Փոլ Քելլի․ Ապացուցված պահպանողականություն և առաջնորդության փորձությունը Ավստրալիայի Լիբերալ կուսակցությունում

Պահպանողականության ինքնության ճգնաժամը. դասեր պատմությունից

Երբ Ավստրալիայի Լիբերալ կուսակցությունը հայտնվում է ընտրության առաջ, պատմության արձագանքները կարծես ավելի ուժգին են հնչում։ Փոլ Քելլին՝ երկրի ամենահարգված քաղաքական մեկնաբաններից մեկը, երկար տարիներ հետևել է կուսակցության «լիբերալ» և «պահպանողական» թևերի միջև լարվածությանը։ Այս պատմության նոր էջը բացվում է Էնդրյու Հեյստիի շուրջ՝ նախկին հատուկ զորքերի զինվոր, «պատերազմի գիտնական» և կուսակցության ղեկավարի հավակնորդ, որի հանրային կերպարը ձևավորվել է Էդմունդ Բյորքի մտքերի վրա։

Բյորքը, որ հաճախ կոչվում է պահպանողականության հայր, հետաքրքիր կերպար է ժամանակակից ավստրալական քաղաքականության համար։ Նրա կտրուկ քննադատությունը Ֆրանսիական հեղափոխության նկատմամբ՝ «Խոհեր Ֆրանսիայում հեղափոխության մասին» աշխատության մեջ, ամրապնդեց նրա հեղինակությունը, սակայն Քելլին հիշեցնում է, որ Բյորքի ժառանգությունը բազմաշերտ է։ Նա պաշտպանում էր ամերիկյան հեղափոխականներին և նստում էր որպես Ուիգ, ոչ թե Տորի։ Այս երկակիությունը ընդգծում է Լիբերալ կուսակցության մշտական լարվածությունը․ կարո՞ղ է առաջնորդն լինել և՛ առաջադեմ, և՛ ավանդական պահպանողական։

Էնդրյու Հեյստի․ պատերազմող գիտնական, թե քաղաքական պրագմատիկ

Հեյստիի գրավչությունը անվիճելի է։ Ավստրալացիները առաջնորդներին գնահատում են փորձություններով կոփված ծանրությամբ։ Ուինսթոն Չերչիլն ու Ջոն Քենեդին, որոնք հերոսացվել են պատերազմական արկածներով, իրենց հանրային կերպարը վերածեցին քաղաքական կապիտալի։ Չերչիլի փախուստը Բուրերի բանտից և Քենեդիի հրամանատարությունը Սոլոմոնյան կղզիներում, պարզապես դրվագներ չէին, այլ առաջնորդության հիմնադիր առասպելներ։ Նրանց գրական հաջողությունները՝ Նոբելյան և Պուլիցերյան մրցանակներ, ավելացրին մտավոր վստահություն։

Հեյստին նույնպես այս կերպարն է ձևավորում։ Նրա ելույթները լցված են փիլիսոփայական հղումներով՝ ցույց տալով թե՛ ուժ, թե՛ մտավորություն։ Սակայն Քելլիի վերլուծությունը մատնանշում է, որ կուսակցության առաջնորդ դառնալու ճանապարհին պատմության հիշատակումներից ավելին է պետք։ Անհրաժեշտ է հաշտեցնել կուսակցության լիբերալ ակունքները պահպանողական ընտրազանգվածի հետ՝ ինչը հեշտ գործ չէ։

Լիբերալիզմի պայքարը պահպանողական դարաշրջանում

Ավստրալիայի Լիբերալ կուսակցությունը հիմնադրվել է լայն աշխարհայացքի վրա՝ խրախուսելով ազատ ձեռնարկատիրությունը, անհատական ազատությունները և սոցիալական առաջընթացը։ Ժամանակի ընթացքում ներքին խմբերը պայքարել են գերիշխանության համար, և «լիբերալ» ու «պահպանողական» պիտակները հաճախ հակադրվել են։ Քելլին նշում է, որ վերջին տարիներին կուսակցությունը շարժվել է դեպի պահպանողականություն՝ երբեմն մոռացության տալով ավանդական լիբերալ արժեքները։

