Թինա Մալոնի հուզիչ կոչը՝ ամուսնու ողբերգական մահից հետո

Թինա Մալոնի բացահայտ ցավն ու հրատապ կոչը փոփոխության

Հինգշաբթի առավոտյան՝ «Good Morning Britain» հաղորդման ուղիղ եթերում, Թինա Մալոնը՝ «Shameless»-ի և «Brookside»-ի հայտնի դերասանուհին, բացեց իր կյանքի ամենախորը վիշտը: Հեռուստախցիկները արձանագրեցին այն պահը, երբ նա արտասվեց՝ պատմելով ամուսնու՝ Փոլ Չեյսի ողբերգական մահվան մասին: Սակայն այս հարցազրույցը միայն հայտնի մարդու հուզմունք չէր․ այն դարձավ կոչ հասարակությանն ու պետությանը՝ փոխելու իրականությունը, մայրիկի պայքար՝ իր դստեր համար, և այրիի աղերս՝ համակարգային փոփոխությունների:

Փոլ Չեյս․ զինվորի անտեսանելի պայքարը

Փոլ Չեյսը, ով մահացավ ընդամենը 41 տարեկանում՝ 2024-ի մարտին, Թինա Մալոնի ամուսին լինելուց բացի, սիրող հայր էր իրենց դստեր՝ Ֆլեյմի համար և բարձր պատիվներով զինվորական: Փոլը ծառայել է Իրաքում, Աֆղանստանում, Հյուսիսային Իռլանդիայում, Բելիզում և Ֆոլկլենդյան կղզիներում։ Բայց հենց անտեսանելի վերքերն էին՝ հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարումը, մղձավանջները, խուճապի նոպաները, որ վերջ ի վերջո խլեցին նրա կյանքը։ Թինայի խոսքով՝ Փոլի հոգեկան խնդիրներն առավել ծանրացան 2020-ին, երբ նրան ազատեցին աշխատանքից, իսկ Թինան հոսպիտալացվեց կորոնավիրուսի պատճառով:

Փոլի վիճակի վատթարացումը շարունակական և անդառնալի էր։ Մալոնը հիշում է վերջին ամիսները՝ «Նա երկու անգամ փորձեց ինքնասպանություն գործել 2023-ին, մահվան տարուց առաջ»: Նա նկարագրում է գիշերները, երբ նստում էր նրա կողքին, ձեռքը բռնած, տեսնելով Փոլի ցնցումները և անհանգստության պոռթկումները։ Զինվորականների համապարփակ աջակցության պակասը ուղեկցում էր նրանց ընտանիքին։ «Կա զինվորականների համար արձանագրության պակաս», — ասաց Թինան ուղիղ եթերում։ «Բաները երկար են տևում, մինչև իրականացվեն։ Ինչո՞ւ փողոցում կան վետերաններ»։

Վերնագրերի ետևում․ ամուսնություն, մայրություն ու կորուստ

Նրանց սիրո պատմությունը սկսվել էր հեքիաթային — 2010-ին ամուսնացան՝ «Celebrity Four Weddings»-ում մասնակցելուց հետո, ապա միասին անցան ծննդի դժվար ճանապարհը․ Թինան 50 տարեկանում Կիպրոսում անցավ արտամարմնային բեղմնավորման ընթացակարգը, և 2013-ին ծնվեց Ֆլեյմը։ Բայց երջանկության ներքո Փոլը պայքարում էր։ «Մի քանի ամսվա ընթացքում հասկացա նրա քնի խանգարումները, խուճապի նոպաները», — պատմում է Թինան։ «Ես թաքցնում էի նրա դեպրեսիան, որովհետև հանրային դեմք էի, և չէի ուզում ընդունել այն»։

Հանրային ու մասնավոր հարցազրույցներում Թինան անկեղծորեն պատմել է ապրածի մասին։ Երբ ստացավ Փոլի վերջին հաղորդագրությունները՝ սիրո և ներողության խոսքեր, նստած էր ոստիկանների դիմաց, որոնք հենց նոր հայտնել էին նրա մահվան մասին։ «Առաջին անգամ եմ ասում ու հաստատում՝ Փոլը ինքնասպանություն գործեց։ Ես հավատում եմ թափանցիկությանը», — ասել է նա «The Mirror»-ին։ «Ես երբեք չեմ հաղթահարի այս ցավը։ Շատ եմ կարոտում նրան, շատ եմ սիրում։ Մի բան գիտեմ… նա այժմ ավելի լավ տեղում է, քան այստեղ»։

Թինան խոստովանում է, որ վիշտը ճնշում է իրեն։ «Եթե Ֆլեյմը չլիներ, ես էլ այստեղ չէի լինի», — անկեղծացել է «Suddenly Single» փոդքասթում։ Նա նշել է, որ սպասում է այն օրվան, երբ կրկին կհանդիպի Փոլին, բայց մինչ այդ պարտավոր է ուժեղ լինել դստեր համար։ «Ես պետք է լինեմ ուժեղ, որպեսզի Ֆլեյմը կարողանա ապրել լիարժեք կյանք»: Թինան հայտարարել է, որ երբեք այլևս չի հանդիպի ոչ ոքի․ «Սպասում եմ այն օրվան, երբ կրկին կլինեմ նրա հետ։ Դա է իմ ապրելու իմաստը»։

