Թրամփը Լինդսի Հալիգանին նշանակում է Վիրջինիայի գլխավոր դաշնային դատախազ

Լինդսի Հալիգան․ Թրամփի իրավաբանից Վիրջինիայի գլխավոր դատախազ

Վաշինգտոնում իրավական և քաղաքական շրջանակներում լուրջ աղմուկ բարձրացավ այն բանից հետո, երբ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարեց Լինդսի Հալիգանի՝ Վիրջինիայի արևելյան շրջանի գլխավոր դաշնային դատախազ նշանակելու մասին։ Այս որոշումը, որը հրապարակայնացվեց նախագահի սոցիալական ցանցերում մի շարք կոշտ գրառումներով, կայացվեց իրավապահ մարմինների ու վարչակազմի միջև լարվածության աճի պայմաններում։

Հալիգանը, ով վերջին շրջանում զբաղեցնում էր Սպիտակ տան աշխատակազմի քարտուղարի գրասենյակի ավագ խորհրդականի պաշտոնը, նախկինում ներկայացրել է Թրամփին արդարադատության նախարարության՝ Մարա-ալ-Լագոյում գաղտնի փաստաթղթերի գործով հետաքննության շրջանակում։ Այժմ նրան վստահվել է ղեկավարել մի դատախազական գրասենյակ, որը հաճախ համարվում է դաշնային իրավական գործընթացների կարևոր ուղղություն։

Քաղաքական ճնշում և Էրիկ Սիբերտի հեռացումը

Հալիգանի նշանակման նախապատմությունը բավականին արտասովոր է։ Նրա առաջադրումը հաջորդեց Էրիկ Սիբերտի՝ շրջանի ժամանակավոր գլխավոր դատախազի անսպասելի հրաժարականին։ Վերջինս դիմակայել էր Թրամփի վարչակազմի պաշտոնյաների ճնշումներին՝ Նյու Յորքի գլխավոր դատախազ Լետիշիա Ջեյմսի դեմ քրեական գործ հարուցելու հարցում։ Սիբերտը, ով իրավական մեծ փորձ ունի, հրաժարվել էր մեղադրանք ներկայացնել Ջեյմսին իբրեւ հիպոթեքային խարդախության մեղադրանքով՝ պատճառաբանելով ապացույցների պակասը երկարատև քննությունից հետո (ABC News)։

Թրամփը բացահայտ դժգոհություն էր հայտնել Սիբերտից։ «Երբ իմացա, որ նրան հաստատել են այդ երկու մարդիկ, ասացի՝ հանեք, որովհետև նա չի կարող լավ լինել»,– հայտարարել է նա՝ նկատի ունենալով Վիրջինիայի դեմոկրատ սենատորներ Մարկ Ուորներին և Թիմ Քեյնին։ «Հաջորդ անգամ թող որպես դեմոկրատ մտնի, ոչ թե հանրապետական»,– հավելել է նախագահը՝ ընդգծելով իր հավատարիմ անձանց նշանակման կարևորությունը։

Հալիգանի ոչ տիպիկ ուղին դեպի գլխավոր դատախազի պաշտոն

Լինդսի Հալիգանի մասնագիտական ճանապարհը տարբերվում է նման բարձր պաշտոնի համար ընդունված ավանդույթներից։ Ֆլորիդայում իրավաբանական լիցենզիա ստացած Հալիգանը զբաղվել է հիմնականում ապահովագրական պահանջների գործերով, մինչև միացավ Թրամփի իրավաբանական թիմին գաղտնի փաստաթղթերի գործի շրջանակում։ Նրա դատախազական փորձի բացակայությունը արդեն դարձել է իրավական շրջանակների ու ընդդիմադիր քաղաքական գործիչների քննադատության առարկա (Reuters)։

Սակայն Թրամփը նրան բնութագրում է որպես «ուժեղ, խելացի և հավատարիմ» մասնագետի, ով «պաշտպանել է իմ իրավունքները Մարա-ալ-Լագոյի հակասահմանադրական և անամերիկյան խուզարկության ժամանակ»։ Վերջերս Հալիգանին վստահվել էր Սմիթսոնյան թանգարաններում վարչակազմի համար «վտանգավոր գաղափարախոսությունը» վերացնելու նախաձեռնությունը, ինչը ցույց է տալիս նրա ներգրավվածությունը մշակութային պայքարներում։

Հալիգանի՝ Սպիտակ տան խորհրդականից և մասնավոր փաստաբանից Վիրջինիայի գլխավոր դատախազի պաշտոնում անցնելը նշանակալի փոփոխություն է։ Վիրջինիայի արևելյան շրջանի դատախազությունը հայտնի է կարևոր քրեական ու կոռուպցիոն գործերով, քաղաքական հետաքննություններով և անկախության բարձր մակարդակով։

