Արագ Ընթերցում
- Ռիչարդ Օսմանը մանկուց տառապում է նիստագմոսով՝ տեսողության խնդիրով։
- Նա գրում է հատուկ պայմաններով՝ էկրանից շատ մոտ նստած։
- «Հինգշաբթի Մարդասպանների Ակումբ» շարքը դարձել է բեսթսելլեր և էկրանավորվել Netflix-ում։
- Օսմանի ստեղծագործական գործընթացը ինքնաբուխ է՝ կերպարներն են որոշում սյուժեն։
- Նրա անկեղծությունը առողջական խնդիրների մասին բարձրացնում է իրազեկությունը։
Ռիչարդ Օսմանի առողջական մարտահրավերը և ստեղծագործական յուրահատկությունները
Ժամանակակից բրիտանական դետեկտիվ գրականության մեջ շատերը գիտեն Ռիչարդ Օսմանի անունը։ Բայց հաջողակ գրքերի ու հեռուստատեսային հումորի ետևում թաքնված է հարմարվելու և հաղթահարելու պատմություն, որն անցնում է գրքի էջերից այն կողմ՝ դիպչելով ստեղծագործականության էությանը։
Օսմանը, ով «Հինգշաբթի Մարդասպանների Ակումբ» շարքի հեղինակն է, մանկուց տառապում է նիստագմոսով՝ աչքերի ակամա շարժումներով պայմանավորված հիվանդությամբ, որը ազդեցություն է ունենում տեսողության վրա։ Ըստ Մեծ Բրիտանիայի Կույրերի Ազգային Ինստիտուտի (RNIB)-ի, նիստագմոսը հանդիպում է մոտավորապես յուրաքանչյուր 1000 մարդուց մեկի մոտ և լիարժեք կուրություն չի առաջացնում, բայց փոխում է առօրյա կյանքը։ Օսմանը անկեղծորեն խոսում է, թե ինչպես է այս պայմանը ձևավորել իր գրելու մոտեցումը՝ ստիպելով աշխատել էկրանից ընդամենը մի քանի սանտիմետր հեռավորության վրա, մեծ տառերով և հատուկ ձևավորված տանը։ Մյուս գրողները կարող են ստեղծագործել սրճարանում կամ ճանապարհին, իսկ Օսմանի աշխարհը կառուցված է իր աշխատասենյակում։
«Շատ աշխատանքների համեմատ գրելը բարդ չէ, բայց այս գրքերը բավականին մեծ են, իսկ նիստագմոսը ստիպում է, որ նույնիսկ մեծ տառերով ես աշխատեմ էկրանից մոտ հինգ-վեց սանտիմետր հեռավորության վրա։ Դա ինտենսիվ գործընթաց է», — պատմել է Օսմանը Saga ամսագրին։ Իսկ արդյունքները խոսում են ինքնին։
Հեռուստաընկերից մինչև գրական աստղ
Օսմանը առաջին անգամ լայն ճանաչում է ստացել որպես BBC-ի «Pointless» խաղային շոուի հումորային հաղորդավար։ 2020-ին նա սկսեց գրական ուղին՝ «Հինգշաբթի Մարդասպանների Ակումբ» վեպով, որը արագ դարձավ բեսթսելլեր։ Այսօր Օսմանի գրքերը գնահատվում են հումորի, անկեղծության ու անսպասելի շրջադարձերի համար՝ հատկանիշներ, որոնք բնորոշ են նաև հեղինակին։
Վերջին՝ «Անհնարին Հարստություն» վեպը սեպտեմբերին արդեն սպասված էր ընթերցողների կողմից։ Օսմանի գրքերը ոչ միայն գլխավորել են վաճառքի ցուցակները, այլև դարձել են ֆիլմ՝ սկզբում սահմանափակ կինոթատրոնային ցուցադրությամբ, ապա հայտնվել Netflix-ում՝ զբաղեցնելով առաջին հորիզոնականը։ Սա Օսմանի մշակութային նշանակության վկայությունն է։
Վեպի շնորհանդեսի օրը Օսմանը հայտնվեց BBC-ի Saturday Kitchen հաղորդման եթերում՝ իր հումորով զվարճացնելով հաղորդավար Մեթ Թեբաթին։ Զրույցը խաղային էր. Թեբաթը հարցրեց՝ արդյոք Օսմանը երբևէ թողնում է, որ կերպարները որոշեն սյուժեն։ Օսմանը հումորով պատասխանեց՝ «Ինչպե՞ս կարող ես ասել, որ ինձ չի հետաքրքրում՝ ինչ կլինի Ջոյսի հետ»։ Այս դրվագը, ինչպես նշում է Express-ը, ցույց է տալիս Օսմանի յուրահատուկ կապը թե՛ կերպարների, թե՛ լսարանի հետ։
Ստեղծագործական ընթացքը․ անակնկալներ և անկեղծություն
