Լիբերալները հրաժարվում են զրոյական արտանետումներից՝ 2050 թվականը՝ ինչ է նշանակում փոփոխությունը Հայաստանի համար

Լիբերալները հրաժարվում են զրոյական արտանետումներից․ ինչու՞ հիմա

2025 թվականի նոյեմբերի 13-ին Ավստրալիայի Լիբերալ կուսակցությունը արմատական շրջադարձ կատարեց իր կլիմայական քաղաքականության մեջ՝ պաշտոնապես հրաժարվելով մինչև 2050 թվականը զրոյական արտանետումների պարտավորությունից։ Այս որոշումը, որը հայտարարվեց երկարատև քննարկումներից և կուսակցության անդամների միջև սուր բանավեճից հետո, վերջին տարիների ընթացքում երկրի շրջակա միջավայրի ռազմավարության ամենանշանակալի փոփոխություններից մեկն է։

Ընդդիմության ղեկավար Սուսան Լեյը այս մասին հայտարարեց Լիբերալների ստվերային նախարարների հավաքից հետո, որտեղ համաձայնությունը հստակ էր․ կուսակցությունը այլևս չի հետևելու նախկին կառավարության սահմանած զրոյական արտանետումների երկարաժամկետ նպատակներին։ Փոխարենը, լիբերալները խոստացան վերացնել Լեյբորիստների 2030 թվականի արտանետումների կրճատման օրենսդրությունը և կենտրոնանալ տարեկան կրճատումների վրա՝ միայն այնքան, որքան թույլ կտա տեխնոլոգիան և առանց պարտադիր ծախսերի ընտանիքների և արդյունաբերության համար։ (ABC News)

«Մենք շարունակում ենք հավատարմություն պահպանել Փարիզի համաձայնագրին և հստակ նշել ենք՝ մեր քաղաքականությունը երկարաժամկետ նպատակներ սահմանելը չէ, բայց եթե հասնենք զրոյական արտանետումներին, դա ողջունելի կլինի»,– ասել է Լեյը՝ քայլը ներկայացնելով ոչ թե որպես հետքայլ, այլ որպես վերաբալանսավորում՝ հանուն ավստրալացիների «մատչելի և հուսալի էներգիայի»։

Կուսակցական բաժանումներ․ չափավորներ ընդդեմ պահպանողականների

Այս որոշումը հեշտությամբ չի կայացվել։ Կուսակցության ներսում բանավեճը թեժ էր։ Չափավորները՝ Անն Ռասթոն, Էնդրյու Բրեգ, Մարիա Կովաչիչ, ակտիվորեն պաշտպանում էին զրոյական արտանետումների նպատակների պահպանումը՝ ընդգծելով միջազգային համաձայնագրերի շարունակականության և հաշվետվողականության անհրաժեշտությունը։ Ռասթոնը, որն ընտրվել է բանակցելու Ազգայինների հետ, գոհունակություն է հայտնել, որ կուսակցությունը կմնա Փարիզի համաձայնագրում և կշարունակի արտանետումների կրճատման պարտավորությունը։

Մյուս կողմից, պահպանողականները՝ Թեդ Օ’Բրայենը, Ալեքս Հոքը, ինչպես նաև ղեկավարության հավակնորդներ Էնգուս Թեյլորը և Էնդրյու Հեյստին, վճռականորեն դեմ են արտահայտվել 2050 թվականի նպատակին։ Նրանց դիրքորոշումը ավելի մոտ է Ազգայինների տեսակետին, որոնք ամսվա սկզբին արդեն հրաժարվել էին զրոյական արտանետումների պարտավորությունից՝ կոալիցիայի ապագայի շուրջ ներքին տարաձայնությունների պատճառով։

Կուսակցության ներսից մեկ աղբյուր այս արդյունքը նկարագրել է որպես «համաձայնություն»՝ կուսակցության չափավոր և աջակողմյան թևերի միջև հավասարակշռում։ Այնուամենայնիվ, շատերի համար սա հստակ շրջադարձ է դեպի աջ թևի դիրքորոշումը։

