Մանիլայում բողոքի ցույցը վերածվեց բախման՝ հեղեղների դեմ պայքարի կոռուպցիայի ֆոնին

Հազարավոր մարդիկ դուրս եկան փողոց՝ պայքարելու հեղեղների դեմ պայքարի կոռուպցիայի դեմ

Կիրակի օրը Մանիլայի փողոցները դարձան հաշվետվողականության պայքարի թատերաբեմ։ Տասնյակ հազարավոր ֆիլիպինցիներ միավորվեցին՝ բողոքելու պետական հեղեղների դեմ պայքարի ծրագրերում կոռուպցիայի ենթադրյալ սկանդալի դեմ։ Առավոտյան Լունետա զբոսայգում անցկացված խաղաղ ցույցին, ըստ քաղաքային պաշտոնյաների, մասնակցել է մինչև 50,000 մարդ։ Սակայն օրվա երկրորդ կեսին բողոքի ալիքը հասավ Մենդիոլայի կամրջին և նախագահի պալատի մոտակայքին՝ վերածվելով լարված բախումների։

Ինչպես նշում է Al Jazeera-ն, բողոքի պատճառը «կեղծ ենթակառուցվածքային» նախագծերն են՝ անիրականացված հեղեղների դեմ պայքարի սխեմաները, որոնք, ըստ գնահատումների, հարկատուներին արժեցել են միլիարդավոր դոլարներ։ Այս սկանդալը մեծ հասարակական արձագանք ստացավ այն բանից հետո, երբ նախագահ Ֆերդինանդ Մարկոս Կրտսերը հուլիսին այն ընդգծեց իր տարեկան ուղերձում։ Դրանից հետո սկանդալը հանգեցրեց բողոքի ալիքի և կարևոր պաշտոնյաների հրաժարականների խորհրդարանում։

Երիտասարդների և ոստիկանության բախումներ Մանիլայում

Օրվա երկրորդ կեսին իրավիճակը կտրուկ փոխվեց։ Երիտասարդների փոքր խմբեր փորձեցին անցնել Այալա կամրջով, սակայն հանդիպեցին ոստիկանության արգելափակմանը։ Սոցիալական ցանցերում տարածվող տեսանյութերում, որոնք վկայակոչում է Inquirer-ը, երևում է, որ ոստիկանները կոպիտ կերպով ձերբակալում և ցրում են ցուցարարներին, որոնց մեծ մասը ուսանողներ էին։ Ցուցարարները քարեր և շշեր էին նետում, իսկ ոմանք վառեցին մոտակայքում գտնվող թափոններ՝ այդ թվում՝ մի թրեյլերի անվադողեր, որը ծառայում էր որպես արգելապատնեշ։

Ոստիկանությունը, վահաններով առաջ շարժվելով, ձերբակալեց առնվազն 17 մարդու։ Մոտ մեկ ժամ անց նոր բախում տեղի ունեցավ, որի ժամանակ ոստիկանները կիրառեցին ջրցան մեքենա՝ դիմակավորված ցուցարարների դեմ։ Մանիլայի ոստիկանության մամուլի խոսնակն Inquirer-ին հայտնել է, որ ձերբակալվածները կարող են մեղադրվել գույքի վնասման, իշխանությանը դիմադրելու և հարձակման համար։

Հանդարտության կոչեր և համերաշխության ուղերձ

«Բագոնգ Ալյանսանգ Մակաբայան» (Bayan) դաշինքը կոշտ քննադատեց ոստիկանության գործողությունները։ «Հսկայական հանրային միջոցներ ծախսվում են անվտանգության վրա, սակայն ոստիկանությունը չի կարողանում իրավիճակին մոտենալ զսպվածությամբ և կազմակերպվածությամբ»,- նշված է կազմակերպության հայտարարությունում։ Bayan-ը պահանջում է, որ ձերբակալված ցուցարարներին տրամադրվի իրավաբանական պաշտպանություն և բժշկական օգնություն՝ ընդգծելով քաղաքացիական իրավունքների պահպանման անհրաժեշտությունը։