Թրամփի արդարադատության քաղաքականությունը՝ հավատարմություն, վրեժ և քաղաքական հակառակորդների հետապնդում

Հալիգանի առաջադրումը տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ Թրամփը փորձում է արդարադատության համակարգը կերտել իր պատկերացմամբ։ Վերջին ամիսներին նա հրապարակայնորեն ճնշում է գործադրել ԱՄՆ գլխավոր դատախազ Փամ Բոնդիի վրա՝ արագացնել իր քաղաքական հակառակորդների՝ Լետիշիա Ջեյմսի և նախկին ՀԴԲ տնօրեն Ջեյմս Քոմիի դեմ հետաքննությունները։ Սպիտակ տանը լրագրողների հետ զրույցում Թրամփը նշել է․ «Մենք պետք է արագ գործենք՝ մեկ կամ մյուս ձևով։ Եթե անմեղ են՝ լավ է, եթե մեղավոր են կամ պետք է մեղադրվեն՝ պետք է մեղադրվեն։ Եվ դա պետք է արվի հենց հիմա»։

Նախագահի սոցիալական ցանցերում հրապարակված հուզական գրառումներում նա դժգոհել է դատական գործընթացների դանդաղությունից՝ շեշտելով․ «Այլևս չենք կարող ուշացնել, սա վնասում է մեր հեղինակությանը։ Ինձ երկու անգամ ազատել են աշխատանքից, հինգ անգամ դատի տվել, ոչ մի բանի համար։ Արդարությունը պետք է վերականգնվի»։

Հալիգանի նշանակմանը նախորդել էր Մերի «Մեգի» Քլերիի կարճատև պաշտոնավարումը։ Վերջինս, ով հայտնի է որպես պահպանողական իրավաբան, աշխատակազմին հայտնել էր իր նշանակման մասին՝ նշելով, որ այն անսպասելի էր իր համար (Associated Press)։ Ներքին նամակում Քլերին գրել է․ «Չնայած այս նշանակումը անակնկալ էր, ես հպարտ եմ միանալ ձեզ»։ Առաջատար պաշտոնյաների հաճախակի փոփոխությունը վկայում է գրասենյակի ներսում շարունակվող անկայունության մասին։

Անորոշություն ու սպասումներ

Չնայած բարձրաձայնված նշանակմանը, դեռևս հստակ չէ՝ արդյոք Հալիգանը կսկսի պաշտոնավարել որպես ժամանակավոր գլխավոր դատախազ՝ մինչև Սենատի հաստատումը, թե նրա թեկնածությունը կբախվի լուրջ դիմադրության՝ մասնագիտական փորձի ու նշանակման հանգամանքների պատճառով։ Իրավաբանները արդեն քննարկում են, թե արդյոք այսպիսի նշանակումը չի վտանգում պաշտոնի անկախությունը։

Մինչ այդ, Լետիշիա Ջեյմսի և Ջեյմս Քոմիի դեմ հետաքննությունները շարունակվում են։ Քննադատները պնդում են, որ դրանք քաղաքական վրեժի դրսևորումներ են։ Ջեյմսի պաշտպանները մեղադրանքները համարում են անհիմն և «քաղաքական վրեժի ակտ»։

Վիրջինիայի դատախազության ներսում աշխատակիցները պատրաստվում են նոր ցնցումների։ Ղեկավարության հաճախակի փոփոխությունը և Սպիտակ տան բացահայտ քաղաքական ճնշումը լուրջ հարցեր են առաջացնում գրասենյակի անկախության վերաբերյալ։

Ընդհանուր առմամբ, Հալիգանի նշանակումը Թրամփի կողմից դիտվում է որպես փորձ՝ «գործընթացը արագացնելու»՝ ի պատասխան բյուրոկրատական խոչընդոտների։ Մյուսները զգուշացնում են, որ արդարադատության համակարգի այսքան բացահայտ քաղաքականացումը կարող է վտանգել ամերիկյան ժողովրդավարության հիմքերը։

Մինչ Լինդսի Հալիգանը սպասում է հաստատմանը, նրա առաջադրումը խորհրդանշում է մի արդարադատական համակարգի խաչմերուկում գտնվելու փաստը՝ հավատարմության ու օրենքի, քաղաքականության ու սկզբունքների միջև։ Առաջիկա ամիսները կփորձարկեն ոչ միայն Հալիգանի կարողությունները, այլև ողջ դաշնային արդարադատության համակարգի կայունությունը։