ԱՄՆ դաշնային կառավարության փակման վտանգը՝ բյուջետային ճգնաժամի խորացման ֆոնին

Կոնգրեսի փակուղային վիճակը՝ փակման ժամկետի մոտենալու ֆոնին

Սեպտեմբերի 30-ին մոտենալով՝ Միացյալ Նահանգները կրկին կանգնած է դաշնային կառավարության փակման շեմին։ Չնայած Կոնգրեսում ակտիվ քննարկումներին ու քվեարկություններին, օրենսդիրները շարունակում են մնալ խորը կուսակցական հակասությունների և երկրի ապագայի վերաբերյալ տարբեր պատկերացումների մեջ։

Ուրբաթ օրը Ներկայացուցիչների պալատը հազիվ անցկացնել է ժամանակավոր ֆինանսավորման օրինագիծը՝ այսպես կոչված շարունակական բանաձևը (CR), որը նախատեսված է կառավարությունը մինչև նոյեմբերի կեսը բաց պահելու համար։ Հանրապետականները ներկայացրել են այն որպես «մաքուր» CR, որտեղ պահպանվում են հիմնական ֆինանսավորումները, սակայն առանձնահատկություն է 30 միլիոն դոլարի լրացուցիչ գումարների հատկացումը Կոնգրեսի անվտանգության համար՝ օրենսդիրների նկատմամբ սպառնալիքների աճի պատճառով, ինչպես նաև Վաշինգտոնին (Դիսիթի) վերաբերող բյուջետային սխալի ուղղումը։ Այնուամենայնիվ, այս ամենով հանդերձ, օրինագիծն անցավ գրեթե բացառապես կուսակցական գծով՝ միայն մեկ դեմոկրատ միացավ հանրապետականներին։

Սենատն այս ընթացքում փորձեց անցկացնել իր տարբերակը․ դեմոկրատները փորձեցին օրենք ընդունել, որը ոչ միայն կպահպաներ կառավարության աշխատանքը մինչև հոկտեմբեր, այլև կչեղարկեր առողջապահական ծրագրերի կրճատումները և կերկարաձգեր «Մատչելի խնամքի ակտի» հարկային արտոնությունները։ Սակայն այս փորձն անհաջողությամբ ավարտվեց՝ չհասնելով անհրաժեշտ 60 ձայնի շեմին։ Նշանակալի է, որ միայն Փենսիլվանիայից Ջոն Ֆետերմանը՝ դեմոկրատական սենատոր, կողմ քվեարկեց հանրապետականների տարբերակին, մինչդեռ երկու հանրապետականներ՝ Ռենդ Փոլն ու Լիզա Մուրկովսկին, դեմ էին։

Առողջապահությունը՝ հակամարտության առանցքում

Այս փակուղու կենտրոնում առողջապահության ֆինանսավորման շուրջ սուր տարաձայնություններն են։ Նախագահ Թրամփի վարչակազմը պահանջում է խորը կրճատումներ «Մեդիկեյդում» և այլ սոցիալական ծրագրերում, ինչը դեմոկրատները՝ Ներկայացուցիչների պալատի փոքրամասնության առաջնորդ Հաքիմ Ջեֆրիսի գլխավորությամբ, անվանում են «հանրապետական առողջապահական ճգնաժամ»։ Նրանց հակադարձ առաջարկը նպատակ ունի չեղարկել այս կրճատումները և մշտական դարձնել առողջապահության ապահովագրության արտոնությունները՝ ընդգծելով, որ միլիոնավոր ընտանիքներ կարող են զրկվել էական ծառայություններից (Economic Times)։

Դեմոկրատները կոչ են անում նախագահ Թրամփին մասնակցել երկկուսակցական բանակցություններին, սակայն վերջինս կասկածամիտ է․ «Հաճույքով կհանդիպեի նրանց հետ, բայց չեմ կարծում, որ որևէ ազդեցություն կունենա»,— ասել է նա լրագրողներին՝ զգուշացնելով, որ փակումը կդադարեցնի պետական ծառայությունները, բայց կենսաթոշակներն ու զինվորականների աշխատավարձերը կշարունակվեն։ Հանրապետականները պնդում են, որ իրենց CR-ը սովորական ժամանակավոր լուծում է՝ ավելի լայն բյուջետային համաձայնության հասնելու համար, մինչդեռ դեմոկրատները մեղադրում են նրանց անկեղծ բանակցություններից հրաժարվելու մեջ։

Տնտեսական և սոցիալական ալիքներ Վաշինգտոնում և տարածաշրջանում

Քաղաքական պայքարի ֆոնին՝ հետևանքները արդեն զգացվում են մայրաքաղաքում ու հարակից շրջաններում։ Հարյուր հազարավոր դաշնային աշխատողներ և պայմանագրային աշխատակիցներ կանգնած են հարկադիր արձակուրդների և աշխատանքից ազատման վտանգի առաջ։ «Պատասխանատու դաշնային բյուջեի կոմիտեի» քաղաքականության տնօրեն Քրիս Թոուների խոսքով՝ հատկապես խոցելի են պայմանագրային աշխատողները, որոնց աշխատանքը ֆինանսավորվում է կարճաժամկետ պայմանագրերով․ «Չկա 100 տոկոս երաշխիք, որ բոլոր ծառայությունները կշարունակեն վճարվել, հատկապես եթե փակումը երկարատև լինի»,— ասել է նա WAMU-ին։

