Հայաստանում օրենքի նախագիծը թույլ կտա հեռավար աշխատել տնային կալանքի ժամանակ

Հայաստանում օրենքի նախագիծը թույլ կտա հեռավար աշխատել տնային կալանքի պայմաններում՝ գործատուի համաձայնությամբ – 2025

Օրենքի նախագիծը, որը արդեն ընդունվել է Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի առաջին ընթերցմամբ, առաջարկում է էական փոփոխություններ կատարել երկրի Աշխատանքային օրենսգրքում։ «Հայաստանի Հանրապետության աշխատանքային օրենսգրքում լրացումներ և փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը Ազգային ժողովի Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի մշտական հանձնաժողովի քննարկմանն է ներկայացրել Արդարադատության նախարարի տեղակալ Տիգրան Դադունցը։ Առաջարկվող փոփոխությունները սահմանում են կանոնակարգեր այն անձանց վերաբերյալ, ովքեր դատարանի որոշմամբ գտնվում են տնային կալանքի տակ, և նրանց՝ աշխատանքը շարունակելու հնարավորության վերաբերյալ։

Հիմնական առաջարկ. հեռավար աշխատանք տնային կալանքի պայմաններում

Օրենքի այս նախագծի հիմնական առաջարկը դրույթների սահմանումն է, որոնք թույլ կտան աշխատողներին, ում նկատմամբ դատարանը կիրառել է տնային կալանք, կատարել աշխատանքային պարտականությունները իրենց բնակության վայրից։ Այս հնարավորությունը ենթակա է որոշակի պայմանների։ Առաջարկվում է, որ դա թույլատրելի կլինի, եթե դատարանի որոշմամբ սահմանված սահմանափակումները համատեղելի լինեն աշխատանքի կատարման հետ։ Բացի այդ, աշխատողի աշխատանքի բնույթը պետք է թույլ տա այն կատարել հեռավար եղանակով։ Կարևոր է, որ աշխատողի՝ տնային կալանքի պայմաններում տնից աշխատելու հնարավորությունը կպահանջի նաև գործատուի համաձայնությունը։ Օրենքի նախագիծը սահմանում է, որ այս դրույթը կկիրառվի նաև հանրային ծառայության մեջ գտնվող անձանց նկատմամբ՝ հեռավար աշխատանքի հնարավորությունը տնային կալանքի պայմաններում տարածելով աշխատողների ավելի լայն շրջանակի վրա։

Աշխատատեղի (պաշտոնի) և աշխատավարձի պահպանման կարգավորումներ

Օրենքի նախագիծը նաև սահմանում է կարգավորումներ՝ կապված աշխատողի աշխատատեղի (պաշտոնի) պահպանման հետ տնային կալանքի տակ գտնվելու ժամանակահատվածում։ Այն դեպքերում, երբ աշխատողի լիազորությունները չեն կասեցվում, գործատուի և աշխատողի համաձայնությամբ, նրանց վարձատրության պահպանումը նույնպես կարգավորվում է առաջարկվող դրույթներով։ Այս կարգավորումները նպատակ ունեն պարզություն ապահովել տնային կալանքի տակ գտնվող անձանց աշխատանքային կարգավիճակի վերաբերյալ՝ երաշխավորելով, որ նրանց աշխատատեղը և վարձատրությունը կկարգավորվեն սահմանված իրավական նորմերի և կիրառելիության դեպքում՝ փոխադարձ համաձայնության համաձայն։

Երկրորդ ընթերցմանն ընդառաջ առաջարկվող փոփոխություններ. գործատուի իրազեկման գործընթաց

Արդարադատության նախարարի տեղակալ Տիգրան Դադունցը ներկայացրել է կառավարության գրավոր առաջարկությունները օրենքի նախագծի երկրորդ ընթերցմանն ընդառաջ։ Այս առաջարկվող փոփոխություններում հիմնական ուշադրության կենտրոնում է գործատուին աշխատողի նկատմամբ տնային կալանք կիրառելու մասին տեղեկացնելու մեխանիզմը։ Ելնելով նախաքննական գաղտնիքի պահպանման անհրաժեշտությունից՝ կառավարությունն առաջարկում է փոփոխություն այն բանում, թե ինչպես է փոխանցվում այս տեղեկատվությունը։ Տնային կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու մասին դատարանի որոշումը ուղղակիորեն գործատուին ուղարկելու փոխարեն, օրենքի նախագիծը առաջարկում է այլ ընթացակարգ։

