Պեպ Գվարդիոլայի 1000-րդ խաղը․ ֆուտբոլի անզիջող նորարարի ժառանգությունը

Պեպ Գվարդիոլա․ 1000 խաղ, նոր էջ ֆուտբոլի պատմության մեջ

Այս հանգստյան օրերին Պեպ Գվարդիոլան կանգնած է պատմական սահմանագծի վրա։ «Մանչեսթեր Սիթի»-ն Էթիհադում ընդունում է «Լիվերպուլին», իսկ Գվարդիոլան գլխավորելու է իր 1000-րդ պաշտոնական հանդիպումը՝ մի նշանավոր իրադարձություն, որ նրան դասում է ֆուտբոլի մեծագույն մարզիչների կողքին։ Սըր Ալեքս Ֆերգյուսոն, Արսեն Վենգեր, Ժոզե Մոուրինյո, Մանուել Պելեգրինի՝ այս անունները ձևավորել են խաղի տակտիկական դաշտը։ Այժմ նրանց կողքին կանգնում է Գվարդիոլան՝ ոչ միայն որպես հաղթող, այլև որպես ժամանակակից ֆուտբոլի իսկական ճարտարապետ։

Այս ուղին սկսվել է շատ հեռու Էթիհադի աղմկոտ տրիբունաներից։ 2007 թվականին Գվարդիոլան ստանձնեց «Բարսելոնա Բ»-ի գլխավոր մարզչի պաշտոնը։ Քչերն էին կանխատեսում, թե նա ինչ բարձունքների կհասնի։ Նրա խոսքերով՝ «Ես երբեք չեմ մտածել 1000 խաղի մասին։ Պարզապես ուզում ես լավ աշխատանք կատարել, խաղալ ճիշտ ֆուտբոլ և տեսնել, թե ինչ կլինի» (Outlook India)։

Բարսելոնայից մինչև եվրոպական փառք

Գվարդիոլայի վերելքը արագ ու տպավորիչ էր։ «Բարսելոնա Բ»-ում հաջողությունից հետո նա ստացավ հիմնական թիմի ղեկը 2008/09 մրցաշրջանում՝ մի քայլ, որը փոխեց ակումբային ֆուտբոլի ընթացքը։ Երիտասարդ Լիոնել Մեսսիի, Կառլես Պույոլի, Խավիի և Անդրես Ինյեստայի հետ Գվարդիոլայի «Բարսելոնան» խաղաց այնպիսի ֆուտբոլ, որ ամբողջ աշխարհը հիացավ։ 2008/09-ի եռակի հաղթանակը՝ Չեմպիոնների լիգա, Լա Լիգա, Կոպա դել Ռեյ, դարձավ հայտարարություն։ Երբ նա հեռացավ 2012-ին, տիտղոսների թիվը արդեն տպավորիչ էր՝ երկու պատմական տրիպլ, մեկ տարում վեց գավաթ, 179 հաղթանակ 247 խաղում։

Գվարդիոլայի փիլիսոփայությունը հստակ էր․ ֆուտբոլը պետք է լինի գեղեցիկ, դինամիկ ու խելացի։ Նա պահանջում էր ճշգրտություն, շարժում ու անդադար ճնշում։ Դա միայն հաղթելու մասին չէր, այլև՝ թե ինչպես ես հաղթում։

Գերմանիայի և Անգլիայի ֆուտբոլի ձևափոխումը

«Բարսելոնայից» հետո Գվարդիոլան իր մեթոդները տարավ Գերմանիա։ «Բավարիայում» (2013-2016) նա նվաճեց երեք անընդմեջ Բունդեսլիգայի տիտղոս, 121 հաղթանակ 161 խաղում, և մեծ ազդեցություն ունեցավ մի ամբողջ սերնդի խաղացողների վրա։ Ջոշուա Կիմիչը զարգացավ նրա ղեկավարության տակ, Ռոբերտ Լևանդովսկին դարձավ գոլերի մեքենա, իսկ «Բավարիան» ցուցադրում էր բացառիկ տակտիկական խաղ։

2016-ին Գվարդիոլան տեղափոխվեց «Մանչեսթեր Սիթի»։ Առաջին մրցաշրջանը դժվար էր՝ առանց տիտղոսի, կասկածների ալիք։ Բայց փոփոխությունը շուտով եկավ։ «Սիթին» դարձավ «Սենտյուրիոններ» 2017/18-ին՝ վաստակելով Պրեմիեր լիգայի աննախադեպ 100 միավոր։ Հաջորդ տարի՝ ներքին տրիպլ։ 2022/23-ին Գվարդիոլան թիմին հասցրեց եվրոպական տրիպլի, իսկ 2025-ին «Սիթին» դարձավ առաջին ակումբը, որը նվաճեց Պրեմիեր լիգայի 4 անընդմեջ տիտղոս։ Նրա ռեկորդը «Սիթիում» տպավորիչ է՝ 18 գավաթ 549 խաղում, մոտ 400 հաղթանակ, և հաղթանակների տոկոսը՝ 70-ից բարձր (ManCity.com)։

