ԱՄՆ-ն սպիտակ հարավաֆրիկացիներին փախստականի կարգավիճակ է շնորհել

Փախստականի կարգավիճակի որոշման նախապատմություն

ԱՄՆ-ն 59 սպիտակ հարավաֆրիկացիներին փախստականի կարգավիճակ է շնորհել, ինչը առաջին անգամն է նման պարագայում: BBC-ի տվյալներով, խումբը, որը հիմնականում աֆրիկաներ են, ժամանել է Վաշինգտոնի մոտ գտնվող Դալլեսի միջազգային օդանավակայան՝ կառավարության կողմից վարձակալված ինքնաթիռով: Նրանց դիմավորել են բարձրաստիճան պաշտոնյաներ, այդ թվում՝ Պետդեպարտամենտի փոխնախարար Քրիստոֆեր Լանդաուն, ով նրանց ապահովություն և աջակցություն է խոստացել:

Տրամփի հիմնավորումը

Նախագահ Դոնալդ Տրամփը պաշտպանել է որոշումը՝ նշելով, որ աֆրիկաները Հարավային Աֆրիկայում ենթարկվել են «ռասայական խտրականության» և «ցեղասպանության»: Նա հատկապես նշել է սպիտակ ֆերմերների թիրախավորման մասին՝ պնդելով, որ նրանք սպանվում են իրենց ռասայի պատճառով: «Ֆերմերները սպանվում են, նրանք պատահաբար սպիտակ են, բայց նրանց սպիտակ կամ սև լինելը ինձ համար նշանակություն չունի», – ասել է Տրամփը մամուլի ասուլիսի ժամանակ: Սակայն այս պնդումները կտրուկ մերժվել են Հարավային Աֆրիկայի կառավարության և անկախ փորձագետների կողմից:

Հարավային Աֆրիկայի արձագանքը

Հարավային Աֆրիկայի նախագահ Սիրիլ Ռամաֆոսան կտրուկ մերժել է հետապնդումների մասին պնդումները: BBC-ին տված հայտարարության մեջ Ռամաֆոսան ասել է. «Փախստականը մեկնում է իր երկրից քաղաքական, կրոնական կամ տնտեսական հետապնդումներից վախենալով: Եվ նրանք չեն համապատասխանում այդ չափանիշներին»: Հարավային Աֆրիկայի կառավարությունը նաև նշել է, որ սպիտակ հարավաֆրիկացիները, հատկապես աֆրիկաները, մնում են երկրի ամենահարուստ և արտոնյալ խմբերից:

Մարդու իրավունքների կազմակերպությունների քննադատությունը

Մարդու իրավունքների դիտորդը քննադատել է Տրամփի վարչակազմի որոշումը՝ այն անվանելով «դաժան ռասայական շրջադարձ»: Կազմակերպությունը նշել է, որ հազարավոր փախստականներ պատերազմի գոտիներից, այդ թվում՝ սևամորթ և աֆղան փախստականներ, մերժվել են ԱՄՆ մուտք գործելու համար: Միաժամանակ, սպիտակ հարավաֆրիկացիների այս խումբը արագացված կարգով անցել է փախստականի կարգավիճակի գործընթացը, որը սովորաբար տևում է ամիսներ կամ նույնիսկ տարիներ: Եպիսկոպոսական եկեղեցին նույնպես դադարեցրել է իր գործընկերությունը դաշնային կառավարության հետ փախստականների վերաբնակեցման հարցում՝ բարոյական դրդապատճառներով հրաժարվելով աֆրիկաներին տրվող նախապատվությունից:

Աֆրիկաներների պատմական համատեքստը Հարավային Աֆրիկայում

Աֆրիկաները, հոլանդացի, գերմանացի և ֆրանսիացի վերաբնակիչների ժառանգները, կազմում են Հարավային Աֆրիկայի բնակչության մոտ 7%-ը: Նրանք գերիշխող դեր են խաղացել ապարտեիդի ժամանակաշրջանում՝ ինստիտուցիոնալ ռասայական բաժանման համակարգ, որը ավարտվել է 1994 թվականին: Չնայած ապարտեիդի ավարտին, աֆրիկաները շարունակում են պահել երկրի հարստության և հողատարածքների անհամաչափ մասնաբաժինը: 2017 թվականի հաշվետվության համաձայն, սևամորթ հարավաֆրիկացիները, ովքեր կազմում են բնակչության 90%-ից ավելին, տիրապետում են մասնավոր հողատարածքների միայն 4%-ին: Այս անհամաչափությունը սնուցել է հողային բարեփոխումների և ռասայական հավասարության շուրջ շարունակվող բանավեճերը Հարավային Աֆրիկայում:

