Հայաստանի կառավարությունը նոյեմբերի 21-ին հաստատեց անմաքս առևտրի խանութների կազմակերպման նոր կարգավորումներ՝ սահմանելով նախաորակավորման կարգ, որը պետք է բիզնեսներին համապատասխանության գնահատման ենթարկի՝ նախքան գործունեության իրավունք ստանալը: Սա արմատապես փոխում է նախկին համակարգը, որտեղ անմաքս առևտրի խանութի կազմակերպման հնարավորությունն ընդամենը տարածքի վարձակալությամբ էր պայմանավորված։
Այս նոր կարգավորումներով նախատեսվում է.
Նախաորակավորման չափանիշներ: Մրցույթին մասնակցելու համար իրավաբանական անձինք պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշներ՝ ապահովելով բարձր որակ և պատասխանատվություն։
Մրցութային գործընթաց: Նախաորակավորում անցած ընկերությունները կմրցեն մաքսային հսկողության գոտիներում գործունեության իրավունք ստանալու համար՝ թափանցիկ և արդար ընթացակարգով։
Հաշվետվողականության բարելավում: Նոր համակարգը հնարավորություն կտա վերահսկել անմաքս առևտրի խանութների գործունեությունը և ամրապնդել ֆինանսական հաշվետվողականությունը։
Այս փոփոխությունները նպատակ ունեն ոչ միայն ստեղծել մրցակցային միջավայր, այլև բարձրացնել մատուցվող ծառայությունների որակը և ապահովել թափանցիկություն: Կառավարության այս մոտեցումը հնարավորություն կտա բիզնեսներին գործել ավելի կազմակերպված և օրենքով վերահսկվող պայմաններում։
Ակադեմիական տեսանկյունից այս փոփոխությունը վկայում է կառավարության կողմից արդիական տնտեսական մոտեցումների կիրառման մասին՝ ոլորտում թափանցիկություն ապահովելու և շուկայի զարգացմանը նպաստելու նպատակով։
Նախաորակավորման չափանիշների և մրցութային գործընթացի ներդրումը կարող է նպաստել միայն մեծ, լավ ռեսուրսներ ունեցող ընկերությունների արտոնությանը՝ փոքր բիզնեսներին զրկելով հնարավորությունից մասնակցելու այս գործընթացին: Նախաորակավորման և մրցույթի ավելացումը կարող է ավելացնել բյուրոկրատական ծանրաբեռնվածությունը, դանդաղեցնելով հայտերի գնահատման և հաստատման գործընթացը, ինչը կարող է վախեցնել պոտենցիալ ներդրողներին: Չնայած թափանցիկությունը բարելավելու նպատակին, հանձնաժողովի կողմից դիմումների գնահատման և լավագույնների ընտրության գործընթացը կարող է առաջացնել կողմնապահության կամ ոչ թափանցիկ որոշումների ռիսկ, եթե համապատասխան վերահսկողություն չիրականացվի:
Կառուցվածքը, որը կենտրոնանում է միայն եկամուտների ավելացման վրա, կարող է անտեսել հասարակության ավելի լայն սոցիալական ու տնտեսական շահերը՝ մանավանդ փոքր ու միջին բիզնեսների սեփականատերերի ներգրավման հնարավորության առումով: Թեև նշվում է, որ կարգավորումները համահունչ են միջազգային չափանիշներին, հնարավոր է քննադատություն առաջանա, որ դրանք բավարար չափով հաշվի չեն առնում Հայաստանի յուրահատուկ տնտեսական, մշակութային և աշխարհաքաղաքական պայմանները, որոնք կարող են պահանջել ավելի հարմարեցված մոտեցումներ:
Քաղաքականությունն արդյունավետ կլինի միայն այն դեպքում, եթե ապահովվի դրա ճիշտ իրականացման և վերահսկման մեխանիզմները: Եթե վերահսկողությունը թույլ լինի, հնարավոր է, որ թափանցիկության և արդարության նպատակները չիրագործվեն, ինչը կհանգեցնի հասարակության կասկածներին: