Մանչեսթերում սինագոգի վրա հարձակում․ համայնքը ցնցված է, անվտանգության միջոցառումները ուժեղացվել են

Մանչեսթերում սինագոգի մոտ տեղի ունեցած հարձակումը՝ ինչ է իրականում պատահել

Հոկտեմբերի 2-ի առավոտը Մանչեսթերում սկսվեց խաղաղությամբ․ դա հրեաների ամենասուրբ օրը՝ Յոմ Կիպուրն էր։ Սակայն այդ հանգիստը կտրուկ խախտվեց Միդլթոն Ռոուդի վրա գտնվող «Հիթոն Փարկ» հրեական համայնքի սինագոգի մոտ։ Ժամը 9։31-ին ոստիկանությունը կանչվեց դեպքի վայր՝ հարձակման մասին հաղորդագրությունից հետո։ Մի քանի րոպե անց տարածքը վերածվեց արտակարգ իրավիճակի՝ ազդանշաններ, տասնյակ ոստիկանական մեքենաներ, զինված ուժեր, և համայնքը հայտնվեց ցնցման ու վախի մեջ։

Մեծ Մանչեսթերի ոստիկանությունը պաշտոնապես հաստատեց միջադեպի ծանր հետևանքները։ Երկու մարդ զոհվել է, իսկ երրորդը՝ ենթադրյալ հարձակվողը, մահացել է ոստիկանության կողմից կրակոցից հետո։ Նրա մարմինը դեռ մնում էր դեպքի վայրում՝ «կասկածելի իրեր» ունենալու պատճառով, ինչն ստիպեց հրավիրել պայթուցիկների վնասազերծման մասնագետներին։ Sky News և The Guardian լրատվամիջոցները նշում են, որ պայթուցիկի առկայությունը դեռևս չի հաստատվել, սակայն վտանգը ստիպեց արտակարգ ծառայություններին գործել ծայրահեղ զգուշությամբ։

Ոստիկանության տվյալներով՝ ևս չորս մարդ վիրավորվել է, նրանցից մի քանիսը ծանր վիճակում են։ Մանչեսթերի մի շարք հիվանդանոցներ, այդ թվում՝ «Սալֆորդ Ռոյալ»-ը և «Ֆեյրդֆիլդ Ջենեռալ»-ը, փակվել են՝ որպես նախազգուշական քայլ։ Յոմ Կիպուրի արարողությանը եկած բազմաթիվ մարդիկ հանկարծ հայտնվեցին արտակարգ իրավիճակում։

Համայնքի ցնցվածությունը և արձագանքը

Դեպքի վայրից հրապարակված լուսանկարներն ու տեսանյութերը հստակ ցույց են տալիս իրավիճակի լրջությունը։ Մարդիկ հավաքված էին ոստիկանության պատնեշի մոտ՝ ոմանք միմյանց էին սփոփում, ոմանք պարզապես անշարժ կանգնած էին։ «Չեմ հավատում, որ նման բան կարող է տեղի ունենալ Մանչեսթերում», — ասում էր տեղի բնակիչը Sky News-ին։ Այս հարձակումը հարված էր ոչ միայն հրեական համայնքին, այլև ամբողջ հարևանությանը, որտեղ տասնամյակներ շարունակ տարբեր կրոնների մարդիկ համերաշխ ապրել են։

Անմիջապես դեպքի վայրում հսկայական ուժեր էին՝ ոստիկանություն, փրկարարներ, բժիշկներ, մասնագիտացված խմբեր։ Պայթուցիկների վնասազերծման սպիտակ մեքենան արդեն անցել էր պատնեշը, իսկ ուղղաթիռները պտտվում էին օդում։ Տարածվող տեսանյութերում զինված ոստիկանները զգուշացնում էին մարդկանց հեռու մնալ, իսկ կրակոցներից հետո իրավիճակը դառնում էր անկառավարելի։

Մանչեսթերի քաղաքապետ Էնդի Բերնհամը ընդգծեց, որ սինագոգի անվտանգության աշխատակիցների գործողությունները կանխել են ավելի մեծ ողբերգությունը։ «Հրեական համայնքի անվտանգության ծառայողների աշխատանքը թույլ տվեց, որ իրավիճակն ավելի վատ չդառնա», — նշեց նա։

Ազգային անվտանգության արձագանքը և քաղաքական գնահատականները

Հարձակման հետևանքները արագ տարածվեցին Մանչեսթերից դուրս։ Վարչապետ Քիեր Ստարմերը, ով գտնվում էր Կոպենհագենում, ընդհատեց իր այցը և վերադարձավ Լոնդոն՝ արտակարգ ՔՈԲՐԱ նիստ վարելու համար։ «Այսօր Մանչեսթերում տեղի ունեցած հարձակումը իսկապես ցնցող է, և մեր բոլոր մտքերը զոհերի ու նրանց ընտանիքների հետ են», — հայտարարեց Ստարմերը։ Նա նշեց, որ լրացուցիչ ոստիկանական ուժեր են ուղարկվում սինագոգներ ամբողջ երկրում՝ հրեական համայնքի անվտանգությունը ապահովելու նպատակով։

