Բրիտանական Կոլումբիայի ջայլամի ֆերմայում ոստիկանության ներկայությունը աճում է՝ թռչնագրիպի դեմ պայքարում

Ոստիկանության և ԿՍՀԳ-ի ներկայությունը Էջվուդի ջայլամի ֆերմայում՝ թռչնագրիպի հետ կապված հակամարտության ֆոնին

Բրիտանական Կոլումբիայի Էջվուդ գյուղում երկուշաբթի առավոտյան անսովոր տեսարան էր։ Universal ջայլամի ֆերմայի ճանապարհներին կանգնած էին ոստիկանության և Կանադայի Սննդի Հսկողության Գործակալության (ԿՍՀԳ) ավտոմեքենաները։ Մոտ 400 ջայլամ ունեցող այս ֆերման արդեն ամիսներ շարունակ գտնվում է հանրային և իրավական պայքարի կենտրոնում, երբ անցյալ դեկտեմբերին թռչնագրիպի բռնկումը խլեց 69 թռչունի կյանք։ Այժմ, երբ ԿՍՀԳ-ն պատրաստվում է իրականացնել դատարանի կողմից սահմանված ջայլամների ոչնչացումը, լարվածությունը հասել է գագաթնակետին։

Հակամարտության կենտրոնում է ֆերմայի խոսնակ Քեյթի Փասիթնին, ով դեռ լուսաբացին Facebook Live-ով դիմեց իրենց աջակիցներին՝ հուզված ու վճռական ձայնով։ «Խնդրում եմ, օգնեք պաշտպանել մեր ֆերման։ Օգնեք պաշտպանել այս անմեղ կենդանիներին… որոնց երբեք չեն փորձարկել», – կոչ արեց նա հազարավոր հետևորդներին, երբ ֆերմայի տարածքում անջատվեց էլեկտրականությունը, իսկ ոստիկանության ներկայությունը աճում էր։ Այս ուղիղ հեռարձակումն անմիջապես դարձավ հանրային ուշադրության կենտրոն՝ ողջ Կանադայում և դրա սահմաններից դուրս։

Իրավական պայքար, խուզարկության հրամաններ և բաժանված համայնք

Երկուշաբթի օրը տեղի ունեցող իրադարձությունները ձևավորվել էին ամիսների ընթացքում։ Թռչնագրիպի բռնկումից հետո ԿՍՀԳ-ն պահանջեց ոչնչացնել ողջ ֆերմայի ջայլամները՝ հիմնավորելով դա վտանգավոր վիրուսի պատճառով։ Ֆերմայի սեփականատերերը, սակայն, պնդում էին, որ իրենց ջայլամները գիտական արժեք ունեն և, ամենակարևորը, այժմ առողջ են։ Նրանք իրավական պայքար սկսեցին՝ ստանալով աջակցություն հանրային դեմքերից, ներառյալ՝ ԱՄՆ-ի առողջապահության նախարար Ռոբերտ Ֆ․ Քենեդիի նամակը, որտեղ նա կոչ էր անում ԿՍՀԳ-ին վերանայել որոշումը՝ հույս ունենալով ուսումնասիրել ջայլամների իմունային պատասխանը։

Չնայած այս կոչերին, դատարանները siding էին ԿՍՀԳ-ի հետ։ Դաշնային դատարանն ու Դաշնային վերաքննիչ դատարանն մերժեցին ֆերմայի պահանջները՝ կուլը դադարեցնելու համար, իսկ անցած շաբաթ ևս մեկ ժամանակավոր արգելք մերժվեց, երբ ֆերման պատրաստվում էր դիմել Կանադայի Գերագույն դատարան մինչև հոկտեմբերի 3-ը։ Եռակի խուզարկության հրամաններով ԿՍՀԳ-ն և ոստիկանությունը ժամանեցին ֆերմա՝ իրականացնելով որոշումը։

Փասիթնին, ֆերմայի անունից, ընդգծեց իրենց խաղաղ պայքարի դիրքորոշումը։ «Մենք հրավիրեցինք ոստիկաններին, որպեսզի այդ մարդը դուրս բերվի տարածքից», – բացատրեց նա ուղիղ հեռարձակման ժամանակ՝ նշելով, որ բռնությունը իրենց ճանապարհը չէ։ «Մեր մոտեցումը խաղաղ է, և ով բռնություն է անում՝ մեզ չի հետևում»։ Իսկ ոստիկանությունը շեշտում էր իրենց դերը՝ «միայն հասարակական կարգը պահպանել և օրենքը կիրառել, մինչ ԿՍՀԳ-ն իրականացնում է իր գործը», – ասվում էր Canadian Press-ի մեջբերումում։