Պայքարը՝ ցավը նպատակ դարձնելով

Փոլի մահը Թինային դարձրել է հոգեկան առողջության ոլորտի ակտիվիստ, հատկապես զինվորականների համար։ Նա բացահայտ խոսում է համակարգի ձախողումների մասին․ «Փոլի գնդի զինվորներից մեկը ասաց՝ «Բանակը հրաշալի է քեզ զինվոր դարձնելու հարցում, բայց չի կարողանում քեզ դարձնել քաղաքացի»։ Դրա համար չկա անցման ծրագիր»: Թինան նամակներ է գրել Պաշտպանության նախարարին, վարչապետին և նույնիսկ արքայազն Հարիին՝ հանդիպումներ պահանջելով և կոչ անելով պետական աջակցություն ընդլայնել։

Նա իր վիշտը վերածում է նոր բարեգործական ծրագրի՝ հիմնված Փոլի անունով, որը ուղղված է աղքատության, ճգնաժամի մեջ գտնվող մարդկանց՝ անմիջական ֆինանսական աջակցություն տրամադրելու նպատակով։ «Սա բոլորովին տարբեր բարեգործական կազմակերպություն է, 12 հոգանոց խորհրդով, որը լույս է սփռելու կարիքավորների վրա», — ասում է Թինան։ «Սա իմ կյանքի ամենադժվար ժամանակն է, բայց ես պետք է դրական բան ստեղծեմ այս ամենից»։

Փոլի մահից հետո Թինան ստացել է մեծ աջակցություն՝ ընկերներից, ընտանիքից, գործընկերներից և բանակի ընկերներից։ «Ստացած աջակցությունն ու բարությունը ինձ խորապես հուզել է», — գրել է նա սոցցանցերում։ Սակայն ոչ մի խոսքեր կամ ուշադրություն չեն կարող փոխարինել կորստի ցավը կամ լրացնել նրա թողած դատարկությունը։

Ինքնասպանություն, խարան և անտեսված թվերը

Մեծ Բրիտանիայում յուրաքանչյուր 90 րոպեն մեկ մարդ է կյանքից հեռանում ինքնասպանությամբ։ Սա տղամարդկանց մոտ 50 տարեկանից ցածր մահվան գլխավոր պատճառներից է՝ գերազանցելով նույնիսկ քաղցկեղն ու ավտովթարները։ Սակայն խարանն ու լռությունը շարունակում են տիրել։ Տղամարդիկ երեք անգամ ավելի հաճախ են կյանքից հեռանում, քան կանայք։ Թինայի պատմությունը հիշեցնում է՝ որքան կարևոր է տեսնել ու լսել նման ընտանքիների ցավը։

Թինան ուղիղ եթերում ասաց․ «Պետք է ավելի շատ խոսենք ինքնասպանության մասին։ Դա է պատճառը, որ հիմա բարձրաձայնում եմ։ Տղամարդկանց մոտ 50-ից ցածր տարիքում ինքնասպանությունը գլխավոր մահվան պատճառն է, բայց դեռ խարան կա, և բավարար աջակցություն չկա»։ Նա ուզում է, որ Ֆլեյմը ճանաչվի ոչ թե որպես ինքնասպանություն գործած մարդու դուստր, այլ որպես սիրող հայրիկի ու հայրենասեր զինվորի երեխա։

Հոգեկան առողջության հարցերով պայքարողներին աջակցելու համար կան մի շարք կազմակերպություններ՝ «Samaritans» (samaritans.org, 116 123), «CALM» (thecalmzone.net, 0800 585 858), «Papyrus» (papyrus-uk.org, 0800 068 41 41), «Mind» (mind.org, 0300 123 3393): այս կազմակերպությունները տրամադրում են վստահելի աջակցություն, տեղեկատվություն ու խորհրդատվություն։

Փոլի հիշատակը և ապագայի հույսը

Փոլ Չեյսը հիշվում է ոչ միայն իր պայքարով, այլ՝ ջերմությամբ, հումորով, ստեղծագործությամբ և սիրով։ Թինան, արտասվելով, ներկայացրեց ընտանիք, որին տառապանքը չի սահմանափակում, այլ՝ ուժ է տալիս։ Աշխատանքն ու պայքարը շարունակվում են՝ բարեգործական կազմակերպությունների, պետության ու հասարակության համար․ անհրաժեշտ է փոխել արձանագրությունները, հաղթահարել խարանն ու ապահովել վետերանների և նրանց ընտանիքների արժանապատիվ աջակցությունը։

Թինա Մալոնի պատմությունը հանուն փոփոխության է՝ մարդկային դեմք տալով հասարակական աղետին։ Նրա պայքարը պահանջում է ոչ միայն կարեկցանք, այլ՝ համակարգային փոփոխություն, որովհետև յուրաքանչյուր վերնագրի հետևում ընտանիք կա, ժառանգություն ու հույս՝ ավելի լավ ապագայի համար։