Կանադայի զինված ուժերում՝ բնակարանային պայմանների ճգնաժամ
2025 թվականի հոկտեմբերի 22-ին Կանադայի գլխավոր աուդիտոր Կարեն Հոգանի զեկույցը բացահայտեց զինված ուժերի ծառայողների համար նախատեսված բնակարանների վիճակը։ «Էսկիմալտ» (Բրիտանական Կոլումբիա), «Գեյջթաուն» (Նյու Բրանսուիք) և «Թրենտոն» (Օնտարիո) ռազմաբազաներում անցկացված ուսումնասիրության արդյունքում հայտնաբերվել են ծանր ֆիզիկական վիճակում գտնվող շենքեր, որոնցից շատերը կառուցվել են դեռևս Մեծ դեպրեսիայի տարիներին։ 35 շենքից 32-ը պահանջում են առնվազն մեկ առաջնահերթ վերանորոգում։
«Դա կարող է նշանակել, որ շենքը չունի անվտանգ խմելու ջուր, զուգարանները չեն աշխատում, կամ արտաքին պատերը վնասված են»,—նշել է Հոգանը զեկույցից հետո։ Այս պայմանները չեն համապատասխանում ոչ մի քաղաքացու, առավել ևս՝ Կանադայի պաշտպանությունը վստահված զինծառայողներին։ Զեկույցը հստակ ասում է՝ նման պայմաններում ապրելը ոչ մեկի համար ընդունելի չէ։
Պաշտպանության նախարարության տվյալներով՝ առնվազն բնակարանային ֆոնդի 25%-ը պահանջում է հիմնական վերանորոգում կամ չի բավարարում օպերացիոն պահանջները։ Հիմնական խնդիրներից է նաև ֆինանսավորման պակասը՝ երկար տարիներ չիրականացված ներդրումների հետևանք։ Պաշտպանության նախարար Դեյվիդ ՄըքԳինտին նշել է. «Մենք ակտիվորեն աշխատում ենք այս ամենը բարելավելու ուղղությամբ», ընդգծելով վերջին տարիներին կատարված ներդրումները և աշխատավարձի բարձրացումները, որոնք ուղղված են նոր զինծառայողների հավաքագրմանը և պահպանումը։ Սակայն նա նաև ընդգծել է. «Տասնամյակներ շարունակ կառավարությունները չեն կատարել անհրաժեշտ ներդրումներ մեր զինված ուժերի համար»։
Խնդիրները միայն վերանորոգման կարիք ունեցող պատերով չեն սահմանափակվում։ Որոշ ռազմաբազաներում ջրային համակարգերում հայտնաբերվել է կապարի բարձր մակարդակ, ինչը վտանգավոր է առողջության համար։ Կանադայի զինված ուժերի բնակարանային գործակալությունը կանգնած է լուրջ պակասի առաջ՝ գարնանը հասանելի էին ընդամենը 205 բնակարան, մինչդեռ սպասման ցուցակներում գրանցված էին 3,706 դիմորդ։ Այս ճգնաժամը հատկապես մտահոգիչ է, երբ զինված ուժերը նպատակ ունեն մինչև 2029թ. ապրիլը համալրվել ևս 6,000 նոր անդամով։
Կադրային համալրման դժվարություններ և համակարգային խոչընդոտներ
Բնակարանային խնդիրները ուղեկցվում են նաև համալրման դժվարություններով։ Գլխավոր աուդիտորի զեկույցի համաձայն՝ 2022-2025թթ. Կանադայի զինված ուժերը ստացել են 192,000 օնլայն դիմում, սակայն դրանցից ավելի քան կեսը հրաժարվել են իրենց դիմումից երկու ամսվա ընթացքում։ Վերջնական արդյունքում՝ ընդամենը յուրաքանչյուր տասներեքերորդ դիմորդն է համալրվել բանակի շարքերը։
Անձնակազմի բազմազանության ապահովման նպատակով, մշտական բնակության իրավունք ունեցող անձանց հավաքագրումը նվազ արդյունավետ է՝ ընդամենը 2%-ն է համալրվել, մինչդեռ Կանադայի քաղաքացիներից՝ 10%։ Համալրման գործընթացը նախատեսված է 100-150 օրվա ընթացքում, սակայն հիմնականում տևում է երկու անգամ ավելի երկար՝ անվտանգության ստուգման հերթերի պատճառով, որոնք երեք տարվա ընթացքում աճել են՝ 20,000-ից մինչև 23,000 դիմորդ։
Կանադայի զինված ուժերը երեք տարվա ընթացքում չեն համալրել նախատեսված 4,700 անդամով։ Անհրաժեշտության դեպքում ժամանակավոր հրահանգիչներ են հավաքագրվել, սակայն աուդիտը զգուշացնում է, որ ապագայում ուսուցման գործընթացը կարող է վտանգվել՝ հրահանգիչների պակասի, ցածր խթանման և ծանրաբեռնվածության պատճառով։
Նոր քաղաքականություն և պահպանումի վտանգներ