Լիվերպուլի հետ մրցակցությունը․ նոր մակարդակներ

Կիրակիի հանդիպումը ավելին է, քան պարզապես հոբելյան․ դա երկու անգլիական մեծ թիմերի բախում է։ 2017-ից ի վեր «Լիվերպուլը» եղել է Գվարդիոլայի ամենամեծ մրցակիցը։ Երկու անգամ «Սիթին» հաղթել է մեկ միավորի առավելությամբ, մրցակցությունը՝ առավելագույն լարվածությամբ։ 2025/26 մրցաշրջանը նույնպես բացառություն չէ՝ «Սիթին» (19) և «Լիվերպուլը» (18) ընդամենը մեկ միավորի տարբերությամբ։

Գվարդիոլան միշտ հարգանքով է խոսել «Լիվերպուլի» մասին։ Նրանց պայքարը բարձրացրել է Պրեմիեր լիգայի մակարդակը՝ պահանջելով տակտիկական ճկունություն, կազմի խորություն և հոգեբանական դիմացկունություն։ Այս հանգստյան օրերին Էթիհադը չի տեսնելու պարզապես խաղ․ դա կդառնա կենդանի պատմություն՝ մի մրցակցություն, որ ձևավորել է մի ամբողջ դարաշրջան։

Ավելի քան տիտղոսներ․ Գվարդիոլայի ազդեցությունը

Թվերը պատմության միայն մի մասն են։ Գվարդիոլան նվաճել է 40 տիտղոս՝ երեք ակումբներում։ Բայց նրա ժառանգությունը տրոֆեներից դուրս է։ Նա ընդգրկվել է Մարզիչների ասոցիացիայի 1000 խաղի ակումբում՝ բացառիկ պատիվ։ Ավելի կարևոր է, որ նա փոխել է ֆուտբոլի խաղալու ձևը և այն, ինչ զգում են երկրպագուները։

Գվարդիոլայի թիմերն առանձնանում են արվեստով ու արկածախնդրությամբ։ «Բարսելոնայում», «Մյունխենում» կամ «Մանչեսթերում» նրա ֆուտբոլը ոգեշնչել է երկրպագուներին ու խաղացողներին, նույնիսկ մրցակից ակումբներում։ Տակտիկական նորարարությունները՝ կեղծ իններ, բարձր պաշտպանություն, դիրքային խաղ, դարձել են օրինակ ամբողջ աշխարհում։ Նրա պահանջած հարձակվողական, գեղեցիկ ֆուտբոլը փոխել է երկրպագուների սպասելիքները։

«Սիթիի» երկրպագուներն ու խաղացողները արդեն գրեթե տասնամյակ վայելում են նրա ղեկավարությունը։ Գվարդիոլայի ազդեցությունն անգլիական ֆուտբոլի վրա խորն է․ նա բերել է եվրոպական նորարարություն՝ պահանջելով ոչ միայն արդյունքներ, այլև ոճ։

Ի՞նչ է սպասվում անզիջող նորարարին

54 տարեկան Գվարդիոլան դեռ չի դանդաղում։ «Սիթիում» նա անցկացրել է ավելի երկար ժամանակ, քան ցանկացած ակումբում՝ ինը ու կես մրցաշրջան։ Նոր բարձունքների ձգտումը, մրցակցելու ու նորարարելու ցանկությունը չի մարում։ Երբ նա հասնում է 1000 խաղի, հարցը փոխվում է․ ի՞նչ նոր նվաճումներ կհասնի, ի՞նչ տակտիկական հեղափոխություններ կտեսնենք։

Գվարդիոլայի համար այս ուղին միշտ եղել է ավելին, քան թվերը։ «Ես շատ բախտավոր եմ, որ աշխատել եմ երեք հրաշալի ակումբներում․․․ Ինձ լիովին աջակցել են։ Դա նշանակում է, որ ես կարող եմ հանգիստ աշխատել ու լինել լավագույն մարզիչը, որ կարող եմ»։

Այս կիրակի, երբ Էթիհադը լցվի սպասումով, Գվարդիոլայի 1000-րդ խաղը միայն անձնական իրադարձություն չէ․ դա ֆուտբոլային փիլիսոփայության տոն է, որն ավելի գեղեցիկ, խելացի ու հետաքրքիր է դարձրել խաղը միլիոնավոր մարդկանց համար։

Գվարդիոլայի հոբելյանը վկայում է անընդհատ նորարարության, ճկունության և ոճի ու բովանդակության հավասարակշռության մասին։ Նրա ուղին ցույց է տալիս, որ իսկական մեծությունը ֆուտբոլում չափվում է ոչ միայն տիտղոսներով, այլև խաղի հոգու վրա թողած ազդեցությամբ և ապագա սերունդների համար ստեղծած չափանիշներով։