Չագոսցիների ներգաղթը բարդացնում է համայնքների ֆինանսական վիճակը

Չագոսցիները՝ նոր կյանք ու անվտանգություն փնտրելով Մեծ Բրիտանիայում

Վերջին ամիսներին Մեծ Բրիտանիան արձանագրում է Չագոսյան կղզիներից ժամանողների աճող հոսք։ Այս Հնդկական օվկիանոսում գտնվող կղզեխմբի պատմական ցնցումները մինչ օրս զգացվում են բրիտանական հասարակության մեջ։ Տասնամյակներ առաջ բռնի տեղահանված ու այժմ Մավրիկիոսում, Սեյշելներում ու Մեծ Բրիտանիայում բնակվող Չագոսցիները, օգտվելով քաղաքացիություն ստանալու նոր հնարավորությունից, նոր հույս են կապում իրենց ապագայի հետ՝ անվտանգություն, արժանապատվություն և պատկանելության զգացում փնտրելով:

Այս ներգաղթի պատմության առանցքում ամենահրատապ հարցն է՝ բնակարանային ապահովումը։ Հիլինգդոն համայնքը, հատկապես Հիթրոու օդանավակայանի տարածքում, կանգնած է հարյուրավոր նոր ժամանողների աջակցության ֆինանսական բարդությունների առաջ։ Նրանցից յուրաքանչյուրը, որպես բրիտանական քաղաքացի, իրավունք ունի աջակցություն ստանալ, ինչը խորացնում է համայնքային լարվածությունը՝ բացահայտելով միջազգային համաձայնագրերի, պատմական անարդարությունների ու համայնքային առօրյայի միջև կապերը։

Պատմական տեղահանում և քաղաքացիության նոր ուղիներ

Չագոսյան կղզիների ճակատագիրը որոշվեց 1960-ականների վերջին, երբ Մեծ Բրիտանիայի կառավարությունը Դիեգո Գարսիա կղզին դարձրեց համատեղ բրիտանա-ամերիկյան ռազմական բազա։ Այս որոշման հետևանքով ամբողջ Չագոսյան բնակչությունը բռնի տեղահանվեց՝ հիմնականում տեղափոխվելով Մավրիկիոս և Սեյշելներ։ Ըստ BBC News-ի, աշխարհում Չագոսցիների թվաքանակը մոտ 10,000 է, որոնցից մեծ մասը ապրում է Մավրիկիոսում, Սեյշելներում կամ Մեծ Բրիտանիայում։

Տարիներ շարունակ Չագոսցիները պայքարում էին անքաղաքացիության ու խտրականության դեմ։ 2002-ին սահմանափակ թվով Չագոսցիներ ստացան բրիտանական լիարժեք քաղաքացիություն։ Սակայն այս փոփոխությունը բոլորին չներառեց։ 2022-ի նոյեմբերին կառավարությունը ընդլայնեց այդ հնարավորությունը՝ թույլ տալով բոլոր Չագոսցիների սերունդներին աշխարհի ցանկացած կետից անվճար դիմել բրիտանական քաղաքացիության համար։ Մեծահասակները ունեն հինգ տարի՝ սկսած 2022-ի նոյեմբերի 23-ից, իսկ այդ ընթացքում ծնված երեխաները մինչև 23 տարեկան դառնալը կարող են դիմել:

Բնակարանային ճգնաժամ՝ համայնքները ահազանգում են

Քաղաքացիության քաղաքական փոփոխությունները իրական հետևանքներ ունեն։ Հուլիսից ի վեր Հիլինգդոնի համայնքը ընդունել է ավելի քան 600 Չագոսցի, ընդամենը մեկ շաբաթում՝ 152-ը։ Համայնքը կանխատեսում է, որ այս տարի նոր ժամանողների բնակարանային աջակցության համար ծախսերը կհասնեն 2 միլիոն ֆունտի՝ լուրջ ճնշում ստեղծելով արդեն իսկ ծանրաբեռնված բյուջեում։

Հիլինգդոնի պլանավորման, բնակարանային և աճի գծով խորհրդական Սթիվ Թաքվելը BBC News և EMEgypt-ին ասել է․ «Սա կոտրում է համայնքը։ Դա հարկատուների գումարն է՝ կորչող հիմնական ծառայություններից»։ Համայնքը կառավարությունից պահանջել է արտակարգ ֆինանսական աջակցություն՝ զգուշացնելով ֆինանսական սնանկության ռիսկի մասին։

Այս ֆինանսական ճնշումը միայն Հիլինգդոնին չի սպառնում․ Մեծ Մանչեսթերի և Կրոուլի համայնքներն էլ նման ահազանգեր են հնչեցրել՝ ընդգծելով, որ սա համազգային խնդիր է։ Կառավարության առաջին օգնությունը ծածկում է միայն առաջին տասը օրվա ծախսերը, որից հետո պատասխանատվությունը անցնում է տեղական իշխանություններին, որոնք պարտավոր են շարունակաբար աջակցել ընտանիքներին։