2024թ. ընդունված քաղաքականության համաձայն՝ նոր զինծառայողները առաջնահերթություն են ստացել բնակարանային ֆոնդից օգտվելու հարցում։ Այս փոփոխությունը դժգոհություն է առաջացրել երկարամյա ծառայողների շրջանում, որոնք այժմ հայտնվել են ցածր առաջնահերթության ցուցակում։ Գլխավոր աուդիտորի ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ Պաշտպանության նախարարությունը բավարար չափով չի գնահատել այս քաղաքականության ազդեցությունը, ինչը կարող է վտանգել փորձառու զինծառայողների պահպանումը։
Զեկույցը զգուշացնում է՝ բնակարանների թիվը չի աճում, իսկ նոր համալրման անհրաժեշտությունը մեծ է, ինչի արդյունքում փորձառու անդամները կարող են լքել զինված ուժերը, ինչը կնվազեցնի բանակի օպերացիոն պատրաստությունը։
Կանադան չեղարկում է Ուկրաինայի համար նախատեսված $178 մլն տեխնիկայի գործարքը
Ներքին խնդիրների հետ մեկտեղ, Կանադան headlines է դարձել՝ չեղարկելով խոշոր պաշտպանության պայմանագիր։ Մոտ երկու տարի առաջ Կանադայի կառավարությունը փոխանցել էր 25 դուրս գրված զրահապատ մեքենա «Armatec Survivability» ընկերությանը՝ վերանորոգման և Ուկրաինա ուղարկելու համար։ $178 մլն արժողությամբ այս գործարքը նախատեսված էր աջակցել Ուկրաինային՝ Ռուսաստանի դեմ պատերազմի պայմաններում։
Ծրագիրը հայտարարվել էր Ուկրաինայի նախագահ Վոլոդիմիր Զելենսկու Օտտավա կատարած այցի ժամանակ, նախատեսելով Ուկրաինայի բանակին տրամադրել նոր և վերանորոգված մեքենաներ։ Armatec-ն արդեն պատրաստել էր նախատիպ՝ բարելավված զինատեսակներով և անվտանգության համակարգով, ինչպես նաև առաջարկել էր վերազինել Bison և Coyote հետախուզական մեքենաները՝ տարբեր ռազմադաշտային դերերի համար։
Սակայն պայմանագիրը այս ամռանը հանգիստ չեղարկվել է, Պաշտպանության նախարար ՄըքԳինտին հաստատել է այդ որոշումը, սակայն պատճառները չի բացահայտել՝ հղելով գաղտնիությանը։ Ընդդիմադիր պատգամավորները քննադատել են կառավարությանը՝ Ուկրաինային աջակցությունից հրաժարվելու համար։ Մինչ այժմ Կանադան Ուկրաինային տրամադրել է միայն նոր զրահապատ մեքենաներ։
Armatec-ին փոխանցված 25 մեքենաների հետագա ճակատագիրը մնում է անորոշ, քանի որ Կանադայի առևտրային կորպորացիան հրաժարվել է մեկնաբանել։ Նախկինում զինված ուժերը ծրագրում էին դուրս գրել մոտ 350 Bison և Coyote մեքենա, իսկ վերանորոգման ծրագիրը ներկայացվել էր որպես ծախսարդյունավետ լուծում՝ աջակցելով Ուկրաինայի պաշտպանությանը։
Չնայած գործարքի չեղարկմանը, Կանադան շարունակում է աջակցել Ուկրաինային։ Բրյուսելում կայացած Ուկրաինայի պաշտպանության կոնտակտ խմբի նիստի ժամանակ ՄըքԳինտին հայտարարել է ավելի քան $35 մլն նոր ռազմական աջակցության մասին, այդ թվում՝ $30 մլն զրահապատ մեքենաների և լրացուցիչ զինամթերքի համար։ Սա հաջորդում է 2024թ. դեկտեմբերին Ուկրաինայի բանակին փոխանցված 64 Coyote մեքենաների առաքմանը։
Ապագայի մարտահրավերները և ընտրության անհրաժեշտությունը
Ներքին ճգնաժամերը և միջազգային պարտավորությունները Կանադայի զինված ուժերին կանգնեցնում են կարևոր խաչմերուկի առաջ։ Բնակարանային խնդիրները և համալրման դժվարությունները սպառնում են պատրաստվածությանն ու բարոյալքությանը, իսկ Ուկրաինայի տեխնիկայի գործարքի չեղարկումը հարցեր է առաջացնում Կանադայի ռազմավարության և դաշնակիցների աջակցության վերաբերյալ։
Նախարար ՄըքԳինտին պնդում է, որ բարեփոխումները ընթացքի մեջ են՝ ընդգծելով վերջին ներդրումները և համալրման հաջողությունները։ Սակայն գլխավոր աուդիտորի զեկույցները ցույց են տալիս, որ հիմնախնդիրների լուծումը պահանջում է հետևողական աշխատանք և, հնարավոր է, առաջնահերթությունների վերանայում։
Կանադայի զինված ուժերը կանգնած են մի քանի լուրջ մարտահրավերների առաջ։ Ներքին խնդիրների և միջազգային պարտավորությունների համադրությունը ընդգծում է հստակ, ապագայամետ ռազմավարության անհրաժեշտությունը, որը կլուծի ծառայողների անհետաձգելի կարիքները՝ համադրելով գլոբալ պատասխանատվությունները։ Առանց նման մոտեցման, թե՛ բարոյականությունը, թե՛ օպերացիոն արդյունավետությունը կարող են վտանգվել։