Յելոուսթոն ազգային պարկի տակ հայտնաբերվել է մագմա

Նոր հայտնագործություն. մագմայի կափարիչ Յելոուսթոնի տակ

Գիտնականները հայտնաբերել են մագմայի կափարիչ Յելոուսթոն ազգային պարկի տակ, որը կարևոր դեր է խաղում աշխարհի ամենամեծ հրաբխային համակարգերից մեկի կայունության ապահովման գործում։ Մագմայի կափարիչը, որը գտնվում է մոտ 3.8 կիլոմետր խորության վրա, թույլ է տալիս գազերին աստիճանաբար դուրս գալ, միաժամանակ պահելով ճնշումը և ջերմությունը։ Այս հայտնագործությունը հրապարակվել է Nature գիտական ամսագրում և մեծ առաջընթաց է Յելոուսթոնի հրաբխային համակարգի ուսումնասիրության մեջ։

Ինչպես է գործում մագմայի կափարիչը

Մագմայի կափարիչը, որը բաղկացած է սիլիկատային հալոցքից և գերհոսուն ջրի պղպջակներից, գործում է որպես բնական ճնշման ազատման փական։ Երբ մագման բարձրանում է և դեկոմպրեսիայի ենթարկվում, ջրի և ածխաթթու գազի պղպջակներ են առաջանում։ Այս պղպջակները կարող են կուտակվել և պայթյուն առաջացնել։ Սակայն Յելոուսթոնի դեպքում պղպջակները աստիճանաբար դուրս են գալիս, ինչը նվազեցնում է պայթյունի հավանականությունը։

«Չնայած մենք հայտնաբերել ենք գազերով հարուստ շերտ, դրա պղպջակների և հալոցքի պարունակությունը չի հասնում այն մակարդակին, որը կապված է մոտալուտ պայթյունի հետ», – նշել է Ռայսի համալսարանի երկրաբանության պրոֆեսոր Բրենդոն Շմանտը։

Սեյսմիկ պատկերավորման դերը

Այս հայտնագործությունը հնարավոր դարձավ սեյսմիկ պատկերավորման առաջադեմ մեթոդների շնորհիվ։ Հետազոտողները օգտագործել են 53,000 ֆունտանոց վիբրոսեյս բեռնատար՝ ցածր հաճախականության թրթռումներ առաջացնելու համար։ Այս թրթռումները արտացոլվել են ստորգետնյա շերտերից՝ բացահայտելով մագմայի կափարիչի գտնվելու վայրը։

«Այդ խորության վրա նման ուժեղ արտացոլանք տեսնելը անակնկալ էր», – նշել է Շմանտը։

Դաշտային աշխատանքի մարտահրավերները

Յելոուսթոնի բարդ երկրաբանական միջավայրը լուրջ մարտահրավերներ էր ներկայացնում։ Սեյսմիկ ալիքները ցրվում էին, ինչը դժվարացնում էր տվյալների վերլուծությունը։ «Երբ տեսնում եք աղմկոտ տվյալներ, մի հանձնվեք», – նշել է Չենլոնգ Դուանը, ով մշակել է սեյսմիկ պատկերավորման տեխնիկան։

Բացի այդ, հետազոտական աշխատանքը իրականացվել է խիստ բնապահպանական կանոնների շրջանակներում։ Բեռնատարը կարող էր գործել միայն գիշերը և միայն որոշակի վայրերում։

Յելոուսթոնի հրաբխային ակտիվության հետևանքները

Հայտնագործությունը կարևոր պատկերացումներ է տալիս Յելոուսթոնի հրաբխային համակարգի մասին։ Մագմայի կափարիչը թույլ է տալիս գազերին աստիճանաբար դուրս գալ, ինչը կայունացնում է համակարգը։

«Տասնամյակներ շարունակ մենք գիտեինք, որ Յելոուսթոնի տակ մագմա կա, բայց դրա վերին սահմանների կառուցվածքը մեծ հարց էր», – նշել է Շմանտը։

Հետագա ուսումնասիրությունների հեռանկարները

Այս հետազոտությունը հիմք է ստեղծում հետագա ուսումնասիրությունների համար։ Մագմայի կափարիչի հալոցքի կամ գազերի պարունակության փոփոխությունները կարող են վկայել հնարավոր անկայունության մասին։ Բացի այդ, սեյսմիկ պատկերավորման մեթոդները կարող են կիրառվել այլ երկրաբանական միջավայրերում։

«Տեսնել, թե ինչ է տեղի ունենում ստորգետնյա, կարևոր է ինչպես երկրաջերմային էներգիայի, այնպես էլ ածխաթթու գազի պահպանման համար», – նշել է Շմանտը։