Որոշման քաղաքական մոտիվացիաները

Դիտորդները պնդում են, որ Տրամփի վարչակազմի որոշումը քաղաքական մոտիվացիայով է: Ներկայացուցիչների պալատի արտաքին հարաբերությունների կոմիտեի դեմոկրատ անդամ Գրեգորի Միքսը այս քայլը նկարագրել է որպես «պատմության քաղաքական վերագրում»: Որոշումը նաև համահունչ է Տրամփի ավելի լայն ներգաղթի քաղաքականությանը, որը զգալիորեն կրճատել է փախստականների ընդունումը աշխարհի այլ մասերից: NPR-ի տվյալներով, Տրամփի վարչակազմը անորոշ ժամանակով դադարեցրել է ԱՄՆ փախստականների ընդունման ծրագիրը (USRAP), թողնելով ավելի քան 120,000 պայմանականորեն հաստատված փախստականների անորոշ վիճակում:

ԱՄՆ-Հարավային Աֆրիկա հարաբերությունների վրա ազդեցությունը

Որոշումը լարվածություն է առաջացրել ԱՄՆ-ի և Հարավային Աֆրիկայի միջև երկկողմ հարաբերություններում: Մարտին Հարավային Աֆրիկայի դեսպան Էբրահիմ Ռասուլը հեռացվել է ԱՄՆ-ից՝ մեղադրելով Նախագահ Տրամփին «սպիտակ զոհաբերության» օգտագործման մեջ: ԱՄՆ-ն պատասխանել է՝ մեղադրելով Ռասուլին «ռասայական հրահրման» մեջ: Բացի այդ, Հարավային Աֆրիկայի ագրեսիվ դիրքորոշումը Իսրայելի նկատմամբ Միջազգային դատարանում (ICJ) հետագայում բարդացրել է հարաբերությունները: Պրետորիան մեղադրել է Իսրայելին փաղստինցիների նկատմամբ ցեղասպանության մեջ, ինչը Իսրայելը կտրուկ մերժում է:

Փախստականների ընդունման ապագան

Տրամփի վարչակազմը նշել է, որ ավելի շատ աֆրիկաներ կարող են վերաբնակեցվել ԱՄՆ-ում առաջիկա ամիսներին: Պետդեպարտամենտի տվյալներով, վերաբնակեցման համար իրավասու անձինք պետք է լինեն Հարավային Աֆրիկայի քաղաքացիներ, պատկանեն աֆրիկաների էթնիկ խմբին կամ այլ ռասայական փոքրամասնության և ցուցաբերեն հետապնդումների պատմություն կամ ապագա հետապնդումների վախ: Սակայն ավելի լայն փախստականների ծրագիրը մեծապես դադարեցված է, ինչը հարցեր է առաջացնում վարչակազմի առաջնահերթությունների և ԱՄՆ փախստականների քաղաքականության ապագայի վերաբերյալ:

Սպիտակ հարավաֆրիկացիներին փախստականի կարգավիճակ շնորհել է, որ ավելի շատ աֆրիկաներ կարող են վերաբնակեցվել ԱՄՆ-ում առաջիկա ամիսներին: Պետդեպարտամենտի տվյալներով, վերաբնակեցման համար իրավասու անձինք պետք է լինեն Հարավային Աֆրիկայի քաղաքացիներ, պատկանեն աֆրիկաների էթնիկ խմբին կամ այլ ռասայական փոքրամասնության և ցուցաբերեն հետապնդումների պատմություն կամ ապագա հետապնդումների վախ: Սակայն ավելի լայն փախստականների ծրագիրը մեծապես դադարեցված է, ինչը հարցեր է առաջացնում վարչակազմի առաջնահերթությունների և ԱՄՆ փախստականների քաղաքականության ապագայի վերաբերյալ:

Աղբյուր՝ BBC, NPR, Timesofindia, Apnews