Անձնական պատմություններ՝ անվտանգություն փնտրելով, անորոշության մեջ

Թվերի հետևում կան ընտանիքներ, ինչպիսին է Դամիեն Դուրսոնիալի ընտանիքը։ Մավրիկիոսում նախկին ոստիկան Դուրսոնիալը երկու տարի խնայել է և վաճառել իր մոտոցիկլետը, որպեսզի կնոջ ու երկու փոքրիկների հետ տեղափոխվի Մեծ Բրիտանիա։ «Ես եկա այստեղ, որովհետև այստեղ կարող ենք ապահով, հարգված ու բրիտանացի քաղաքացի ճանաչված զգալ», — ասում է նա։ Մավրիկիոսում պարզապես բրիտանացի լինելը կամ Չագոսի կղզիների բրիտանական ինքնիշխանությունը պաշտպանելը կարող էր վտանգի տակ դնել ընտանիքը։

Դուրսոնիալի ընտանիքը ժամանակավոր բնակարան է ստացել Հիլինգդոնի համայնքի աջակցությամբ։ Շնորհակալ լինելով, նա ընդգծում է կառավարության ոչ բավարար մոտեցումը․ «Կառավարությունը պետք է սա աներ, որովհետև ամբողջ աշխատանքը մնացել է տեղական համայնքին… մինչ նախարարները Չագոսի կղզիները ու հարկատուների գումարը տալիս են Մավրիկիոսին»։

Չագոսցիների համար Մեծ Բրիտանիան ոչ միայն ապահով վայր է, այլ նաև հույս՝ երբևէ վերադառնալ հայրենի հող։ Սակայն վերջին՝ Մեծ Բրիտանիայի և Մավրիկիոսի միջև ստորագրված համաձայնագիրը այդ հույսը բարդացնում է։ Համաձայնագրով Մեծ Բրիտանիան 99 տարի շարունակ ամեն տարի վճարելու է 101 միլիոն ֆունտ՝ Դիեգո Գարսիա ռազմական բազայի վերահսկողությունը պահպանելու համար, իսկ կղզիների ինքնիշխանությունը փոխանցվում է Մավրիկիոսին։ Շատ Չագոսցիներ դա համարում են դավաճանություն՝ վախենալով Մավրիկիոսի կողմից հետապնդման վտանգից և իրենց ապագայի մասին որոշումներից դուրս մնալուց։

Կառավարության արձագանքն ու հնարավոր լուծումները

Կառավարությունը պնդում է, որ Չագոսցիները պետք է նախապես կազմակերպեն իրենց բնակության հարցը և նշում է, որ ներգաղթը կապ չունի Մավրիկիոսի հետ կնքված պայմանագրի հետ։ BBC News-ին խոսնակն ասել է․ «Հիլինգդոնի համայնքը ստացել է ֆինանսավորում՝ անհապաղ ճնշումների դեպքում աջակցություն ցուցաբերելու համար… բոլոր համայնքների աջակցությունը մշտապես վերանայվում է»։

Այնուամենայնիվ, համայնքային ղեկավարներն ու ակտիվիստները նշում են, որ այս համակարգը կայուն չէ։ «Biot Citizen»-ի ներկայացուցիչ Վանեսա Մանդարին Կալուն կոչ է արել ստեղծել հստակ ճանապարհ Չագոսցիների համար՝ ընդգծելով, որ նրանց հայրենիքը բրիտանական օվկիանոսային տարածք է և դրանց ապագայի մասին որոշումները պետք է քննարկվեն հենց նրանց հետ։

Մինչ այդ, Հիլինգդոնի համայնքը բացել է ժամանակավոր մշակման կենտրոն՝ փորձելով կատարել իր իրավական պարտավորությունները՝ միաժամանակ աջակցելով նաև այլ խոցելի խմբերին, ինչպես օրինակ՝ ապաստան որոնողներին։ Քանի որ ավելի շատ Չագոսցիներ տեղափոխվում են Մեծ Բրիտանիա, բնակարանային ծախսերի ու կառավարության պատասխանատվության շուրջ վեճերը, կարծես, միայն կսրվեն։

Անորոշություն ու սպասում՝ բաց չլուծված խնդիր

Չագոսյան ներգաղթյալների Մեծ Բրիտանիա տեղափոխությունը պարզապես միգրացիայի պատմություն չէ․ դա պատմական վերքերի, վիճարկվող ինքնիշխանության ու ժամանակակից քաղաքացիության բարդ իրողությունների արտացոլում է։ Համայնքների համար առաջնային հարցը ֆինանսական է, իսկ Չագոսցիների համար՝ գոյաբանական՝ անվտանգություն, ինքնություն ու վերադառնալու հույս։

Մինչ կառավարությունը և համայնքները փորձում են գտնել իրավական պարտավորությունների ու ֆինանսական հնարավորությունների միջև հավասարակշռություն, հարց է առաջանում՝ ով է պատասխանատու պատմության հետևանքների համար և ումն է ապագայի որոշման իրավունքը՞

Չագոսցիների ներգաղթը ցույց է տալիս ազգային քաղաքականության ու տեղական հնարավորությունների միջև լարվածությունը՝ ընդգծելով համակարգված մոտեցման անհրաժեշտությունը, որն արժևորում է թե՛ իրավական իրավունքները, թե՛ մարդկային արժանապատվությունը։ Այսօր համայնքների ճնշումը ոչ միայն ռեսուրսների հարց է, այլ նաև՝ բռնի տեղահանման ու քաղաքացիության խոստումների լուծման հրատապության ազդանշան։