Հայաստանը խորացնում է կապերը Շանհայի համագործակցության կազմակերպության հետ

Հայաստանի ներգրավվածությունը Շանհայի համագործակցության կազմակերպությունում

Հայաստանը ակտիվորեն համագործակցում է Շանհայի համագործակցության կազմակերպության (ՇՀԿ) հետ 2016 թվականից, երբ այն ստացավ երկխոսության գործընկերոջ կարգավիճակ։ Այս գործընկերությունը ընդգծում է Հայաստանի ջանքերը՝ խթանելու տարածաշրջանային համագործակցությունը և համահունչ լինել ՇՀԿ-ի հիմնական սկզբունքներին՝ փոխվստահություն, հավասարություն և ինքնիշխանության հարգանք։ ՇՀԿ-ն, որը հիմնադրվել է 2001 թվականին, ներառում է Չինաստան, Ռուսաստան և Հնդկաստան, ինչը այն դարձնում է նշանակալի հարթակ աշխարհաքաղաքական և տնտեսական երկխոսության համար։

Հայաստան-ՇՀԿ համագործակցության պատմական համատեքստը

Հայաստանի և ՇՀԿ-ի միջև պաշտոնական հարաբերությունները սկսվեցին 2016 թվականին Պեկինում հուշագրի ստորագրմամբ։ Այս համաձայնագիրը հաստատեց համագործակցության իրավական շրջանակը՝ ներառելով անվտանգության, առևտրի, էներգետիկայի և հեռահաղորդակցության ոլորտները։ Տարիների ընթացքում Հայաստանը ցույց է տվել իր հանձնառությունը կազմակերպության սկզբունքներին՝ ընդգծելով տարածաշրջանային կայունության և տնտեսական կապերի խթանման իր դերը։

Դիտորդ պետության կարգավիճակի ուղին

2018 թվականին Հայաստանը պաշտոնապես դիմեց ՇՀԿ-ում դիտորդ պետության կարգավիճակի ստացման համար։ Այս քայլը ցույց է տալիս Հայաստանի մտադրությունը՝ խորացնելու իր ներգրավվածությունը և ազդեցությունը կազմակերպությունում։ Ասիայի-Խաղաղօվկիանոսյան վարչության ղեկավար Անահիտ Կարապետյանը ընդգծել է Հայաստանի պատրաստակամությունը՝ նպաստելու ՇՀԿ-ի նպատակներին, հատկապես Հարավային Կովկասում խաղաղության և կապերի խթանման ուղղությամբ։

«Խաղաղության խաչմերուկ» նախաձեռնությունը

ՇՀԿ-ի հետ Հայաստանի ռազմավարության առանցքային բաղկացուցիչը «Խաղաղության խաչմերուկ» նախաձեռնությունն է, որը ներկայացվել է 2023 թվականին վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի կողմից։ Այս հավակնոտ նախագիծը նպատակ ունի զարգացնել տարածաշրջանային կապերը՝ կառուցելով ճանապարհներ, երկաթուղիներ և խողովակաշարեր։ Նախաձեռնությունը համահունչ է ՇՀԿ-ի առևտրի և տնտեսական համագործակցության նպատակներին՝ միաժամանակ հաշվի առնելով Հայաստանի եզակի աշխարհագրական դիրքը՝ որպես Արևելք-Արևմուտք կապող կամուրջ։

Հայաստանի դերը տարածաշրջանային կայունության մեջ

Հայաստանի մասնակցությունը ՇՀԿ-ին ընդգծում է նաև նրա հանձնառությունը տարածաշրջանային կայունությանը։ Երկիրը ներգրավված է Ադրբեջանի հետ խաղաղության բանակցություններում՝ կենտրոնանալով ինքնիշխանության, տարածքային ամբողջականության և սահմանների անձեռնմխելիության սկզբունքների վրա։ Այս ջանքերը համահունչ են ՇՀԿ-ի շեշտադրմանը՝ վեճերի լուծում երկխոսության և փոխադարձ հարգանքի միջոցով։

Մարտահրավերներ և հնարավորություններ

Չնայած իր ակտիվ դիրքորոշմանը՝ Հայաստանը բախվում է մարտահրավերների՝ ՇՀԿ-ի ներգրավվածությունը առավելագույնս օգտագործելու հարցում։ Հայկական ներկայացուցիչների բացակայությունը ՇՀԿ-ի կարևոր գագաթնաժողովներից, օրինակ՝ 2024 թվականի Աստանայի հանդիպմանը, հարցեր է առաջացնում նրա ռազմավարական առաջնահերթությունների վերաբերյալ։ Բացի այդ, հարևան երկրները, ինչպիսիք են Ադրբեջանը և Վրաստանը, ապահովել են Չինաստանի հետ ավելի խորքային կապեր, ինչը կարող է շրջանցել Հայաստանը տարածաշրջանային տնտեսական դինամիկայում։

Հեռանկարներ

ՇՀԿ-ում իր դիրքը ամրապնդելու համար Հայաստանը պետք է ակտիվորեն մասնակցի բարձր մակարդակի հանդիպումներին և զարգացնի ավելի ամուր երկկողմ հարաբերություններ անդամ պետությունների հետ։ Իր եզակի աշխարհագրական և մշակութային ակտիվները օգտագործելով՝ Հայաստանը կարող է կարևոր դեր խաղալ ՇՀԿ-ի տեսլականում՝ կապված և բարգավաճող Եվրասիայի համար։

Հայաստանի խորացող ներգրավվածությունը Շանհայի համագործակցության կազմակերպությունում արտացոլում է տարածաշրջանային համագործակցության, տնտեսական զարգացման և խաղաղության իր հանձնառությունը։ ՇՀԿ-ում իր ճանապարհը հստակեցնելով՝ երկիրը ձգտում է հավասարակշռել ինքնիշխանության և կայունության իր ձգտումները կազմակերպության ավելի լայն նպատակների հետ։

Աղբյուր՝ Armenpress, Abakanews