Այս իրավիճակը նոր չէ․ այս տարվա մարտին նման փակուղին հանգեցրեց վերջին րոպեին համաձայնության, սակայն ոչ առանց Դիսիթիի բյուջեի զգալի կրճատումների և տեղական իշխանությունների անհանգստության։ Քաղաքապետ Մյուրիել Բոուսերը նշել է, որ նոր փակումը կվտանգի քաղաքային ծառայությունները՝ հանրային անվտանգությունից մինչև կրթություն՝ հավելյալ ճնշում ստեղծելով արդեն ծանրաբեռնված սննդաբանկերի և սոցիալական ծրագրերի վրա։

Դիսիթիի Առևտրի պալատի «Շրջանի վիճակը» տարեկան համաժողովը այս տարի ձեռք է բերել նոր նշանակություն։ Տնտեսության դիվերսիֆիկացման հարցը դարձել է առանցքային՝ հաշվի առնելով դաշնային աշխատատեղերից կախվածությունը։ Տեխնոլոգիական ընկերությունները, մասնավորապես Amazon-ը, դիտարկվում են որպես հնարավոր աջակցություն աշխատանք կորցնողների համար, սակայն ինչպես նշում է WAMU-ի մեկնաբանը, «փակման ազդեցությունը զգացվում է ոչ միայն աշխատավարձերում, այլև համայնքների բոլոր շերտերում»։

Քաղաքական հաշվարկներ և մեղադրանքների պատերազմ

Կուլիսներում քաղաքական հաշվարկները ճշգրիտ են՝ երկու կողմերն էլ վստահ են, որ հասարակությունը փակման համար մյուս կողմին կմեղադրի։ Հանրապետականները նշում են, որ իրենք պատրաստ են անցկացնել «մաքուր» CR, իսկ դեմոկրատները մեղադրում են նրանց առողջապահությունը որպես բանակցային գործիք օգտագործելու մեջ։ Դեմոկրատները պնդում են, որ հանրապետականների մերժումն է իրական արգելքը։

«Կոնգրեսի պարտքն է ժամանակին ֆինանսավորել պետական գործակալությունները, սակայն նույնքան կարևոր է վերահսկել գործադիր իշխանության չարաշահումները»,— հայտարարել է Դաշնային պետական ծառայողների ամերիկյան ֆեդերացիայի նախագահ Էվերեթ Քելլին (AFGE)։ Նրա խոսքերը ընդգծում են մեկ այլ հակասություն՝ դեմոկրատների նպատակն է սահմանափակել նախագահի իրավասությունը միակողմանի կրճատումներ կատարելու հարցում, ինչը Թրամփը կիրառել էր այս տարվա սկզբին՝ օտարերկրյա օգնության և հասարակական հեռարձակման ֆինանսավորումը նվազեցնելու համար։

Պատմությունը հուշում է, որ սա կարող է երկարել․ 2018-2019 թվականների 35-օրյա ռեկորդային փակումը լուրջ վնաս հասցրեց թե՛ աշխատողներին, թե՛ տնտեսությանը։ Այժմ, ժամկետից ընդամենը օրեր առաջ, կողմերը մնացել են իրենց դիրքերում, իսկ օրենսդիրները արձակուրդում են՝ վերջին հույսը թողնելով աշխատակազմի վրա։ Ինչպես նշել է Կապիտոլիումի մեկնաբաններից մեկը, «իրական հույս կարող են տալ միայն աշխատակազմի անդամները, սակայն կողմերը այնքան խորն են դիրքավորվել, որ առաջխաղացման հնարավորություն գրեթե չկա» (Federal News Network)։

Հետհաշվարկ՝ անորոշության մեջ

Ժամկետն անընդհատ մոտենում է, իսկ հնարավոր փակման հետևանքները՝ ավելի շոշափելի դառնում։ Դաշնային գերատեսչությունները պատրաստում են արտակարգ իրավիճակների ծրագրեր՝ ազգային պարկերի փակման, կարգավորող ստուգումների դադարեցման և աշխատավարձերի ուշացման տեսքով։ Անորոշությունը զգացվում է ոչ միայն պետական համակարգում, այլև այն համայնքներում, որոնք կախված են դաշնային ֆինանսավորումից։

Այս ամենի մեջ ամենաշատը տուժում են հասարակ քաղաքացիները։ Կառավարության ծառայություններից օգտվող միլիոնավոր ամերիկացիների համար փակումը պարզապես քաղաքական ներկայացում չէ, այլ իրական սոցիալական հարված։

Այս փակուղին վկայում է կառավարման ավելի խոր ճգնաժամի մասին․ անհամաձայնության շարունակականությունը վտանգում է հանրային վստահությունն ու ժողովրդավարական ինստիտուտները։ Քանի դեռ առաջնորդները չեն գտել ընդհանուր լեզու, ամենածանր հետևանքները կրելու են շարքային քաղաքացիները։