Ի՞նչ է ասում նոր քաղաքականությունը

Լիբերալ կուսակցության նոր կլիմայական քաղաքականությունը համադրում է ցանկությունն ու իրատեսությունը։ Մինչ կուսակցությունը կմնա Փարիզի համաձայնագրում, այն հրաժարվում է հստակ երկարաժամկետ նպատակներից՝ փոխարենը նախընտրելով հինգ տարին մեկ միջանկյալ նպատակներ, որոնք կսահմանվեն միայն կառավարության կողմից։ Խոստացվում են տարեկան կրճատումներ, սակայն դրանք կչափվեն «համեմատելի երկրների» մակարդակով և միայն այնքան, որքան թույլ կտա տեխնոլոգիական զարգացումը։

Ստվերային էներգետիկայի նախարար Դեն Թեհանը ընդգծել է «բոլոր տեխնոլոգիաների» կիրառումը՝ ներառյալ ածուխը՝ էներգիայի գները նվազեցնելու և արտանետումները կրճատելու համար։ Լիբերալները բաց են նաև ատոմային էներգիայի, գազի և հիմնական հզորությունների պահպանման համար՝ իրենց ներկայացնելով որպես էներգիայի առատության և մատչելիության կողմնակիցներ։ (The Conversation)

Նշանակալի է, որ կուսակցության պլանում ընդգծվում է, որ արտանետումների նպատակները երբեք չեն վտանգի ավստրալացի ընտանիքների շահերը՝ սկզբունք, որը, ըստ Լեյի, կուղղորդի բոլոր որոշումները։

Քաղաքական արձագանքներ և հանրային վերաբերմունք

Քաղաքական փոփոխությունը խիստ արձագանքներ է առաջացրել։ Վարչապետ Էնթոնի Ալբանեզը արագորեն քննադատեց այս քայլը՝ մեղադրելով կոալիցիային «կլիմայական գործերից հրաժարվելու» և աշխատատեղերի, ներդրումների և տնտեսական աճի վտանգման մեջ։ «Ավստրալացիները այլևս չեն կարող վճարել կոալիցիայի ներքին պայքարի գինը կլիմայական և էներգետիկ քաղաքականության հարցում»,– ասել է Ալբանեզը՝ ընդգծելով կայուն և ապագային միտված քաղաքականության կարևորությունը։ (The Conversation)

Շրջակա միջավայրի պաշտպանները ևս մտահոգություն են հայտնել։ Կլիմայի խորհրդի գործադիր տնօրեն Ամանդա Մաքքենզին զգուշացրել է, որ զրոյական արտանետումներից հրաժարվելը կարող է հանգեցնել բնական աղետների և բարձր էներգետիկ գների։ Նա պնդում է, որ ընտրողների ակնկալիքները անտեսելը վտանգում է թե շրջակա միջավայրը, թե տնտեսությունը, և կարող է կոալիցիային քաղաքական վնաս պատճառել քաղաքային ընտրատարածքներում։

Լիբերալ կուսակցության ներսում նույնպես բոլորը չեն համոզված նոր ուղղությամբ։ Հարավային Ավստրալիայի սենատոր Էնդրյու Մաքլախլանը The Guardian-ում գրել է, որ զրոյական արտանետումներից հրաժարվելը անհամաձայնեցված է և քանդում է կուսակցության ավանդական հավատարմությունը stewardship-ին և հաշվետվողականությանը։ «Պահպանողականը հավատում է, որ մենք այս աշխարհի խնամակալներն ենք, ոչ թե տերերը»,– նշել է Մաքլախլանը՝ ընդգծելով, որ այս քայլը վտանգում է ոչ միայն ընտրողների, այլ նաև Ավստրալիայի խաղաղօվկիանոսյան հարևանների հետ հարաբերությունները։

