Աստղային առեղծված՝ 3I/ATLAS-ը քննարկումների է բորբոքում դրա ծագման շուրջ

Միջաստղային 3I/ATLAS օբյեկտը, որը հայտնաբերվել է 2025 թվականի հուլիսի 1-ին, մեծ հետաքրքրություն և վեճեր է առաջացրել գիտական համայնքում: Այն ընդամենը երրորդ հաստատված միջաստղային այցելուն է մեր Արեգակնային համակարգում՝ հաջորդելով ʻOumuamua-ին 2017 թվականին և Բորիսովին 2019 թվականին: 3I/ATLAS-ը, իր յուրահատուկ թռիչքի ուղին և բնորոշ հատկություններով, դարձել է աստղագետների ուսումնասիրության հիմնական թեման, քանի որ այն շուտով կլքի մեր համակարգը:

**Գիսավոր թե օտարերկրյա զոնդ?**

Հարվարդի աստղաֆիզիկոս պրոֆեսոր Ավի Լոեբի կողմից առաջադրված ամենահետաքրքիր տեսություններից մեկն այն է, որ 3I/ATLAS-ը կարող է լինել ոչ միայն սառցե գիսավոր, այլև օտարերկրյա տիեզերանավ: Լոեբի տեսությունը հիմնված է օբյեկտի տարօրինակ թռիչքի ուղու վրա և այն հնարավորության վրա, որ փոքր «նախնական զոնդ» շարժվում է դրանից առաջ: Նրա կարծիքով, զոնդը կարող էր ուղարկվել խելացի կյանքով՝ հավաքելու տվյալներ Մարսից կամ նույնիսկ Երկրից:

Սակայն, ինչպես տեղեկացնում է Phys.org-ը, Չիլիի Gemini South աստղադիտակի կողմից ստացված տվյալները ցույց են տալիս, որ 3I/ATLAS-ը, ամենայն հավանականությամբ, բնական գիսավոր է: Վերջին նկարներում, որոնք արվել են Gemini Multi-Object Spectrograph (GMOS)-ով, երևում է մեծացող պոչ և խիտ կոմա, որոնք բնորոշ են գիսավորներին:

**Մերձեցում Մարսին հոկտեմբերին**

3I/ATLAS-ի ուսումնասիրության ամենասպասված պահերից մեկը Մարսին մոտեցումն է 2025 թվականի հոկտեմբերի 30-ին: Այն մոտենալու է Մարսին ընդամենը 18 միլիոն մղոն հեռավորությամբ, ինչը հնարավորություն կտա մանրամասն պատկերներ ստանալ և վերլուծել օբյեկտի բնույթը:

Ինչպես հաղորդում է WIONews-ը, հնարավոր է, որ 3I/ATLAS-ը մոտենա նաև Վեներային և Յուպիտերին, իսկ 2025 թվականի դեկտեմբերի 17-ին այն կհասնի իր ամենամոտ կետին Երկրին՝ 223 միլիոն մղոն հեռավորությամբ:

**Հանրային ներգրավվածություն և գիտական նշանակություն**

3I/ATLAS-ի ուսումնասիրությունը ոչ միայն մասնագիտական աստղագետների համար է: Հանրային ներգրավվածության նախաձեռնությունները, ինչպիսիք են NSF NOIRLab-ի համագործակցությունը Shadow the Scientists ծրագրի հետ, հնարավորություն են տվել ուսանողներին և սիրողական աստղագետներին մասնակցել դիտումներին: 2025 թվականի օգոստոսի 27-ին մասնակիցները ականատես եղան գիսավորի մեծացող պոչին և տեղեկացան դրա քիմիական կազմի մասին:

Աստղագետ Քարեն Միչիի խոսքով՝ հավաքված տվյալները անգնահատելի են՝ հասկանալու համար այլ աստղերի շուրջ մոլորակային համակարգերի ձևավորումը:

**Տիեզերական պատգամաբեր հեռու աշխարհներից**

Երբ 3I/ATLAS-ը շարունակում է իր ճանապարհորդությունը Արեգակնային համակարգով, այն հիշեցնում է մեզ տիեզերքի անսահմանության և առեղծվածի մասին: Անկախ նրանից՝ այն բնական գիսավոր է, թե օտարերկրյա արտեֆակտ, դրա ներկայությունը հարստացրել է մեր պատկերացումները միջաստղային երևույթների մասին:

Մինչ 3I/ATLAS-ի ծագման շուրջ վեճերը շարունակվում են, դրա ճանապարհորդությունը ընդգծում է հետաքրքրասիրության և ուսումնասիրության կարևորությունը՝ բացահայտելու տիեզերքի գաղտնիքները: