- Հայաստանը դիտարկում է երկաթուղու կառավարումը Ռուսական երկաթուղիներից տեղափոխելու հարցը։
- Վարչապետ Փաշինյանը ենթադրում է, որ ոչ ռուսական ընկերությունը կարող է բարելավել տարածաշրջանային տարանցումը։
- Ռուսաստանը դեմ է այդ քայլին և զգուշացնում է հնարավոր տնտեսական հետևանքների մասին:
Հայաստանի երկաթուղային ցանցը մնում է բուռն քննարկումների և անորոշության առարկա, քանի որ Երևանը կշռադատում է «Ռուսական երկաթուղիներից» (ՌԵ) կառավարումը հնարավոր է տեղափոխելու տարբերակները։ Սա տեղի է ունենում աճող աշխարհաքաղաքական լարվածության և Հայաստանի՝ իր տնտեսական և ռազմավարական գործընկերությունները դիվերսիֆիկացնելու ջանքերի ֆոնին։ ՌԵ-ի հետ գործող 30-ամյա կառավարման պայմանագիրը, որը կնքվել է 2008 թվականին, դարձել է վեճի առարկա, և վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ենթադրել է, որ ոչ ռուսական ընկերությունը կարող է ավելի լավ նպաստել տարածաշրջանային տարանցիկ համաձայնագրերին։
Փաշինյանը փետրվարին հայտարարել էր, որ մեկ այլ թյուրքալեզու երկրի, հնարավոր է Ղազախստանի ընկերությունը, կարող է լինել ՌԵ-ի պատշաճ փոխարինողը։ Նա պնդել է, որ դա կարող է խրախուսել Թուրքիային և Ադրբեջանին օգտագործել Հայաստանի տարածքը տարանցիկ երթուղիների համար։ Սակայն այս առաջարկը հանդիպել է Ռուսաստանի կտրուկ հակազդեցությանը։ Ռուսաստանի վարչապետի տեղակալ Ալեքսեյ Օվերչուկը հերքել է Փաշինյանի պատճառաբանությունը՝ մատնանշելով Թուրքիայի կողմից Հայաստանը շրջանցող երկաթուղու շինարարությունը, որը կապում է Կարսը Ադրբեջանի Նախիջևանի հետ։ Օվերչուկը նաև ակնարկել է Հայաստանի դեմ հնարավոր պատասխան միջոցների մասին, եթե այն շարունակի հեռացնել ՌԵ-ին և այլ խոշոր ռուսական ընկերություններին երկրից։
Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարությունը Փաշինյանի հայտարարություններն անվանել է «տարօրինակ» և «անընդունելի»՝ ընդգծելով Մոսկվայի անկարողությունը հրաժարվել հայկական երկաթուղային ցանցի վերահսկողությունից։ Երկաթուղին կարևոր ենթակառուցվածք է, և դրա կառավարումը զգալի տնտեսական և ռազմավարական կշիռ ունի։ Մոսկվայում լարված բանակցությունների ժամանակ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը ակնարկել է, որ Հայաստանը կարող է տնտեսական հետևանքների բախվել Եվրոպական միության հետ աճող համագործակցության համար։ Երկաթուղու հարցը «մանրամասն» քննարկվել է Փաշինյանի և Պուտինի միջև, թեև որևէ կոնկրետ համաձայնություն ձեռք չի բերվել։
Չնայած ճնշմանը, Փաշինյանը հայտարարել է, որ «չի պատրաստվում» միակողմանիորեն խզել պայմանագիրը ՌԵ-ի հետ։ Վարչապետի տեղակալ Գրիգորյանը ընդունել է իրավիճակի բարդությունը՝ նշելով. «Մենք պետք է լուծումներ գտնենք», սակայն ձեռնպահ մնացել է կոնկրետ հաջորդ քայլերի մանրամասնումից։ Իրավիճակը մնում է փոփոխական, և Հայաստանը կարծես թե հայտնվել է իր միջազգային հարաբերությունները ընդլայնելու ցանկության և Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների տնտեսական և քաղաքական իրողությունների միջև։ Առաջիկա ամիսները, հավանաբար, կարևոր կլինեն Հայաստանի երկաթուղու կառավարման և նրա ավելի լայն աշխարհաքաղաքական կողմնորոշման ապագան որոշելու համար։ Ցանկացած լուծում պետք է հավասարակշռի Հայաստանի ազգային շահերը, տարածաշրջանային կայունությունը և իր միջազգային պարտավորությունները։