Դաշինքի նախագահ Թեդդի Կազինոն նշեց, որ այս շարժումը շատ ավելի լայն է, քան պարզապես բողոքի ցույցը։ «Ցուցարարների մեջ կային մարդիկ տարբեր խավերից, ինչը վկայում է կոռուպցիայի դեմ պայքարի և արդարության պահանջի լայն տարածվածության մասին»,- ասաց Կազինոն։ Bayan-ը հայտարարեց, որ ողջ երկրի մասշտաբով բողոքի ակցիաներին մասնակցել է առնվազն 100,000 մարդ։

Հեղեղներ, կոռուպցիա և հասարակական ճնշման աճ

Ցույցի պատճառները խորն են։ Վերջին շաբաթների մահաբեր հեղեղները ուժեղացրել են պետական ծախսերի և ենթակառուցվածքների նկատմամբ վերահսկողությունը, հատկապես այն բանից հետո, երբ Ֆիլիպինների ֆինանսների նախարարությունը բացահայտեց, որ 2023-2025 թթ. կոռուպցիայի հետևանքով կորցվել է մինչև 118,5 մլրդ պեսո (մոտ $2 մլրդ)։ Greenpeace-ը նշում է, որ իրական թիվը կարող է հասնել $18 մլրդ-ի։ Սկանդալը ներառել է նաև խորհրդարանի մոտ 30 պատգամավորների և հանրային աշխատանքների նախարարության պաշտոնյաների, որոնց մեղադրում են կանխիկ գումարներ վերցնելու մեջ։

Նախագահ Մարկոսը նախորդ շաբաթ հայտարարել է. «Չեմ մեղադրում մարդկանց, որ նրանք բողոքում են», միաժամանակ կոչ անելով պահպանել խաղաղությունը։ Սակայն բռնության և ուժային գործողությունների բռնկումը ընդգծում է քաղաքական լարվածությունը և երիտասարդության շրջանում խորացող հիասթափությունը։

Բողոքի ցույցին միացան նաև բնապահպանական և հակակոռուպցիոն կազմակերպություններ՝ պահանջելով գողացված միջոցների վերադարձ և մեղավորների բանտարկություն։ Սկանդալը հանգեցրել է խորհրդարանի երկու պալատների ղեկավարների փոփոխության, իսկ Մարկոսի ազգական, խորհրդարանի նախագահ Մարտին Ռոմուալդեզը հրաժարական է տվել՝ հետաքննության մեկնարկի պայմաններում։

Երկիրը ճամփաբաժանին

Մանիլայի կամուրջներն ու պողոտաները երեկոյան դեռ լարված էին։ Սակայն այս օրը խորհրդանշում էր ավելի մեծ պայքար՝ կոռուպցիայի ժառանգության և փոփոխության պահանջի շուրջ։ Շատերի համար, հատկապես երիտասարդների, այս շարժումը պայքար էր իրենց ապագայի համար՝ քաղաքական և տնտեսական չարաշահումներից ազատելու նպատակով։

Չնայած բռնությանը, Bayan-ը շնորհակալություն հայտնեց բոլորին, ովքեր միացան շարժմանը։ «Շնորհակալ ենք բոլոր կամավորներին և համերաշխություն ցուցաբերածներին, ովքեր դարձրել են ցույցը հաջողված»,— ասված է կազմակերպության հաղորդագրությունում։ Հույս կա, որ այս իրադարձությունները կհիշվեն ոչ թե բախումներով, այլ որպես պատմական պահ, երբ ֆիլիպինցիները պահանջեցին հաշվետվողականություն և արդարություն՝ անկախ հետևանքներից։

Վերլուծություն. Մանիլայի ցույցը բացահայտեց ֆիլիպինյան հասարակության խորը բևեռացվածությունը, որտեղ երիտասարդների բուռն բողոքը կոռուպցիայի դեմ բախվում է իշխանության ուժային հակազդեցությանը։ Իրադարձությունները ցույց են տալիս, որ հասարակական պահանջները թափանցիկության և արդարության համար չեն մարի՝ և կարող են արմատապես փոխել երկրի քաղաքական դաշտը։