Հետևանքներ կլիմայի և տնտեսության համար

Ի՞նչ է սա նշանակում Ավստրալիայի ապագայի համար։ Լիբերալ կուսակցության հրաժարումը օրենքով ամրագրված զրոյական արտանետումների նպատակներից նորից հարցեր է բացում երկրի միջազգային պարտավորությունների և գլոբալ կլիմայական գործողությունների մեջ նրա դերի մասին։ Մինչ կուսակցությունը մնում է Փարիզի համաձայնագրում, հստակ ժամկետներ չսահմանելը մտահոգություն է առաջացրել դիվանագետների և բնապահպանների շրջանում։

Բիզնեսի համար երկարաժամկետ նպատակների բացակայությունը կարող է հանգեցնել անորոշության՝ ազդելով ներդրումների վրա կանաչ էներգետիկայում և այլ ոլորտներում։ Մատչելի էներգիայի և տեխնոլոգիական նորարարության խոստումը կարող է գրավել որոշներին, սակայն քննադատները զգուշացնում են, որ առանց հստակ նպատակների Ավստրալիան կարող է հետ մնալ դեկարբոնիզացիայի մրցավազքում։

Սոցիալական առումով այս որոշումը կարող է խորացնել բաժանումները քաղաքային և գյուղական ընտրողների, ինչպես նաև սերունդների միջև։ Քաղաքային ընտրատարածքներում, որտեղ կլիմայական գործողությունները առաջնային են, այս քայլը կարող է ընկալվել որպես հետքայլ, իսկ ավանդական էներգետիկ ոլորտների վրա հիմնված շրջանները ողջունել նոր ուշադրությունը ռեսուրսների առատության վրա։

Կոալիցիայի միասնությունն ու ապագան

Կոալիցիայի հաջորդ քայլերը ներառում են Լիբերալների և Ազգայինների միջև բանակցություններ՝ միասնական կլիմայական քաղաքականություն մշակելու նպատակով։ Ազգայինների առաջնորդ Դեյվիդ Լիթլփրաուդը ողջունել է Լիբերալների փոփոխությունը՝ նշելով, որ այն արտացոլում է Ազգայինների դիրքորոշումը և հույս է տալիս կառուցողական համագործակցության համար։

Լիբերալների երեք բանակցողներն են՝ Դեն Թեհանը, Ջոնաթան Դունիամը և Անն Ռասթոնը, որոնք կհանդիպեն Ազգայինների ներկայացուցիչների հետ՝ վերջնականացնելով համատեղ դիրքորոշումը։ Արդյունքը, ամենայն հավանականությամբ, կձևավորի ոչ միայն կոալիցիայի ընտրական պլատֆորմը, այլ նաև ազգային ավելի լայն քննարկումը կլիմայի, էներգիայի և Ավստրալիայի դերի վերաբերյալ փոփոխվող աշխարհում։

Այս պահին Լիբերալ կուսակցության հրաժարումը մինչև 2050 թվականը զրոյական արտանետումներից պարզապես քաղաքական փոփոխություն չէ, այլ ազդանշան ընտրողներին, բիզնեսին և միջազգային հանրությանը՝ կուսակցության դիրքորոշման մասին ժամանակի կարևորագույն հարցերից մեկում։

Վերլուծություն․ Լիբերալների որոշումը զրոյական արտանետումների պարտավորությունից հրաժարվելու մասին հաշվարկված ռիսկ է՝ ներքին միասնությունը ապահովելու փորձի և արտաքին ճնշումների միջև։ Տեխնոլոգիական հնարավորությունների և էներգիայի մատչելիության առաջնահերթացումը գրավիչ է պահպանողական և շրջանային ընտրողների համար, սակայն ռիսկ է պարունակում չափավորների ու քաղաքային ընտրատարածքների համար, որոնք պահանջում են հստակ կլիմայական գործողություններ։ Իրական փորձությունը կլինի՝ արդյո՞ք այս ճկուն, տեխնոլոգիայով առաջնորդվող մոտեցումը կկարողանա ապահովել արտանետումների իրական նվազում և պահպանել Ավստրալիայի հեղինակությունը միջազգային ասպարեզում։