Օսմանի ստեղծագործական փիլիսոփայությունը բնական է։ «Իմ մտքում ու սրտում նրանք իրական են», — ասում է նա։ «Շատ հաճախ նրանք են ինձ առաջնորդում։ Նրանց խոսքը կարող է փոխել սյուժեն։ Ես չեմ պլանավորում սյուժեն»։ Այս մոտեցումը, որը Թեբաթը անվանում է «ռենեգադ», իրականում շատ մարդկային է՝ նման կյանքին իր անկանխատեսելիությամբ։
Օսմանի կերպարները՝ Էլիզաբեթ, Ջոյս, Ռոն և Իբրահիմ, պարզապես դետեկտիվներ չեն։ Նրանք հումորի, իմաստության և ընկերության մարմնացում են։ Օսմանի վեպերում տարեց հերոսները փոխարինում են դասական դաժան դետեկտիվներին, իսկ նրա աշխարհում հումորն ու ջերմությունը հաղթում են ցինիզմին։
Օսմանի գրելու գործընթացը, որը ձևավորվել է առողջական սահմանափակումներով, ցույց է տալիս, որ ստեղծագործականությունը հաճախ ծաղկում է սահմանների մեջ։ Նրա հաջողությունը հիշեցնում է, որ սահմանափակումները կարող են դառնալ ուժ՝ ճկունությամբ և համառությամբ։
Մշակութային ազդեցություն․ դետեկտիվ ժանրի նոր մոտեցում
Օսմանի հաջողությունը համընկնում է բրիտանական մշակույթի փոփոխության հետ՝ ջերմ ու հասկանալի դետեկտիվների պահանջարկի աճի։ Նրա գրքերը նոր շունչ են տվել «կոզի» դետեկտիվ ժանրին՝ գրավելով այն ընթերցողներին, ովքեր հեռու էին մնում մռայլ պատմություններից։ «Հինգշաբթի Մարդասպանների Ակումբ» վեպի Netflix-ի էկրանավորման շնորհիվ Օսմանի անունը հայտնի է դարձել նաև միջազգային լսարանին։
Բացի գրքերից, Օսմանի անկեղծությունը առողջական խնդիրների մասին բարձրացրել է նիստագմոսի և տեսողական խնդիրների իրազեկությունը։ Նրա պատմությունը, որին անդրադարձել են Daily Star և Gloucestershire Live-ը, ընդգծում է մատչելիության և ներկայացվածության կարևորությունը ստեղծագործական ոլորտում։ Օսմանի հաջողությունը չի հակասում նրա հիվանդությանը, այլ աճում է հենց դրա հետ՝ դառնալով ոգեշնչող օրինակ։
Հեռուստատեսությունում Օսմանը շարունակում է մնալ նույնքան աշխույժ։ Saturday Kitchen-ի եթերում նրա անկեղծությունը ցուցադրում է հեղինակին, ով չի սահմանափակվում իր պայմաններով։ Անկախ նրանից՝ քննարկում է Ջոյսի ճակատագիրը, թե սյուժեի կառուցվածքը, Օսմանը զրույցի մեջ բերում է ուրախություն և հետաքրքրություն։
Ի՞նչ է սպասվում Ռիչարդ Օսմանի համար
Հինգ վեպ, հաջողված էկրանավորում և մեծ լսարան. Օսմանը չի դանդաղում։ «Հինգշաբթի Մարդասպանների Ակումբ» շարքը շարունակում է զարգանալ, իսկ յուրաքանչյուր նոր գիրք ընթերցողներին ավելի խորն է տանում Քուպերի Չեյզի աշխարհը։ Օսմանի անկանխատեսելի ստեղծագործականությունը խոստանում է նոր անակնկալներ և ժպիտներ։
Նրա պայքարը մատչելիության համար գրական համայնքում օրինակելի է։ Կիսվելով իր դժվարություններով և հաջողություններով՝ Օսմանը ցույց է տալիս, որ ստեղծագործականության սահմանները հնարավոր է ընդլայնել։
Ինչպես ինքն է ասում, լավագույն պատմությունները անակնկալ են ոչ միայն ընթերցողի, այլ նաև գրողի համար։ Իսկ Օսմանի պատմության յուրաքանչյուր գլուխ վկայում է ճկունության, հումորի և համառության մասին։
Ռիչարդ Օսմանի ուղին վառ օրինակ է, թե ինչպես կարող է անձնական դժվարությունը դառնալ ստեղծագործականության աղբյուր։ Նիստագմոսի սահմանափակումները փոխակերպելով կարգապահության և կարեկցանքի, Օսմանը փոխում է բրիտանական դետեկտիվ գրականությունը՝ դարձնելով այն ավելի ջերմ, խորքային ու ներառական։ Նրա ժառանգությունը ոչ միայն գրքերում է, այլ նաև սահմանների հաղթահարման մեջ՝ ապացուցելով, որ մեծ պատմությունները ծնվում են այնտեղ, որտեղ համառությունը հանդիպում է երևակայությանը։