Մեծ Բրիտանիայի ներքին գործերի նախարար Շաբանա Մահմուդը ևս կոչ արեց հետևել ոստիկանության ցուցումներին՝ հարձակումը որակելով «սարսափելի»։ Լոնդոնի ոստիկանությունը ուժեղացրել է պարեկությունը հրեական կրոնական և մշակութային օբյեկտների մոտ՝ նախազգուշական քայլերով։ Համայնքի ղեկավարներ, ինչպես Գրամ Սթրինգերը, ընդգծեցին համերաշխության և զգուշության կարևորությունը։ «Մենք պետք է թույլ չտանք, որ նման մարդիկ վնասեն մեր համայնքը», — ասաց Սթրինգերը՝ հիշեցնելով 2017թ․ Մանչեսթերի «Արենա»-ի պայթյունի հետևանքները։

Յոմ Կիպուրի խորհրդանիշը և հուզական հետևանքները

Հարձակման ժամանակը խորացրեց դրա ցավալի ազդեցությունը։ Յոմ Կիպուրը հրեաների ամենասուրբ օրն է՝ աղոթքի և պահքի, ներողամտության և համայնքի միասնականության պահ։ Այդ օրը աշխատանքը արգելված է, մարդիկ հավաքվում են սինագոգներում՝ հոգևոր մաքրության և հաշտության համար։

Այս տարի, սակայն, Մանչեսթերի հրեաները ստիպված եղան փախչել, թաքնվել կամ միմյանց սփոփել՝ բռնության հետևանքով։ Հարձակման խորհրդանիշը խոր ցավ պատճառեց ինչպես համայնքին, այնպես էլ քաղաքական ղեկավարներին։ «Այն, որ այս ամենը տեղի է ունեցել Յոմ Կիպուրին, սարսափելի է», — հայտարարեց Ստարմերը։

Անպատասխան հարցեր և ապագայի ուղին

Ոստիկանությունը դեռևս չի հրապարակել հարձակվողի ինքնությունը կամ հստակ շարժառիթը։ Դեպքը որակվում է որպես ենթադրյալ ահաբեկչական հարձակում՝ ծայրահեղական գաղափարախոսության հնարավոր կապով։ «Կասկածելի իրերի» առկայությունը ստիպեց պայթուցիկների վնասազերծման խմբերին գործել ծայրահեղ զգուշությամբ՝ մինչև ամբողջ տարածքի վերջնական ստուգումը։ Քննչական աշխատանքները շարունակվում են՝ տեսախցիկների նկարահանումների, վկաների հարցման միջոցով։

Համայնքը՝ ինչպես հրեական, այնպես էլ ամբողջ Մանչեսթերը, կանգնած է վերականգնման և հուզական ցնցվածության հաղթահարման դժվարին խնդրի առաջ։ Սինագոգներում անվտանգության միջոցառումները ուժեղացվել են, իսկ կրոնական առաջնորդները կոչ են անում պահպանել հանգստություն և միասնականություն։ Ոմանց համար հարձակումը հիշեցում է խոցելիության մասին, մյուսների համար՝ հնարավորություն՝ նորից հաստատելու համերաշխության արժեքը։

Ժամերն անցնում են, և ուշադրությունը տեղափոխվում է միջադեպի պատճառների և հետևանքների ուսումնասիրության վրա։ Ի՞նչ նշանակություն ունի այս հարձակումն այն քաղաքի համար, որն ասոցացվում է բազմամշակութային համերաշխության հետ։ Ինչպե՞ս կարելի է ապահովել համայնքի անվտանգությունը՝ առանց բացության և վստահության կորստի։

Պատասխանները կձևավորվեն ժամանակի ընթացքում՝ հետաքննության, հանրային քննարկումների և համայնքի միասնական ջանքերի արդյունքում։ Իսկ մինչ այդ, «Հիթոն Փարկ» սինագոգի դիմաց տեղի ունեցած տեսարանները՝ խլացուցիչ ազդանշաններ, լաց լինող մարդիկ, ուղղաթիռների ձայնը, կմնան բոլորի հիշողության մեջ։

Այս հարձակումը մեկ անգամ ևս ցույց է տալիս, թե որքան դժվար է համատեղել անվտանգությունն ու համայնքային վստահությունը՝ անակնկալ բռնության դարաշրջանում։ Մանչեսթերը հիմա փորձում է հաղթահարել Յոմ Կիպուրի ցնցումը, և տեղի բնակչության համերաշխությունն ու արագ արձագանքը հույս են տալիս, որ հանդուրժողականությունը և տոկունությունը կարող են հաղթել նույնիսկ ամենախորը ցնցումների ժամանակ։