ։ Օմանի արտգործնախարար Բադր բին Համադ ալ-Բուսայդին հաստատել է բանակցությունները՝ նշելով «լրացուցիչ ջանքեր գործադրելու դրական մղում՝ գործարքն ավարտին հասցնելու համար»։ Սպասվում է, որ Իրանը մինչև հինգշաբթի օրվա հանդիպումը կներկայացնի մանրամասն առաջարկ՝ քննարկելու համար։

Բանակցությունների հիմնական կետերից մեկը շարունակում է մնալ Իրանի ուրանի հարստացման ծրագիրը։ Նախորդ փուլում ԱՄՆ բանագնացները պնդում էին նախագահ Դոնալդ Թրամփի «զրոյական հարստացման» դիրքորոշումը, սակայն պատրաստակամություն են հայտնել քննարկել «խորհրդանշական հարստացման» առաջարկը, եթե Իրանը կարողանա ապացուցել, որ կկանխի միջուկային զենք ձեռք բերելու բոլոր ուղիները։ ԱՄՆ-ն Իրանից պահանջում է համապարփակ և նշանակալի պլան՝ ներառյալ զգալի զիջումներ։ Իրանի նախագահ Մասուդ Պեզեշկյանը հայտարարել է, որ Իրանը «չի ենթարկվի ԱՄՆ ճնշումներին»՝ ընդգծելով իր երկրի վճռականությունը։ Նա նշել է, որ նախորդ բանակցությունները հանգեցրել են «գործնական առաջարկների փոխանակման» և «քաջալերող ազդանշանների»։

Այս դիվանագիտական ջանքերը ծավալվում են ռազմական լարվածության ֆոնին։ Միացյալ Նահանգները զգալիորեն ուժեղացրել է իր ռազմական ներկայությունը Պարսից ծոցում՝ տեղակայելով երկու ավիակիր և տասնյակ ինքնաթիռներ, ինչը 2003 թվականի Իրաք ներխուժումից հետո տարածաշրջանում օդային ուժի ամենամեծ կուտակումն է։ Նախագահ Թրամփը հունվարին ռազմական գործողությունների նոր սպառնալիքներ է հնչեցրել Իրանում հակակառավարական ցույցերի դաժան ճնշումից հետո։ Իսրայելական պաշտոնյաները գնահատում են, որ գործարքի հավանականությունը մնում է փոքր, իսկ ԱՄՆ ռազմական հարվածի հավանականությունն ավելի բարձր է։ Չնայած դժվարություններին, դիվանագիտական կապուղու պահպանումը կարևոր է հետագա էսկալացիան կանխելու և հնարավոր համաձայնագրի պայմանները սահմանելու համար։

Ամենաթարմ