Կողմնակիցների ակտիվացում և ընդդիմության աճ

Universal ջայլամի ֆերմայի շուրջ զարգացումները տեղի չէին ունենում մեկուսացած։ Կուլից առաջ ֆերմայի կողմնակիցները հավաքվել էին տարածքում՝ պատասխանելով օգնության կոչին։ Պահպանողական մեկնաբան Քրիս Սանդերսը տեսանյութ էր հրապարակել՝ առաջարկելով ջայլամներին տեղափոխել ԱՄՆ-ի անվտանգ տարածքներ, այդ թվում՝ Օկլահոմա, Տեխաս և Հարավային Դակոտա։ Նրա կոչը նաև աջակցություն ստացավ բեռնատար վարորդներից։ Տեղական բիզնեսները ևս արձագանքեցին․ Clearway Car and Truck Rentals-ը, որի մեքենաները վարձակալվել էին ԿՍՀԳ-ի կողմից, պահանջեց վերադարձնել իրենց մեքենաները՝ հայտարարելով, որ «չենք աջակցում և չենք հաստատում այդ գործողությունները»։

Ֆերմայի խնդիրը դուրս եկավ Էջվուդից՝ դառնալով քննարկման առարկա ողջ Կանադայում։ Ոմանց համար սա կենդանիների պաշտպանության հարց էր, մյուսների համար՝ հանրային առողջության։ Դատարանում ԿՍՀԳ-ն պնդում էր, որ վտանգը դեռևս մնում է անհայտ, և իրավիճակը չափազանց լուրջ է՝ ռիսկի դիմելու համար։

Գիտություն, քաղաքականություն և մարդկային գործոն

Այս պայքարը միայն ջայլամների մասին չէ։ Դա գիտական ուսումնասիրությունների և հանրային անվտանգության միջև հակամարտության օրինակ է։ Քենեդիի նամակը ԿՍՀԳ-ի նախագահին ընդգծում էր ջայլամների իմունային պատասխանի ուսումնասիրման «էական արժեքը»՝ ակնարկելով ապագա բռնկումների համար հնարավոր դասեր։ Ֆերմայի սեփականատերերը նույնպես պնդում էին, որ իրենց ջայլամները կարող են արժեքավոր տվյալներ տրամադրել։

Այնուամենայնիվ, պետական մեքենան շարժվեց առաջ։ Իրավական լիազորություններով և ոստիկանության աջակցությամբ ԿՍՀԳ-ն շարունակում էր կուլը։ Աղբահանման մեքենաները մտան տարածք՝ հուշելով գործընթացի անշրջելիությունը։ Ֆերմայի իրավաբանները շարունակում էին պայքարը, սակայն յուրաքանչյուր անցնող ժամով բողոքարկման հնարավորությունը նեղանում էր։

Էջվուդը հետևում է, իսկ Կանադան քննարկում

Երբ արևը բարձրացավ Էջվուդում, համայնքը հայտնվեց օրենքի, գիտության և հուզականության խաչմերուկում։ Ուղիղ հեռարձակվող ոստիկանության շարասյուները, կրքոտ կոչերը և սպասվող կուլը ստիպեցին կանադացիներին մտածել՝ երբ է հիվանդության վտանգը գերակշռում կենդանիների կյանքի արժեքին, և ինչպես պետք է գիտական հնարավորությունը համարվի վարակիչ հիվանդության ռիսկի դիմաց։

Փասիթնիի ընտանիքի և նրանց կողմնակիցների համար ֆերման պարզապես բիզնես չէ, այլ պայքար։ Նրանց պատմությունը համախմբել է կենդանիների պաշտպանության կողմնակիցներին և վառ քննարկումներ առաջացրել։ Պաշտոնյաների համար խնդիրն աներկբա է՝ ապահովել հանրային անվտանգությունը, կիրառել օրենքը և փակել ամիսների տևած ճգնաժամը։

Երկուշաբթի առավոտյան Universal ջայլամի ֆերմայի ճակատագիրը դեռ անորոշ է։ Ջայլամները, իրավական պայքարը և համայնքի հույսերը կախված են Գերագույն դատարանի վերջին բողոքարկումից։ Այս որոշումը ոչ միայն կձևավորի մեկ ընտանիքի ֆերմայի ապագան, այլև կազդի Կանադայի վրա՝ որպես փորձ՝ ինչպես են հավասարակշռվում գիտությունը, մարդասիրությունը և անվտանգությունը։

Այս բարձր լարվածության պայքարում Universal ջայլամի ֆերմայի խնդիրն ընդամենը տեղական դեպք չէ, այլ ազգային փորձ՝ առաջնահերթությունների սահմանման համար։ Մոտակա օրերը ցույց կտան՝ արդյոք հանրային առողջապահության մեքենան կհաղթի, թե գիտական ուսումնասիրության և կենդանիների պաշտպանության համար կբացվի փոքրիկ պատուհան։ Անկասկած է, որ Կանադան հետևում է՝ սովորելով՝ ինչպես է compassion-ը և զգուշավորությունը խաչվում։