Այս գաղափարական պայքարը միայն ակադեմիական չէ։ Այն ձևավորում է քաղաքականությունը՝ շրջակա միջավայրի խնդիրներից մինչև սոցիալական բարեփոխումներ։ Հանրությունը, իր հերթին, հետևում է անկեղծության և տեսլականի նշաններին։ Քելլին շեշտում է, որ ընտրողները զգուշությամբ են վերաբերվում այն ղեկավարներին, որոնք լիբերալ ժառանգությունը զոհաբերում են կարճաժամկետ քաղաքական շահի համար։ Ռիսկը՝ օտարացնել այն ընտրողներին, որոնք կուսակցությանը տվել են իր անվանումը։

Առաջնորդությունը հանրային քննադատության դարում

Այսօր Ավստրալիայում քաղաքական առաջնորդ լինելը բարդ խնդիր է։ Մամուլի դաշտը անընդհատ վերլուծում է յուրաքանչյուր հայտարարություն և շարժում։ Քելլիի հրապարակումները, ինչպես նաև «The Sydney Morning Herald»-ի նյութերը, ընդգծում են պատմության կարևորությունը ժամանակակից քաղաքականության մեջ։ Հեյստիի նման առաջնորդները պետք է հավասարակշռեն պահպանողականությունը և այն ընդգրկող մոտեցումը, որը պահանջում է փոփոխվող հասարակությունը։

Պատմական նմանություններ շատ են, բայց ապագան չի կրկնվում անցյալը։ Քելլին նշում է, որ Չերչիլն ու Քենեդին հաջողեցին, որովհետև հարմարվեցին։ Նրանք ստեղծեցին կոալիցիաներ, հաղթահարեցին բաժանարար գծերը և խոսեցին ժամանակի մտահոգությունների մասին։ Լիբերալ կուսակցության համար դասը պարզ է՝ առաջնորդությունը մաքուր գաղափարախոսության մասին չէ, այլ՝ բարդությունների մեջ կոնսենսուսի ստեղծման։

Ինչ է սպասվում Լիբերալ կուսակցությանը՞

Կուսակցության և ընդհանուր Ավստրալիայի առջև կանգնած հարցը պարզ է թվում․ ի՞նչ է նշանակում այսօր լինել «լիբերալ»։ Քելլիի մեկնաբանությունը հուշում է, որ պատասխանը կենտրոնի վերագտնումն է։ Կուսակցությունը պետք է անցնի խմբային պայքարը, ընդունի թե՛ լիբերալ ակունքները, թե՛ պահպանողական ուժերը։ Սա արժեքների նոսրացում չէ, այլ՝ դրանց վերակենդանացում նոր սերնդի համար։

Առաջնորդության մրցակցության մեջ Հեյստիի կարողությունը միաժամանակ մարմնավորելու ավանդույթը և նորարարությունը փորձության է ենթարկվելու։ Ընտրողները կփնտրեն անկեղծ համոզմունք, ոչ միայն հռետորական փայլ։ Արդյունքը կուսակցության ինքնությունը կձևավորի երկար տարիների համար։

Քելլիի վերլուծությունը հստակ ցույց է տալիս, որ Լիբերալ կուսակցության գոյատևումը կախված է հակասական ավանդույթները հաշտեցնելու պատրաստակամությունից։ Սա խնդիր է ոչ միայն Էնդրյու Հեյստիի, այլ յուրաքանչյուր առաջնորդի համար, ով ուզում է ստանձնել կուսակցության պատասխանատվությունը։ Փոխվող հավատարմությունների և աճող թերահավատության աշխարհում՝ անցյալը և տեսլականը համադրելու ունակությունը կորոշի, թե ով կկարողանա իսկապես առաջնորդել, իսկ ով կմնա ետևում։