Քննիչի դերը գործատուի իրազեկման գործում

Առաջարկվող փոփոխության համաձայն՝ նախատեսվում է, որ քննիչը պատասխանատու կլինի գործատուին տեղեկացնելու տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մասին։ Օրենքի նախագիծը առաջարկում է, որ երբ տնային կալանքը կիրառվում է որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կամ երբ տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգվում է, քննիչը անհապաղ գրավոր կտեղեկացնի մեղադրյալի աշխատանքի վայրի վարչակազմին։ Այս գրավոր տեղեկացումը կներառի դատարանի որոշմամբ կիրառված սահմանափակումների բնույթն ու ծավալը։ Արդարադատության նախարարի տեղակալ Տիգրան Դադունցը բացատրել է, որ այս մոտեցումը նպատակ ունի հստակ սահմանել դրույթներ, որոնցից պարզ կդառնա, թե ինչպես է տնային կալանքի տակ գտնվող մեղադրյալի գործատուն իրազեկվելու վերջինիս նկատմամբ տնային կալանք կիրառված լինելու, կիրառված սահմանափակումների բնույթի և ծավալի մասին։ Այս պարզաբանումը նպատակ ունի ապահովել, որ գործատուները պատշաճ կերպով տեղեկացված լինեն իրենց աշխատողի իրավական կարգավիճակի և դատարանի կողմից սահմանված կոնկրետ սահմանափակումների մասին, ինչը էական է հեռավար աշխատանքի կամ աշխատանքին վերաբերող այլ որոշումների իրագործելիությունը որոշելու համար, միաժամանակ պահպանելով նախաքննական գաղտնիության պահանջները։

Օրենսդրական գործընթացի համատեքստը և հետագա քայլերը

Օրենքի նախագծի ներկայացումը և առաջարկվող փոփոխությունների քննարկումը Ազգային ժողովի Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի մշտական հանձնաժողովում ցույց են տալիս, որ այս օրինագծի օրենսդրական գործընթացը առաջ է ընթանում։ Առաջին ընթերցմամբ ընդունվելուց հետո նախագիծը այժմ վերամշակվում է առաջարկվող փոփոխություններով՝ երկրորդ ընթերցումից առաջ։ Հանձնաժողովի դերը ներառում է առաջարկվող կանոնակարգերի և փոփոխությունների վերանայումը, նախքան դրանք Ազգային ժողովի լիագումար նիստում քննարկվելը։ Այս օրենքի հնարավոր ընդունումը կներդնի նոր իրավական նորմեր՝ կարգավորելով քրեական դատավարության (տնային կալանք) և աշխատանքային հարաբերությունների փոխհատումը Հայաստանում, հատկապես հեռավար աշխատանքի հնարավորությունների համատեքստում։

Իրավական սահմանափակումների և աշխատանքային իրավունքների հավասարակշռում

Օրենքի նախագիծը ներկայացնում է ջանք՝ հավասարակշռելու տնային կալանքի կողմից սահմանված իրավական սահմանափակումները և անձանց՝ իրենց աշխատանքային պարտականությունները շարունակելու ներուժը։ Թույլատրելով հեռավար աշխատանք որոշակի պայմաններով և տրամադրելով գործատուի իրազեկման հստակ շրջանակ՝ օրենսդրությունը նպատակ ունի լուծել տնային կալանքի գործնական հետևանքները թե՛ աշխատողների, թե՛ գործատուների համար։ Դատարանի կողմից սահմանված սահմանափակումների բնույթի և ծավալի վերաբերյալ պարզության պահպանման շեշտադրումն արտացոլում է գործատուների համար բավարար տեղեկատվություն ունենալու անհրաժեշտությունը՝ աշխատողի աշխատանքային պայմանավորվածությունների վերաբերյալ տեղեկացված որոշումներ կայացնելու համար՝ միաժամանակ պահպանելով իրավական գործընթացի պահանջները։